အေပါင္းအသင္းေတြေၾကာင့္ ေဆးလိပ္ေသာက္ေနမိၿပီလား

.

ေရးသားသူ Arkar Hein
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

“ကၽြန္ေတာ္က သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ လက္ဖက္ရည္ဆုိင္ထုိင္မွ ေဆးလိပ္ေသာက္ျဖစ္တာ။”

“ကၽြန္ေတာ္က ဝယ္မေသာက္ဘူး။ သူငယ္ခ်င္းေတြ တုိက္တဲ့ေဆးလိပ္ကုိပဲ ေသာက္တာ။”

“ကၽြန္ေတာ္ ေဆးလိပ္မေသာက္ဘဲနဲ႕လဲ အၾကာႀကီးေနႏုိင္တယ္။ ဒီေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ေဆးလိပ္မစြဲေသးဘူးေပါ့။ ”

သင္ဟာ လူငယ္တစ္ေယာက္ဆုိရင္ ဒီစကားသံေတြကုိ ေကာင္းေကာင္းႀကီး ၾကားဖူးပါလိမ့္မယ္။ ဒီလုိမ်ဳိး တစ္ခါတစ္ရံ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ ေတြ႕မွ ေသာက္တဲ့လူေတြကုိ “social smoker” လုိ႕ေခၚပါတယ္။ ဒီအသုံးအႏႈန္းဟာ ေဆးလိပ္စြဲေနၿပီဆုိတဲ့ အသုံးအႏႈန္းေလာက္ေတာ့ မဆုိုးေသးေပမဲ့ အနည္းဆုံးေတာ့ ေဆးလိပ္ေသာက္ေနၾကပါေသးတယ္။ ဒီလုိ “social smoker” ေတြဟာ သူတုိ႕ရဲ႕ သူငယ္ခ်င္းေတြေလာက္ေတာ့ ေဆးလိပ္ေသာက္ေနၾကတဲ့သူေတြ မဟုတ္ေပမဲ့ ေဆးလိပ္အနည္းငယ္ေတာ့ ေသာက္တတ္စျပဳေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိ အခ်ိန္ကုိ အစပ်ဳိး အခ်ိန္လုိ႕ေခၚပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ေဆးလိပ္ ဘယ္ေလာက္ပဲ ေသာက္ေသာက္ က်န္းမာေရးကုိ ထိခုိက္ႏုိင္ပါတယ္။

သင္ဟာ တစ္ခါတစ္ရံပဲ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္တဲ့လူတစ္ေယာက္ျဖစ္ေစဦး၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာနဲ႕ကိုသင့္ရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ရဲ႕ အဂၤါအစိတ္အပုိင္းေတြ အားလုံးထိခုိက္ႏုိင္ပါတယ္။

ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့အခါ သင္ရဲ႕ အဆုတ္ တစ္ခုတည္းထိခုိက္သြားတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေဆးလိပ္ေသာက္ရင္ အဆုတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားတတ္တယ္လုိ႕ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အေပၚယံသိထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မသိၾကတဲ့အရာတစ္ခုက တစ္လိပ္ေလာက္ျဖစ္ပါေစ   ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းဟာ ႏွလုံးကိုလည္း ထိခုိက္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ပထမဆုံး ေဆးလိပ္တစ္ဖြာဖြာလုိက္တာနဲ႕ သင့္ရဲ႕ ဇီဝတြင္းျဖစ္ပ်က္မႈပုံစံေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။ ႏွလုံးခုန္ျမန္လာပါတယ္။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက စီးကရက္ရဲ႕ အခုလုိ ခ်က္ျခင္းသက္ေရာက္တဲ့ အက်ဳိးဆက္ေတြကို မသိၾကပါဘူး။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းဟာ သင့္ရဲ႕ ေသြးအတြင္းက ေသြးထြက္ျခင္းကုိ ကူညီေပးတဲ့ platelet ဆဲလ္ေတြကို ခဲေစပါတယ္။ ဒီလုိ ခဲေစျခင္းက ႏွလုံးေဖာက္ျပန္မႈ (heart attack) နဲ႕ ေလျဖတ္ျခင္းကုိ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းဟာ အာရုံေၾကာ စနစ္အတြင္းမွာလည္း တုံ႕ျပန္မႈေတြကုိ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးေၾကာထဲ နီကုိတင္းေရာက္လာတဲ့အခါမွာ အာရုံေၾကာက အဒရီနယ္လင္း (adrenaline) လုိ႕ေခၚတဲ့ ေသြးဖိအားကုိ တုိးေစတဲ့ ေဟာ္မုန္းကို လႊတ္လုိက္ပါတယ္။ ဒီလုိ အဒရီနယ္လင္း ထြက္လာတဲ့အခါ ေသြးဖိအားမ်ားလာတဲ့အျပင္ ႏွလုံးခုန္ႏႈန္းကုိျမန္ေစလာႏုိင္ၿပီး အသက္ရႈရခက္လာေစႏုိင္ပါတယ္။

သင့္အနားက လူေတြအတြက္ က်န္းမာေရး အႏၱရာယ္။

တစ္ဆင့္ခံေဆးလိပ္ဆုိတာ သင့္ေသာက္ေနတဲ့ ေဆးလိပ္ေငြ႕ေတြက သင့္ရဲ႕ပတ္ဝန္းက်င္က လူေတြထံ အေငြ႕ေရာက္သြားကာ က်န္းမာေရး ထိခုိက္ေစတဲ့အရာကိုေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလ့လာခ်က္ေတြအရ ဒီလုိေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့လူအနား ပုံမွန္ေနၿပီး ေဆးလိပ္ေငြ႕ေတြ ရွဴမယ္ဆုိရင္လည္း ကင္ဆာနဲ႕ ႏွလုံးေရာဂါကုိ ျဖစ္ေစႏုိင္တယ္လုိ႕ ဆုိပါတယ္။ ကိုယ္က ေဆးလိပ္မေသာက္ဘဲ ေရာဂါျဖစ္ပြားရတာဟာ မတန္တာေၾကာင့္ အနားမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့လူေတြ ရွိရင္လည္း အတတ္ႏုိင္ဆုံးေရွာင္ရွားသင့္ပါတယ္။

ေဆးလိပ္ကုိ တစ္ခါတစ္ရံမွ ေသာက္တဲ့လူေတြအေနနဲ႕လည္း သက္တမ္းေစ့မေနႏုိင္ၾကပါဘူး။ ေလ့လာခ်က္ေတြအရ တစ္ေန႕ကုိ ေဆးလိပ္ ၁ လိပ္ေအာက္သာ ပုံမွန္ေသာက္သုံးတဲ့လူေတြဟာလည္း ေဆးလိပ္ လုံးဝမေသာက္သုံးတဲ့လူေတြထက္ ေသဆုံးႏုိင္ေျခ ၆၄ ရာခုိင္ႏႈန္း ပုိမ်ားတယ္လုိ႕ဆုိပါတယ္။ တစ္ေန႕ကို ေဆးလိပ္ ပုံမွန္ ၁၀ လိပ္ခန္႕ေသာက္သုံးတဲ့လူေတြကေတာ့ လုံးဝမေသာက္တဲ့လူေတြထက္ ေသဆုံးႏုိင္ေျခ ၈၇ ရာခုိင္ႏႈန္း ပုိမ်ားပါတယ္။

တစ္ခါတစ္ရံမွ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့လူေတြေရာ ေဆးလိပ္စြဲသြားႏုိင္သလား။

“social smoker” လုိ႕ ကုိယ့္ကုိယ့္ကိုေခၚေနၾကတဲ့ လူေတြရဲ႕ အႀကီးဆုံး ျပႆနာကေတာ့ သူတုိ႕ဟာ တစ္ခါတစ္ရံမွ ေဆးလိပ္ေသာက္သူဆုိတဲ့ အဆင့္မွာ အၾကာႀကီးမေနၾကတာပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ တကၠသုိလ္ေတြမွာ ဒီျပႆနာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ေက်ာင္းသား အမ်ားစုက သူတုိ႕ေတြ ေက်ာင္းၿပီးသြားတဲ့အခါက်ရင္ေတာ့ ေဆးလိပ္မေသာက္ေတာ့ဘူးလုိ႕ စဥ္းစားတတ္ၾကေပမဲ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ ေဆးလိပ္ပုိေသာက္လာၾကပါတယ္။ သူတုိ႕ေတြက ေဆးလိပ္မေသာက္လည္း ေနႏုိင္ပါတယ္လုိ႕ ထင္ၾကေပမဲ့ တကယ္တမ္း ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖုိ႕က အဲ့ေလာက္ထိ မလြယ္ပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ မရွိတာထက္ မသိတာခက္ဆုိသလုိပဲ ဒီလုိ တစ္ခါတစ္ရံေဆးလိပ္ေသာက္တတ္တဲ့သူေတြဟာ သူတုိ႕ကုိ သူတုိ႕ ေဆးလိပ္သမားလုိ႕ မသိၾကတာေၾကာင့္ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖုိ႕လည္း မစဥ္းစားမိၾကပါဘူး။ ဒီေတာ့ သူတုိ႕ရဲ႕ က်န္းမာေရးပဲ ထိခုိက္လာပါေတာ့တယ္။

ကုိယ္ရဲ႕ ေဆးလိပ္ေသာက္ႏႈန္းကုိ စစ္ေဆးပါ။

သင့္အေနနဲ႕ သင္ဟာ ေဆးလိပ္မစြဲေသးဘူးလုိ႕ ထင္ရင္ထင္ေနပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ သင္ေသာက္တဲ့ ေဆးလိပ္ႏႈန္း၊ သူငယ္ခ်င္းဆီက ေဆးလိပ္ေတာင္းေသာက္တဲ့အႀကိမ္အေရအတြက္ကုိ မွတ္သားထားမယ္ဆုိရင္ ေဆးလိပ္စြဲေနၿပီလား၊ မစြဲေသးဘူးလားဆုိတာ သိလာပါလိမ့္မယ္။ ဒီလုိ စစ္ေဆးဖုိ႕အတြက္ ပထမဆုံးလုပ္ရမွာကေတာ့ သင္ဘယ္လုိ ေဆးလိပ္ေသာက္သလဲ၊ ဘယ္အခ်ိန္ေဆးလိပ္ေသာက္သလဲဆုိတာကို စစ္ေဆးဖုိ႕ပါပဲ။ သင္တစ္ေန႕တာအတြင္း ေဆးလိပ္ဘယ္ႏွစ္လိပ္ေသာက္သလဲ၊ တစ္ပတ္တာအတြင္း ေဆးလိပ္ေသာက္သလဲ ဆုိတာကို မွတ္သားထားပါ။ မွတ္သားရမယ္ ေဆးလိပ္အေရအတြက္ထဲမွာ သင့္သူငယ္ခ်င္းဆီက ေတာင္းေသာက္တဲ့ ေဆးလိပ္ အေရအတြက္လည္းပါပါတယ္။ ဒီလုိ မွတ္သားတဲ့အခ်ိန္မွာ သင္ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့ ႏႈန္းက တစ္ပတ္နဲ႕ တစ္ပတ္ မတူတာကိုေတြ႕လာပါလိမ့္မယ္။ သင္ဟာ သင္ထင္ထားတာထက္ ေဆးလိပ္ပုိေသာက္မိေနတာကိုလည္း ေတြ႕လာပါလိမ့္မယ္။

ဒါ့အျပင္ ကုိယ္ဘယ္လုိ အေျခအေနေတြမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္သလဲဆုိတာကိုလည္း မွတ္သားထားပါ။ သင္ဟာ အလုပ္မွာ စိတ္ဖိစီးတဲ့အခါမ်ဳိးမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္သလား။ ဒါမွမဟုတ္သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ ေတြ႕တဲ့အခါမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္သလား။ ဒါမွမဟုတ္ ေကာ္ဖီ၊ အရက္ေသာက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္သလား ဆုိတာကိုမွတ္သားထားပါ။ ဒါ့အျပင္ ဘယ္သူမွ မရွိတဲ့အခ်ိန္မွာမွ တိတ္တိတ္ပုန္းေသာက္တတ္တာလားဆုိတာကိုလည္း မွတ္သားထားပါ။ ဒီလုိ မွတ္သားလုိက္တာနဲ႕ သင္ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖုိ႕ ပုိလြယ္လာပါလိမ့္မယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ “social smoker” ေတြ ဟာ ေဆးလိပ္ ပုံမွန္ေသာက္ေနသူေတြေလာက္နီကုိတင္း မစြဲေသးတာမုိ႕ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ေဆးလိပ္ေသာက္မယ္ဆုိရင္ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့ လူေတြ အနားမသြားတာမ်ဳိး၊ ကုိယ္ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္တဲ့ ေနရာေတြ အနားမသြားတာမ်ဳိးျပဳလုပ္ပါ။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျပတာထက္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး ေကာင္းသူတစ္ေယာက္အျဖစ္ ျပဳလုပ္ျပႏုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတာမုိ႕ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးေၾကာင့္ က်န္းမာေရးကုိ အထိခုိက္မခံပါနဲ႕။

ကိုယ္ ေဆးလိပ္ကုိ စြဲေနၿပီဆုိတာနဲ႕ ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖုိ႕အတြက္ အကူအညီေတာင္းရမွာကို ဘာမွ ရွက္ေနစရာမလုိပါဘူး။ ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖုိ႕ အတြက္ အစီအစဥ္မ်ားစြာရွိၿပီး လူတုိင္း ကုိယ္နဲ႕ အဆင္ေျပမယ့္ အစီအစဥ္ကုိ အသုံးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ Hello ဆရာ၀န္မွာလည္းေဆးလိပ္ျဖတ္ျခင္းနဲ႕ ပတ္သတ္ၿပီး အကူအညီရေစမယ့္ ေဆာင္းပါးေတြ တင္ဆက္ေပးထားေၾကာင့္ မိတ္ေဆြအတြက္ အသုံးဝင္ပါလိမ့္မယ္။ မိတ္ေဆြအေနနဲ႕ ကုိယ့္ဘာေၾကာင့္ ေဆးလိပ္ေသာက္ရတာလဲ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြေၾကာင့္လား၊ စိတ္ဖိစီးလုိ႕လားဆုိတာ သိလာတာနဲ႕ ေဆးလိပ္ျဖတ္ဖုိ႕ ပုိလြယ္ကူလာပါလိမ့္မယ္။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။