ၿဗိတိန္သံအရာရွိေဟာင္းတစ္ဦး၏ ရခုိင္အၾကပ္အတည္းႏွင့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေပၚ ေဆြးေႏြးခ်က္

.

 

ဗစ္ကီ ဘုိးမန္းဟာ တာ၀န္သိ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား အေထာက္အကူျပဳေရး ျမန္မာဌာန-MCRB ရဲ႕ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး သူမဟာ ဒီမတုိင္ခင္တုန္းက ျမန္မာျပည္ဆုိင္ရာ ၿဗိတိန္သံအမတ္တစ္ဦးအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ သူမကုိ လက္တေလာ ရခုိင္အၾကပ္အတည္းဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားတုိက္႐ုိက္ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ စီးပြားေရး အေပၚမွာ သက္ေရာက္ေစႏုိင္မလဲဆုိတဲ့ေမးခြန္းတစ္ခ်ဳိ႕ကုိ မဇၥ်ိမက ေအာက္တုိဘာလအတြင္း ေမးျမန္းထားပါတယ္။ မဇၥ်ိမရဲ႕ စီးပြားေရးသတင္း ထုတ္လုပ္သူနဲ႔ အႀကီးတန္းစီးပြားေရး သတင္းေထာက္ျဖစ္သူ ကုိေအာင္သူရက ေတြ႕ဆုံ ေမးျမန္းထားတာပါ။

မဇၥ်ိမ။   ။ ခင္ဗ်ားက ျမန္မာ့အကူးအေျပာင္းရဲ႕ မ်က္ျမင္သက္ေသတစ္ဦးလည္းျဖစ္တယ္၊ ၿပီးေတာ့ တုိင္းျပည္ရဲ႕ သံတမန္တစ္ဦးလည္း ျဖစ္ခဲ့တယ္။ အခု ရခုိင္ျပည္နယ္က အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ခင္ဗ်ားအေနနဲ႔ စုိးရိမ္ပူပန္တာေတြရွိလား

ဗစ္ကီ။   ။ လက္တေလာအေျခအေနနဲ႔ ေနအိမ္ေတြကုိ စြန္႔ခြာၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကုိ သြားတဲ့ ျပည္သူ သန္းတစ္၀က္အတြက္ စုိးရိမ္ပူပန္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီတုိင္းျပည္ရဲ႕ အကူးအေျပာင္းအေျခအေနအေပၚမွာလည္း စုိးရိမ္မႈရွိပါတယ္။ အစုိးရကုိယ္တုိင္ကုိယ္က ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြမွာ ဖိအားျပသနာ အမ်ားစုကုိ ရင္ဆိုင္ဖုိ႔ အရည္အခ်င္းက အရမ္းကုိ အကန္႔အသတ္ေလာက္ပဲ ရွိေနပါတယ္။ အဲဒိထဲမွာမွ ရခုိင္ျပည္နယ္က ျပသနာကုိ အစုိးရက တကယ့္ကို အာ႐ုံစုိက္သြားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ တုိင္းျပည္မွာ ေရရွည္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈေတြကုိ ျမင္ေတြ႕ခ်င္တဲ့ ျပည္သူေတြအတြက္ ပူပန္မႈလည္းျဖစ္ပါတယ္။

မဇၥ်ိမ။   ။ ဒါဆုိရင္ ရခုိင္အေျခအေနေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈအေနအထားကုိ စုိးရိမ္စရာျဖစ္လာမလား

ဗစ္ကီ။   ။ ကၽြန္မကေတာ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈအေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈတစ္ခု ရွိလာမယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ ဒီသက္ေရာက္မႈမွာဆုိရင္ ႐ုတ္တရက္ ခ်က္ခ်င္းျဖစ္လာမယ့္ ပုံစံမ်ဳိးက ျမန္မာႏုိင္ငံကေန အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းမွာ လူေတြ လာၿပီး အရင္းအျမစ္အျဖစ္ လုပ္ကုိင္ခ်င္မွာလား၊ မလုပ္ကုိင္ခ်င္ဘူးလားဆိုတာေတြ ၿပီးေတာ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းလုပ္ငန္းလုိ အခ်ိန္တုိအတြင္း ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ရမယ့္ ကိစၥမ်ဳိးမွာေတြ မွာ သက္ေရာက္မႈရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခ်ိန္အၾကာႀကီး လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ တည္ရွိၿပီးသား ေရနံနဲ႔ ဓာတ္ေငြ႕ရွာေဖြေရးလုပ္ငန္းေတြမွာေတာ့ သက္ေရာက္မႈ ရွိလာမယ္လုိ႔ ကၽြန္မ မထင္ဘူး။

လြန္ခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ ၂ ႏွစ္ ၃ ႏွစ္က ဒီကအထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းက လူႀကိဳက္မ်ားခဲ့တဲ့ ကာလ ျဖစ္ေပမယ့္ ျမန္မာ့အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းအတြင္း အရင္းအျမစ္ကုိ ၾကည့္ရႈေနတဲ့လူတစ္ခ်ဳိ႕က လက္ရွိအခ်ိန္ဟာ သိပ္ကုိ ထိလြယ္ရွလြယ္တာေၾကာင့္ သူတုိ႔ရဲ႕ ဆုိင္ေတြအတြက္ ျမန္မာအထည္ခ်ဳပ္က႑ကေန အရင္းအျမစ္အျဖစ္ မလုပ္ခ်င္ဘူးလုိ႔ ကၽြန္မကုိ ေျပာလာၾကတာေတြေတာင္ ရွိပါတယ္။ ဒါဟာ တုိင္းျပည္အတြက္ ျပသနာအစစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ကၽြန္မတုိ႔ ကံေကာင္းတာက ARSA အဖြဲ႕က မတုိ္က္ခုိက္ခင္မွာ ကုိဖီ္အာနန္ အစီရင္ခံစာကုိ ကၽြန္မတုိ႔က ရထားခဲ့တယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာ လူမ်ဳိးစုအေပၚမွာခ်ည္းပဲ ေမးခြန္းထုတ္ထားတာပဲမဟုတ္ဘဲ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအတြက္ပါ အာ႐ုံစုိက္ထားတာေၾကာင့္ပါ။ အစုိးရက ဒီအစီရင္ခံစာကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ အေရးႀကီးသလုိ ျမန္မာကုမၸဏီေတြ၊ ႏုိင္ငံျခားကုမၸဏီေတြနဲ႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ မိတ္ဘက္ေတြကေန အစိုးရက ဒီအစီရင္ခံစာကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ အားေပးေထာက္ခံဖုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာကုိ ေထာက္ခံမႈေတြဟာ အရမ္းကုိ ခက္ခဲတယ္ဆုိတဲ့ အေျခအေနေတြအတြက္ ေရွ႕ကို သြားမယ့္ သိပ္ကို ေကာင္းမြန္တဲ့ နည္းလမ္းျဖစ္မွာပါ။

မဇၥ်ိမ။   ။ ဖံြံ႕ၿဖိဳးမႈမိတ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ကမၻာ့ဘဏ္ကေတာ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဟာ ဆက္လက္တုိးတက္ဖို႔ ေမွ်ာ္မွန္းထားၿပီး ဒါေပမယ့္ ရခုိင္ျပည္နယ္က အေျခအေနေၾကာင့္ ႏုိင္ငံျခားတုိက္႐ုိက္ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈအေပၚမွာေတာ့ စုိးရိမ္ တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။ ဒါဟာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈကို ဆုိးတဲ့ သက္ေရာက္မႈလုိ႔ ျမင္လား

ဗစ္ကီ။   ။ ရခုိင္မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနခဲ့တာေတြက ႏုိင္ငံသားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏံွမႈေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြကုိ သက္ေရာက္မႈရွိေစတယ္လုိ႔ ကၽြန္မထင္တယ္။ သူက ပထမ ဘာကုိ လုပ္လဲဆုိေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအားလုံးမွာ ထင္ရွားတဲ့ သက္ေရာက္မႈရွိၿပီး ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ရမယ့္ အစုိးရရဲ႕ အေရးပါတဲ့ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကုိ ရႈပ္ေထြးေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားဖန္သားျပင္မွာ ျပသတဲ့ ပုံရိပ္ေတြဆုိတာကလည္း ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူေတြနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ ေဖာက္သည္ေတြကုိ ေရာင္ျပန္ဟပ္ေစမယ္ဆုိတာ ေသခ်ာေနၿပီးေတာ့ ကမၻာလွည့္ခရီးသည္ေတြဆိုရင္လည္း ပုံရိပ္ေတြရဲ႕ ေရာင္ျပန္ဟပ္မႈေၾကာင့္  ဒီကုိ လာဖုိ႔ စဥ္းစားသြားေကာင္း စဥ္းစားမိလိမ့္မယ္။ ကုမၸဏီေတြကလည္း ကၽြန္မတုိ႔ ဌာနကုိ စုံစမ္းေမးျမန္းတာေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔က အကယ္၍ ဒီမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြ လုပ္ကုိင္ေနမယ္ဆုိ သူတုိ႔ ဘာလုပ္ ေနသင့္သလဲဆုိတာမ်ဳိးကုိ ေမးျမန္းၾကပါတယ္။

အဲဒိအခါ ရွင္တုိ႔ကုမၸဏီရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေတြဟာ ရခုိင္ျပည္နယ္က အေျခအေနအေပၚမွာ တစ္နည္းနည္းနဲ႔ သက္ေရာက္မႈ ရွိေကာင္းေတာ့ ရွိႏုိင္မယ္၊ ဒါေပမယ့္ ရွင္တုိ႔ရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္ လူ႔အခြင့္အေရးကုိပဲ အထူးဂ႐ု စုိက္ လုပ္ပါဆုိၿပီး ကၽြန္မတုိ႔က သူတုိ႔ကုိ ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္းေလ အမ်ားစုျဖစ္တာက ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈက အရမ္းကုိ နည္းပါးတာေၾကာင့္ သက္ေရာက္မႈကေတာ့ သိပ္ရွိလာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဒီေနရာမွာ ကုမၸဏီေတြ လုပ္ႏုိင္တာက သူတို႔ ၀န္ထမ္းေတြကုိ တစ္ျခားဘာသာ၀င္ေတြကုိ ခြဲျခမ္းဆက္ဆံမႈေတြမလုပ္ဖုိ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈကုိ ဆန္႔က်င္တဲ့ မူ၀ါဒေတြ ရွိလား၊ ၿပီးေတာ့ ကုမၸဏီရဲ႕ တန္ဘုိးကုိ ဆန္႔က်င္ၿပီး သက္ေရာက္မႈေတြျဖစ္ေစမယ့္ ကုမၸဏီရဲ႕ မေကာင္းတဲ့ ပုံရိပ္ေတြကုိ Facebook ေပၚမွာ တင္ေနတာေတြရွိမယ္ဆုိရင္ အဲဒိကုမၸဏီမွာ လူမႈကြန္ရက္ မီဒီယာ ေပၚလစီေတြ ရွိလားစတဲ့ ေမးခြန္းေတြကုိ ၾကည့္ရႈႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၀န္ထမ္းေတြအေနနဲ႔ ကုမၸဏီအခ်ိန္အတြင္း ဒါမွမဟုတ္ ကုမၸဏီရဲ႕ ဘယ္လုိ ဆက္သြယ္ခ်ိတ္ဆက္မႈမ်ဳိးနဲ႔မဆုိနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ ကုိယ္ပုိင္အခ်ိန္မ်ဳိးမွာေတာင္မွ အမုန္းစကားေတြကုိ တင္တာ၊ သတင္းအမွားေတြကုိ ျပန္တင္တာ မ်ဳိးေတြကုိ မလုပ္ဖုိ႔ သတိထားမိေစၿပိီး ကုမၸဏီအေနနဲ႔လည္း အာမခံမႈေတြ ရွိေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

မဇၥ်ိမ။   ။ ထပ္ေမးရရင္ ရခုိင္ျပည္နယ္အေျခအေနက ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေပၚမွာေရာ သက္ေရာက္မႈ ဆုိးေတြ ျဖစ္လာမွာလား

ဗစ္ကီ။  ။ ျမန္မာျပည္ကုိ လာမယ့္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈအေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈ ျဖစ္လာမယ္လုိ႔ ျမင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာကုိ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းအရင္းအျမစ္အျဖစ္ လုပ္ကုိင္မယ္ဆုိတဲ့ ေရတုိဆုံးျဖတ္မ်ဳိးေတြ၊ ကမၻာ့လွည့္ခရီးသည္ေတြက ျမန္မာျပည္ကုိ လာေရာက္လည္ပတ္ဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးေတြမွာ ပုိႀကီးမားတဲ့ သက္ေရာက္မႈေတြ ျဖစ္လာမယ္လုိ႔ ထက္တယ္။ ကၽြန္မရဲ႕ အျမင္သပ္သပ္အေရေတာ့ ရခုိင္အေျခအေနေၾကာင့္ စီးပြားေရးႀကီးတစ္ခုလုံးအေပၚမွာ ႀကီးမားတဲ့ သက္ေရာက္မႈမ်ဳိး တုိက္႐ုိက္ႀကီး ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္သလုိ အစုိးရရဲ႕ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈအေပၚ အာ႐ုံစုိက္ႏုိင္စြမ္းရည္ကုုိ ေႏွာင့္ယွက္ဖုိ႔ အလားအလာ သက္ေရာက္ အႀကီးဆုံးလည္း ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အစီအစဥ္ထဲမွာ GDP (အမ်ဳိးသားအသားတင္ထုတ္လုပ္မႈတန္ဘုိး) တုိးတက္မႈကုိ ျဖစ္ေစၿပီး ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈကုိ ျမင့္တက္ေစတဲ့အရာေတြထဲက တစ္ခုျဖစ္တဲ့ စြမ္းအင္က႑လုိ ကိစၥရပ္ေတြနဲပ အျခားအေရးပါတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကုိ ဆုံးျဖတ္ရမွာျဖစ္တာေၾကာင့္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အစုိးရက အရမ္းကုိ ရႈပ္ေထြးမခံဘဲ လက္ရွိ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈအစီအမံအတုိင္း ဆက္ၿပီး အာ႐ုံစုိက္လုပ္ကုိင္ဖုိ႔က တကယ့္ကုိ အေရးႀကီးပါတယ္။

မဇၥ်ိမ။    ။ ျမန္မာအစုိးရကုိ ဘာမ်ား အၾကံေပးခ်င္ပါသလဲ

ဗစ္ကီ။  ။ အစုိးရက သူ႔ရဲ႕ စီးပြားေရးုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ အျမင္ကုိ အဆုံး႐ႈံးမခံဖုိ႔က အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ ကၽြန္မ ထင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ ႏုိင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈကုိ ဟန္႔တားေစမွာလား ဒါမွမဟုတ္ ဆြဲေဆာင္မွာလားဆုိတာက အဆုံးသတ္မွာ အမွန္တကယ္ကုိ အေရးႀကီးဆုံးျဖစ္လာမွာေၾကာင့္ပါ။ ေသခ်ာတာက ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္စပ္မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာက အခ်က္တစ္ခုပါ။ ေနာက္ဆုံးေတာ့ ကုမၸဏီေတြ ( အာရွက ကုမၸဏီေတြ အပါအ၀င္္) ကုိ ေကာင္းမြန္တဲ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ ရပ္၀န္းတစ္ခု အျဖစ္ သူတုိ႔ကုိ ဘယ္လုိ ဆြဲေဆာင္မွာလဲဆုိတာကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အစုိးရက ရခုိင္ျပည္နယ္အေျခအေနနဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္အစီရင္ခံစာ ႏွစ္ခုစလုံး အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ ရြက္မႈကုိ ေျဖရွင္းဖိုိ႔ အေရးႀကီးသလုိ ေကာင္းမြန္ရင္းႏွီးမႈရွိတဲ့ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈရပ္၀န္းတစ္ခုကုိ ဖန္တီးႏုိင္မယ့္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈကုိ ဆက္လက္လုပ္ကုိင္ဖုိ႔ကလည္း အေရးပါလာေနပါတယ္။