ဂီတေဖ်ာ္ေျဖပြဲ၊ ဓာတ္ပံုျပပြဲမ်ားႏွင့္အတူ Goethe စံအိမ္ႀကီးကို ျပန္လည္ ဖြင့္လွစ္

.

ဇြန္ ၆ ။             ။ ယဥ္ေက်းမႈအႏုပညာ ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားႏွင့္အတူ Goethe စံအိမ္ (ဗီလာ) ႀကီးကို ျပန္လည္ဖြင့္လွစ္လိုက္ၿပီ ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ကိုလိုနီေခတ္ေဟာင္း အေဆာက္အအံုႀကီးကုိ ယခုအခါတြင္ Goethe Institute အျဖစ္ ေျပာင္းလဲေဖာ္ေဆာင္ထားၿပီ ျဖစ္သည္။

ယခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ ဖြင့္ပြဲ က်င္းပမည့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က Goethe စံအိမ္ႀကီးသည္ ကမၻာတစ္၀ွမ္း အင္စတီက်ဴ႕ေပါင္း (၁၆၀) ႐ွိသည့္အနက္၊ အလွပဆံုးေသာ Goethe အင္စတီက်ဴ႕မ်ားထဲမွ တစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

အဆုိပါ စံအိမ္ႀကီး၏ ဖြင့္ပြဲတြင္ ဇြန္လ ၈ ရက္ေန႔၌ ေတးဂီတေဖ်ာ္ေျဖပြဲတစ္ရပ္ က်င္းပရန္ ရွိသည္။ ယင္းေနာက္ "Dark Whispers-အေမွာင္ေနာက္ကြယ္က တီးတုိးသံမ်ား" ဟု အမည္ေပးထားသည့္ Beatrice Minda ၏ ဓာတ္ပံုျပပြဲတစ္ခု၊ "Mya Ga Naing-ျမဂႏိုင္" ႐ုပ္ရွင္ဂီတေဖ်ာ္ေျဖပြဲႏွင့္ Berlin Club Night တစ္ခုတို႔ကုိ ျပဳလုပ္ဦးမည္ ျဖစ္သည္။

အဆိုပါ အေဆာက္အဦးႀကီးတြင္ ရွည္လ်ားသည့္ သမိုင္းေၾကာင္းတစ္ခု ရွိေနသည္။ ယင္းကုိ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ လြတ္လပ္ေရးပါတီ၏ ရံုးခန္းအျဖစ္လည္း အသံုးျပဳခဲ့ေသးသည္။

ကမၻာေအးဘုရားလမ္းအဆံုး႐ွိ ပန္းၿခံငယ္ေလး၏ အလယ္ဗဟိုတြင္ တည္႐ွိေသာ ကိုလိုနီေခတ္ လူေနအေဆာက္အဦးတစ္ခုသည္ကား ၁၉၂၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားအတြင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ ပုဂၢလိကစံအိမ္မ်ားအနက္မွ တစ္ခုျဖစ္သည္။ ပထမကမၻာစစ္အၿပီး ႏွစ္ကာလမ်ားသည္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အတြက္မွာမူ စီးပြားေရးအရ ေအာင္ျမင္မႈအ႐ွိခဲ့ဆံုးႏွင့္ ေ႐ႊေရာင္လႊမ္းခဲ့ေသာ ေန႔ရက္မ်ား ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္က ျမန္မာ့ရတနာမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ဆန္စပါး၊ ကြၽန္းသစ္ႏွင့္ အျခားေသာ အဖိုးတန္သစ္အမ်ိဳးမ်ားကို ကမၻာအႏွံ႔သို႔ တင္ပို႔ေပးခဲ့ရသည္ျဖစ္ရာ ထိုေခတ္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သည္ ၿဗိတိသွ်အင္ပါယာ၏ အေရးပါဆံုးေသာ ဆိပ္ကမ္းမ်ားထဲမွ တစ္ခုျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ အလ်င္အျမန္တိုးတက္လာေသာ စီးပြားေရးတြင္ ပါ၀င္လုပ္ကိုင္ၾကသည့္ ဥေရာပတိုက္သားမ်ား၊ တ႐ုတ္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံသားမ်ားထဲမွ အခ်ိဳ႕သည္လည္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၏ စိမ္းလန္းေသာ၊ ေတာေတာင္သဘာ၀ဖံုးလႊမ္းေသာ ဆင္ေျခဖံုးေဒသမ်ားတြင္ အထက္ပါ စံအိမ္ႀကီးကဲ့သို႔ေသာ ခမ္းနားထည္၀ါသည့္ စံအိမ္ႀကီးမ်ားကုိ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကသည္။ ကြၽႏ္ုပ္တို႔ စံအိမ္ (ဗီလာ) ကို တည္ေဆာက္ခဲ့သူမွာမူ ဥေရာပသားတစ္ဦးျဖစ္ေၾကာင္း၊ စံအိမ္၏ ဆင္၀င္အ၀င္၀႐ွိ အမွတ္တံဆိပ္အရ သိႏိုင္သည္။ ၁၉၂၀  ျပည့္လြန္ႏွစ္အေစာပိုင္းကာလမ်ားတြင္ တ႐ုတ္ကုန္သည္ Chan Chaw Paing က စံအိမ္ကို ၀ယ္ယူခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္ပံုစံ အလွအပလက္ရာမ်ားျဖင့္ မြမ္းမံခဲ့ကာ၊ ထိုအလွအပလက္ရာမ်ားကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ၿပီးေသာ စံအိမ္ (ဗီလာ) တြင္ ယေန႔တိုင္ အရာမယြင္းဘဲ သပ္ရပ္လွပစြာ ေတြ႔႐ွိႏိုင္ဆဲပင္ ျဖစ္သည္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ႏွင့္အတူ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အပါအ၀င္ ၿဗိတိသွ်တုိ႔သိမ္းယူထားသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဂ်ပန္မ်ားက ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္သည့္အတြက္ေၾကာင့္ ႀကီးမားေသာ အခ်ိဳးအေကြ႔မ်ား ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္တြင္ တပ္ဆုတ္သြားေသာ ၿဗိတိသွ်စစ္တပ္ႏွင့္အတူ ႏိုင္ငံျခားသားလူကံုထံမ်ားသည္လည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္အိႏိၷယႏိုင္ငံသို႔ ထြက္ေျပးသြားခဲ့ၾကသည္။ ယင္းသုိ႔ထြက္ေျပးခဲ့ၾကရာတြင္ စစ္ၿပီးခ်ိန္အထိ ဗလာနတၳိျဖစ္က်န္ခဲ့ေသာ စံအိမ္ႀကီး၏ ပိုင္႐ွင္လည္း အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။

၁၉၄၅  ခုႏွစ္အေစာပိုင္းတြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းက စံအိမ္ကို ဖဆပလ (ဖက္ဆစ္ဆန္႔က်င္ေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔လြတ္ေျမာက္ေရး) အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ႀကီး၏ ႐ံုးခန္းအျဖစ္ ေၾကညာခဲ့သည္။ ထိုအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ႀကီးသည္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီအမ်ားအျပားတို႔၏ အစုအေပါင္းႀကီးျဖစ္သည္။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း လုပ္ႀကံမခံရမီအခ်ိန္ထိ ဤစံအိမ္ႀကီးသည္ အေရးပါေသာ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ ကိုလိုနီအစိုးရထံအလံုးစံုေသာ လြတ္လပ္ေရးေတာင္းဆိုသည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ခဲ့ရာ ကြန္ဖရင့္မ်ား က်င္းပခဲ့ေသာ သမိုင္း၀င္ေနရာတစ္ခု ျဖစ္သည္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ အထူးသျဖင့္ ဖဆပလအဖြဲ႔ႀကီး ၿပိဳကြဲခဲ့ခ်ိန္တြင္ အစိုးရသစ္သည္လည္း ယေန႔၀န္ႀကီးမ်ား႐ံုး (အတြင္း၀န္႐ံုး) ဟု ေခၚတြင္ေသာ ႐ံုးေနရာသို႔ ေျပာင္းေ႐ႊ႕အေျခစိုက္ၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ စံအိမ္ႀကီး၏ ႏိုင္ငံအေရးအရ ေပၚလြင္ထင္႐ွားမႈက က်ဆင္းသြားခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးမရခင္ လပိုင္းအလိုတြင္ ပထမဆံုး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုႏွင့္ ၎၏ မိသားစုသည္လည္း စံအိမ္၏ ေနာက္ဘက္ျခမ္းတြင္ေနထိုင္ခဲ့ေသးသည္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း စစ္အာဏာသိမ္းၿပီးစႏွစ္မ်ားတြင္ စံအိမ္၌ အႏုပညာအထက္တန္းေက်ာင္း ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ စံအိမ္၏ အခန္းက႑သစ္တစ္ခု ျပန္စတင္လာခဲ့သည္။ ၁၉၆၇  ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အထိ စံအိမ္ႀကီး႐ွိအခန္းက်ယ္မ်ားအတြင္း အႏုပညာသင္ခန္းစာမ်ား သင္ၾကားပို႔ခ်ခဲ့ၾကသည္။ ထိုေက်ာင္းတြင္ ကာလ႐ွည္ၾကာ (၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ထိ) ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူမွာ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ Dresden ၿမိဳ႕တြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့ေသာ ပန္းပုဆရာ ဦးစိုးတင့္ျဖစ္သည္။ ဤစံအိမ္တြင္ ယေန႔လူသိမ်ားထင္႐ွားေသာ အႏုပညာ႐ွင္အမ်ားစုက ၄င္းတို႔၏ အႏုပညာ႐ွင္ဘ၀ကို စတင္ခဲ့ၾကသည္။ ယခင္က အႏုပညာေက်ာင္းသားမ်ား ေနထိုင္ၿပီး ပညာဆည္းပူးႏိုင္ရန္ရည္႐ြယ္ခ်က္ျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ အေဆာင္ခန္းငယ္မ်ားတြင္၊ ေက်ာင္းသားအမ်ားစုသည္ ေက်ာင္းတက္ပညာသင္ေနစဥ္အေတာအတြင္း ေနထိုင္ခဲ့ၾကၿပီး ယေန႔အခ်ိန္တြင္မူ ထိုေနရာတြင္ စာၾကည့္တိုက္ႀကီးႏွင့္ ျပပြဲခန္းမက်ယ္အျဖစ္ေတြ႔ျမင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ အႏုပညာအထက္တန္းေက်ာင္းကို ခ်င္းေခ်ာင္းနန္းေတာ္ႏွင့္ ေတာင္ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္႐ွိ အမ်ိဳးသား ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ အႏုပညာတကၠသိုလ္တို႔သို႔ ေျပာင္းေ႐ႊ႕ဖြင့္လွစ္ခဲ့ရာ ဤစံအိမ္ကို အႏုပညာ႐ွင္အသင္းအဖြဲ႔မ်ား၏ ျပပြဲမ်ား ျပသရာေနရာအျဖစ္အသံုးျပဳခဲ့သည္။

သမၼတဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္ႏိုင္ငံေရးအရ ပြင့္လင္းလာျခင္းႏွင့္အတူ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ GoetheInstitut ကို ျပန္လည္ဖြင့္လွစ္ရန္ ရည္မွန္းခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ခြင့္ရလာခဲ့သည္။ မနီလာၿမိဳ႕၊ ဂ်ကာတာၿမိဳ႕ႏွင့္ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕႐ွိအင္စတီက်ဳမ်ားထက္ေစာၿပီး ၁၉၅၉  ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ အေ႐ွ႕ေတာင္အာ႐ွ၏ ဂ်ာမန္ယဥ္ေက်းမႈဗဟိုဌာနအျဖစ္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေသာ္လည္း ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္း စစ္အာဏာသိမ္းၿပီး လအနည္းငယ္အၾကာ ၁၉၆၂  ခုႏွစ္ေဆာင္းဦးကာလတြင္ ပိတ္သိမ္းခဲ့ရသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏွင့္ဂ်ာမနီ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေဆြးေႏြးခြင့္မ်ား ႐ွိလာခဲ့သည္။ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ရန္လိုအပ္ေနသည့္ ဤစံအိမ္ကို Goethe-Institut ၏ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အေျခစိုက္ေနရာအျဖစ္ ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦးေအးျမင့္ၾကဴ လက္ထက္တြင္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၁၁ ရက္ေန႔တြင္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ၏ သမၼတ Joachim Gauck က အေဆာက္အဦးဖြင့္လွစ္ေပးျခင္းအခမ္းအနားကို စံအိမ္၏ အေ႐ွ႕ဘက္ျမက္ခင္းျပင္တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ ဖြင့္ပြဲၿပီးေနာက္ ကာလၾကာ႐ွည္ငွားရမ္းခြင့္ရ႐ွိရန္ေဆြးေႏြးမႈမ်ား၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၏ ျမင္ကြင္းအတြင္း Goethe စံအိမ္ (ဗီလာ) ဟူေသာ အမည္ကို ျဖစ္ေပၚလာေစခဲ့သည့္ ကနဦးအႏုပညာျပပြဲမ်ား၊ ဂီတေဖ်ာ္ေျဖပြဲမ်ား၊ သမိုင္း၀င္စံအိမ္ကို ျပဳျပင္ျခင္းႏွင့္ ေဘးပတ္ပတ္လည္တြင္ အေဆာက္အဦးသစ္သံုးလံုး ေဆာက္လုပ္ရန္အလို႔ငွာ ယူ႐ိုေငြသန္းႏွင့္ခ်ီျမွုဳပ္ႏွံရန္ ဘာလင္ၿမိဳ႕႐ွိ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ျခင္း၊ ဘာလင္ၿမိဳ႕အေျခစိုက္ Gerhartz ဗိသုကာလုပ္ငန္း၏ ကနဦးအစီအစဥ္ေရးဆြဲျခင္းမ်ားက ဆက္တိုက္ဆိုသလို ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အေျခစုိက္ Tokyo Enterprise ကုမၸဏီက ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား စတင္ခဲ့ကာ ၂၀၁၈  ခုႏွစ္ ေမလတြင္ အၿပီးသတ္ခဲ့သည္။ အၿပီးသတ္ရလဒ္အေနျဖင့္ ကမၻာတစ္၀ွမ္း အင္စတီက်ဴ႕ေပါင္း (၁၆၀) ႐ွိသည့္အနက္၊ အလွပဆံုးေသာ Goethe အင္စတီက်ဴ႕မ်ားထဲမွတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ကြၽႏ္ုပ္တို႔၏ ဘာသာစကားသင္တန္းမ်ားႏွင့္ စာၾကည့္တိုက္အသစ္တြင္ လာေရာက္ပညာသင္ၾကားၿပီး ဂ်ာမနီႏိုင္ငံတြင္စာေပေလ့လာရန္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္လိုေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္မူ Goethe စံအိမ္ (ဗီလာ) သည္ ပညာေရးရပ္၀န္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး  အျခားတစ္ဘက္တြင္လည္း ျမန္မာ၊ ဂ်ာမနီႏွင့္ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားမွ အႏုပညာ႐ွင္မ်ားအၾကား တီထြင္ဖန္တီး သစ္ဆန္းေသာ ဖလွယ္မႈမ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈမ်ားကို ေတြ႔ဆံုႀကံဳေတြ႔ႏိုင္ေသာ ေနရာတစ္ခုအျဖစ္ စံအိမ္ေဟာင္းႀကီးအတြက္အသစ္တဖန္ျပန္လည္ႏိုးထျခင္းအဓိပၸါယ္မ်ား ျပည့္ႏွက္ေနေတာ့မည္ျဖစ္သည္။