ဆရာ၀န္က ေလျဖတ္ေရာဂါကို ဘယ္လိုစစ္ေဆးေတြ႔ရွိသလဲ

.

ေရးသားသူ Dr. Thiha Phyo Myint
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

ေလျဖတ္ေရာဂါဟာ အေရးေပၚကုသရမယ့္ အေျခအေနတခု ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆး႐ံုေရာက္တဲ့အခါ ဆရာဝန္ေတြအေနနဲ႕ သင့္ေရာဂါကို ေဖာ္ထုတ္အေျဖရွာဖို႕ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြ ျပဳလုပ္မွာျဖစ္ျပီး   ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြ၊ မသန္မစြမ္းျဖစ္မႈေတြကို အတတ္ႏိုင္ဆုံး ေလွ်ာ့ခ်ဖို႕အတြက္ သူတို႕ဘာေတြလုပ္ႏိုင္မလဲဆိုတာကို သုံးသပ္ပါလိမ့္မယ္။ ေလျဖတ္ေဝဒနာခံစားေနရတယ္လို႕ ယူဆရတဲ့ လူနာတဦးကို ဘယ္လိုစစ္ေဆးစမ္းသပ္မႈေတြျပဳလုပ္မလဲဆိုတာ ၾကည့္ၾကရေအာင္။

ေရာဂါရာဇဝင္ေမးျမန္းျခင္း၊စမ္းသပ္ျခင္း

ေရာဂါလကၡဏာေတြ ဘယ္အခ်ိန္က စေပၚလာတာလဲ၊အိမ္မွာေရာ ဘာေတြလုပ္လာေသးလဲဆိုတာ သင့္ကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ (သင္ သတိလစ္မသြားေသးဘူးဆိုရင္ေပါ့)၊သင့္မိသားစုဝင္ေတြကိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဆရာဝန္က ေမးပါလိမ့္မယ္။ ေလျဖတ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းျခင္းရာေတြ (ဥပမာ ေသြးတိုးရွိျခင္း၊ႏွလုံးေရာဂါရွိျခင္း၊ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊သင္နဲ႕ သင့္မိသားစုဝင္ေတြမွာ ႏွလုံးေရာဂါ ရာဇဝင္ရွိျခင္း ဒါမွမဟုတ္ ေလျဖတ္ဖူးျခင္း စသည္) ရွိမရွိကို သိႏိုင္ဖို႕ သင့္ေရာဂါရာဇဝင္ကို ေမးျမန္းပါလိမ့္မယ္။ဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ ဆရာဝန္ဟာ သင့္ေသြးေပါင္ခ်ိန္၊သတိကပ္မႈ အတိုင္းအတာ၊ခႏၶာကိုယ္ဟန္ခ်က္ထိန္းႏိုင္မႈ၊ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းမ်ား တခုနဲ႕ တခု ဟန္ခ်က္ညီညီ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ျခင္းရွိမရွိ စတဲ့အခ်က္ေတြကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးပါလိမ့္ဦးမယ္။လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာ (carotid artery)မွာ ဘာေရာဂါေတြရွိေနမလဲသိႏိုင္ဖို႕အတြက္ အဆိုပါေသြးေၾကာကို ဆရာဝန္က နားၾကပ္နဲ႕ နားေထာင္ပါလိမ့္မယ္။

ေသြးစစ္ျခင္း

သင့္ေသြးခဲဖို႕လိုအပ္တဲ့ အခ်ိန္ပမာဏ၊ေသြးမႊားဥအေရအတြက္၊ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏ (မ်ားလြန္း၊နည္းလြန္းျခင္း)၊ေသြးတြင္းရွိ အေရးၾကီး ဓာတ္ပစၥည္းေတြရဲ့ ပမာဏ မညီမမွ်ျဖစ္ျခင္း၊ကေမာက္ကမျဖစ္ျခင္း သို႕မဟုတ္ ကူးစက္ပိုးဝင္ျခင္း စတဲ့အခ်က္ေတြကို ေသြးစစ္ျခင္းအားျဖင့္ သိရွိႏိုင္ပါတယ္။ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္နည္းပါးျခင္းဟာ ေလျဖတ္ျခင္းနဲ႕ ဆင္တူတဲ့ လကၡဏာေတြကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါတယ္။ေသြးမႊားဥအေရအတြက္ ပံုမမွန္ျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္တြင္းေသြးယိုစီးျခင္း သို႕မဟုတ္ မူမမွန္ေသြးခဲျခင္းရဲ့ လကၡဏာတခုျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

CT ႐ိုက္ျခင္း

ဦးေႏွာက္ကို အေသးစိတ္ပံုရိပ္ေဖာ္ေပးႏိုင္တဲ့ CT scan ႐ိုက္ကူးမႈဟာ နာက်င္မႈမရွိတဲ့ စစ္ေဆးမႈတခုျဖစ္ျပီး ဓာတ္ေရာင္ျခည္ေတြကို အသုံးျပဳပါတယ္။CT scan ႐ိုက္ကူးစစ္ေဆးျခင္းအားျဖင့္ ကင္ဆာအၾကိတ္ရွိေနရင္ သိႏိုင္သလို ဦးေႏွာက္တြင္း ေသြးယိုစီးျခင္း၊ဦးေႏွာက္ဆဲလ္မ်ားကို ထိခိုက္ျခင္းအပါအဝင္ သင္လက္ရွိခံစားေနရတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္တဲ့ အျခားေသာ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ေလျဖတ္ေဝဒနာခံစားရျပီလို႕ သံသယရွိရွိခ်င္းမွာပဲ CT scan ႐ိုက္ကူးစစ္ေဆးမႈကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

အသံလိႈင္းသုံး ပံုရိပ္ေဖာ္စစ္ေဆးျခင္း (Magnetic resonance imaging)

ဒီစစ္ေဆးမႈဟာ သံလိုက္နဲ႕ ေရဒီယိုလိႈင္းတို႕ကို အသုံးျပဳျပီး ဦးေႏွာက္ရဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြကို အေသးစိတ္ၾကည့္႐ႈႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းတမ်ိဳးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္တစ္႐ႉးေျပာင္းလဲမႈေတြကိုသာမက ေလျဖတ္ျခင္းဟုတ္မဟုတ္ကိုပါ စစ္ေဆးေပးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေလးတခုပါ။ဒီစစ္ေဆးမႈ(MRI)ကေန ရရွိတဲ့ ပံုရိပ္ေတြဟာ CT scan ဓာတ္မွန္ကရရွိတဲ့ ပံုရိပ္ေတြထက္ ပိုမိုအေသးစိတ္က်ျပီး ျပတ္သားပါတယ္။

ေသြးေၾကာဓာတ္မွန္႐ိုက္ျခင္း

ဒီစစ္ေဆးမႈမွာေတာ့ အထူးစီမံထားတဲ့ ဓာတုေဆးရည္တမ်ိဳးကို သင့္ေသြးလႊတ္ေၾကာထဲ ထိုးသြင္းလိုက္မွာျဖစ္ျပီး ေသြးေၾကာေတြရဲ့ ပံုရိပ္ေတြကို ဓာတ္ေရာင္ျခည္အသုံးျပဳ ႐ိုက္ကူးရယူကာ မူမမွန္တဲ့အခ်က္ေတြကို သင့္ဆရာဝန္က ရွာေဖြမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

သံလိုက္နဲ႕ အသံလိႈင္းကို အသုံးျပဳျပီး ေသြးေၾကာမ်ားအား စစ္ေဆးျခင္း

ဒီစစ္ေဆးမႈဟာ ဦးေႏွာက္ထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာအၾကီးစားေတြမွာ ဘာျပႆနာရွိေနလဲဆိုတာကို ေဖာ္ျပေပးပါလိမ့္မယ္။ဦးေႏွာက္တြင္း ေသြးခဲျဖစ္ေပၚျခင္း ရွိမရွိ၊ေသြးစီးဆင္းမႈေကာင္းမေကာင္း စတဲ့အခ်က္ေတြကို သိရွိႏိုင္ပါမယ္။

လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာအား အာထရာေဆာင္း႐ိုက္ျခင္း

လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာကို အာထရာေဆာင္း႐ိုက္ျခင္းဟာ အသံလိႈင္း အသုံးျပဳျပီး လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာေတြရဲ့ အတြင္းဖက္ပံုရိပ္ကို ဖန္တီးရယူတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ဒီစစ္ေဆးမႈနည္းလမ္းဟာ နာက်င္မႈမရွိပါဘူး။လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာေတြဟာ လည္ပင္းတေလွ်ာက္ျဖတ္သန္းသြားျပီး ဦးေႏွာက္ကို ေသြးေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္။ေသြးေၾကာထဲမွာ plaques လို႕ေခၚတဲ့ အခ်ပ္အျပားေတြ ျဖစ္ေပၚေနတာေၾကာင့္ ေသြးစီးဆင္းမႈကို ပိတ္ဆို႕ေနသလားဆိုတဲ့အခ်က္ကို ဒီစစ္ေဆးမႈက ေဖာ္ထုတ္ေပးပါလိမ့္မယ္။

ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာမ်ားအား စစ္ေဆးျခင္း

ဒီစစ္ေဆးမႈမွာေတာ့ ဆရာဝန္ဟာ သင့္ရဲ့ လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာေတြထဲကို ခပ္ပါးပါးေပ်ာ့ေပ်ာ့ ျပြန္ေလးတခုထည့္သြင္းလိုက္မွာျဖစ္ျပီး အဆိုပါျပြန္ကေလးကို catheter လို႕ေခၚပါတယ္။ဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ ျပြန္ကေလးဟာ လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာအတိုင္း အေပၚကို တက္သြားပါလိမ့္မယ္။အထူးစီမံထားတဲ့ ဓာတ္တုေဆးရည္တမ်ိဳးကို လည္ပင္းေသြးလႊတ္ေၾကာထဲ ထိုးထည့္မွာျဖစ္ျပီး ဓာတ္ေရာင္ျခည္သုံး႐ိုက္ကူးပံုေဖာ္ျခင္းအားျဖင့္ လည္ပင္းနဲ႕ဦးေႏွာက္ထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေတြရဲ့ အေသးစိတ္ပံုရိပ္ေတြကို ျမင္ေတြ႕ႏိုင္မွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အက္ကိုး႐ိုက္ျခင္း

အက္ကိုး႐ိုက္ျခင္းဟာ အသံလိႈင္းေတြကို အသုံးျပဳတဲ့ စစ္ေဆးမႈတခုျဖစ္ျပီး နာက်င္မႈမရွိတဲ့အျပင္ ႏွလုံးရဲ့ အေသးစိတ္ပံုရိပ္ေတြကိုလည္း ဖန္တီးေပးႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။ဒီစစ္ေဆးမႈကေန ႏွလုံးရဲ့ အရြယ္အစား၊ ပံုရိပ္တို႕ကိုသာမက ႏွလုံးရဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ပံုမွန္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းရွိမရွိဆိုတဲ့ အခ်က္ကိုလည္း သိရွိႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ဦးေႏွာက္ထဲထိ ေျခဆန္႕ကာ ေလျဖတ္ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္မယ့္ ေသြးခဲေတြ သင့္ႏွလုံးထဲမွာရွိေနသလားဆိုတဲ့အခ်က္ကို ဒီစစ္ေဆးမႈက ေဖာ္ထုတ္ေပးမွာပါ။

ဒီစစ္ေဆးမႈမွာ ပါးလ်လ်ျပြန္ေလးတခုပါဝင္တဲ့ စက္ကိရိယာေလးကို သင့္လည္ေခ်ာင္းထဲ ထည့္လိုက္မွာျဖစ္ျပီး အစာေရျမိဳအတိုင္း ေအာက္ကိုဆင္းေစပါမယ္။အစာေရျမိဳဟာ ႏွလုံးရဲ့ အေနာက္ဖက္တည့္တည့္မွာရွိေနတာေၾကာင့္ အက္ကိုး႐ိုက္ျခင္းဟာ ၾကည္လင္ျပတ္သားတဲ့ ႏွလုံးပံုရိပ္ေတြကို ရရွိေစမွာပါ။

ခႏၶာကိုယ္အားစမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ား၊ပံုရိပ္ေဖာ္စစ္ေဆးမႈမ်ား၊ေသြးစစ္ျခင္းမ်ား အစရွိတဲ့ နည္းလမ္းအသြယ္သြယ္ကို အသုံးျပဳျပီး ေလျဖတ္ျခင္းဟုတ္မဟုတ္ စစ္ေဆးႏိုင္ပါတယ္။ဒီလို စစ္ေဆးျခင္းအားျဖင့္ ေသြးခဲျပီး ေလျဖတ္တာလား၊ေသြးယိုစီးျပီး ေလျဖတ္တာလား၊ဘာလို႕ေသြးခဲ/ေသြးယိုစီးရတာလဲ၊ဦးေႏွာက္ရဲ့ ဘယ္အစိတ္အပိုင္းေတြကို ထိခိုက္ေစသလဲ အစရွိတဲ့ အခ်က္ေတြကို သိရွိေစႏိုင္ပါတယ္။ေရာဂါကို ေစာစီးစြာ သိရွိေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္မႈကို အတိုင္းအတာတခုထိ ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္တာေၾကာင့္ ေလျဖတ္ျပီလို႕ သိလွ်င္သိခ်င္း အေရးေပၚေဆးဝါးကုသမႈခံယူဖို႕ အထူးပင္ အေရးၾကီးလွပါတယ္။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။