အမွန္တကယ္ အက်ဳိးရွိေသာ္လည္း လူအမ်ား လက္လွမ္းမမီေသးသည့္ အာဟာရျဖည့္ ဆန္

.

ပုသိမ္ၿမိဳ႕ လယ္ယာလုပ္ငန္းခြင္တစ္ခု ျမင္ကြင္း

ကန္ႀကီးေထာင့္၊ ပုသိမ္ (Myanmar Now) ။            ။ႏိုင္ငံအတြင္း မိတ္ဆက္ခဲ့သည္မွာတစ္ႏွစ္ခြဲခန္႔ ရွိလာသည့္ အာဟာရျဖည့္ဆန္၏ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားကို သိနားလည္မႈ အထိုက္အေလ်ာက္ ရွိလာေသာ္လည္းသမား႐ိုးက်ဆန္မ်ားထက္ ေဈးႏႈန္းႀကီး ျမင့္ေနမႈေၾကာင့္ ထိေရာက္မႈ နည္းေနဆဲျဖစ္သည္ဟုအာဟာရျဖည့္ဆန္ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႔ျဖဴးသူမ်ားႏွင့္ အေထာက္အပံ့ေပးထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းတို႔ကေျပာၾကားလိုက္သည္။

အာဟာရျဖည့္ဆန္ဆိုသည္မွာ သမား႐ုိးက်ဆန္အေစ့ ၁ဝဝ လွ်င္ အာဟာရျဖည့္ဆန္ေစ့ ၁-၂ အခ်ဳိးျဖင့္ ေရာေမႊထားျခင္းျဖစ္သည္။ အာဟာရျဖည့္ဆန္ေစ့ကိုဆန္မႈန္႔အေျခခံ၍ ဗီတာမင္ႏွင့္ သတၱဳ ဓာတ္တို႔ကို အပူေပးပုံေလာင္းေသာနည္းျဖင့္ ထည့္သြင္းေပါင္းစပ္ကာထုတ္လုပ္ရရွိသည္။ အသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္းႏွင့္ စားနပ္ရိကၡာဖူလံုေရးရန္ပံုေငြအဖြဲ႕ (LIFT) ၏ ေငြေၾကးအကူအညီျဖင့္ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာ အင္န္ဂ်ီအို အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႕ျဖစ္သည့္Program for Appropriate Technology in Health (PATH) ႏွင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္းၿပီး ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလကတည္းက   ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ စီမံကိန္းတစ္ခုျဖစ္သည္။

ရင္ဆိုင္ရသည့္ အခက္အခဲ

ကန္ႀကီးေထာင့္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ ေအာင္ျပည့္ဆန္စက္ႏွင့္ ဧရာဝင္းဆန္စက္သည္ PATH အဖြဲ႔၏ နည္းပညာအကူအညီျဖင့္ လိုအပ္သည့္ စက္ပစၥည္းမ်ား တင္သြင္းကာ အာဟာရျဖည့္ဆန္ ထုတ္လုပ္   ျဖန္႔ျဖဴးေနေသာ ဆန္စက္လုပ္ငန္းအနည္းငယ္ထဲတြင္ ပါဝင္သည္။ ထိုဆန္စက္တို႔၏ ပိုင္ရွင္ ဦးေမာင္ ေမာင္ေဇာ္က အာဟာရျဖည့္ဆန္ ေရာင္းခ်ရာတြင္ ဗဟုသုတရွိသည့္ ပညာတတ္လူတန္းစားမ်ားကို စည္း႐ုံးရသည္က ပိုမိုလြယ္ကူေၾကာင္း၊ အေျခခံလူတန္းစားမ်ားမွာ မူေစ်းႏႈန္းကြာဟျခင္း၊ အာဟာရ ျဖည့္ဆန္၏ အာနိသင္ျပမႈ ေႏွးေကြးျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဝယ္ယူစားသုံးမႈ နည္းေနေသးေၾကာင္းေျပာသည္။

“ေအာက္ေျခမွာေတာ့ ေစ်းႏႈန္းပိုင္းဆိုင္ရာမွာတစ္ျပည္ကိုက်ပ္ ၁၅ဝ ေလာက္ ေစ်းႀကီးသြားတာရယ္၊ (အာနိသင္ကိုသိရဖို႔) ေျခာက္လေလာက္ ေစာင့္ရမယ္ ဆိုတာရယ္ေၾကာင့္ … နည္းနည္းေလးလက္ဝင္ တဲ့ သေဘာမွာရွိပါတယ္”ဟု ဦးေမာင္ေမာင္ေဇာ္က ေျပာသည္။

အာဟာရျဖည့္ဆန္သည္ လက္လီေဈးကြက္အတြင္းတစ္ျပည္လွ်င္ အနိမ့္ဆုံးက်ပ္ ၁,၈ဝဝ မွ အျမင့္ဆုံး ၂,၅ဝဝ အထိရွိေနသည္။ ထိုဆန္ကိုစားသုံးျခင္းေၾကာင့္ ရရွိလာမည့္ အဏုအာဟာရအသစ္   ျပန္လည္သိုေလွာင္ႏိုင္မႈ အက်ဳိးေက်းဇူး ျဖစ္ေပၚလာရန္ ရက္သတၱႏွစ္ပတ္မွ ေလးလ၊ ေျခာက္လခန္႔ အထိေစာင့္ဆိုင္းရသည္ဟု PATH အဖြဲ႕၏ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

အာဟာရ ျဖည့္ဆန္မွာ သာမန္ဆန္မ်ားႏွင့္ ေစ်းႏႈန္းအနည္းငယ္သာ ကြာျခားပါက ပိုမိုေရာင္းရႏုိင္ေျခ ရွိသည္ဟုပုသိမ္ၿမိဳ႕ ရာမညရပ္ကြက္ေနကုန္စံုဆိုင္ပိုင္ရွင္ ဦးေအာင္သက္ဦးကေျပာသည္။

“စေရာင္းခါစက ေစ်းႏႈန္းကလည္းက်ပ္ ၁,၄ဝဝ ဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ေရာင္းရတယ္ဗ်။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ၁,၈ဝဝ ဆိုေတာ့ ျပင္ပမွာေပၚဆန္းဆန္ေတြကလည္းက်ပ္ ၁,၅ဝဝ-၁,၆ဝဝ-၁,၇ဝဝ အစားစားျဖစ္ေနေတာ့ ဒီ ၁,၈ဝဝ ကိုတခ်ိဳ႕ကလည္း ျမင္ၾကတယ္”ဟု၎ကေျပာသည္။ ပုသိမ္ၿမိဳ႕ ေက်ာက္ငူရပ္မွ ကုန္စံုဆိုင္ပိုင္ရွင္ ေဒၚဆုမြန္ထက္က ၎၏ဆိုင္တြင္ လစဥ္ လက္လီေရာင္းရတဲ့ အာဟာရျဖည့္ဆန္ပမာဏမွာအိတ္ ၃ဝ ခန္႔ရိွသည္ဟုေျပာသည္။

အားျဖည့္ဆန္ ဘာေၾကာင့္ လိုအပ္

ျမန္မာသည္ အဏုအာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈအျမင့္မားဆံုးအာရွႏိုင္ငံမ်ားထဲတြင္ ပါဝင္ၿပီးႏိုင္ငံတြင္းကေလးငယ္ သုံးဦးတြင္တစ္ဦးမွာအာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့လ်က္ရွိေၾကာင္း၊ ကေလးငယ္စုစုေပါင္း၏ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္း မွာ အဏုအာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈ ေဝဒနာကိုခံစားေနရေၾကာင္း ၂ဝ၁၅-၂ဝ၁၆ အတြင္းအေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ႏိုင္ငံတကာ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေအဂ်င္စီ (USAID)၊ျမန္မာႏိုင္ငံက်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီး ဌာနတို႔ ပူးေပါင္းျပဳလုပ္ခဲ့သည့္စစ္တမ္းတစ္ခုတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ အသက္ေျခာက္လမွ ၂၃ လၾကား ကေလးငယ္မ်ား၏ ၄ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ႏွင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ၅ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္မွာ   ေသြးအားနည္းေရာဂါကို ခံစားေနရသည္ဟု ထိုစစ္တမ္းကဆိုသည္။

အဏုအာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈ ဆိုသည္မွာကစီဓာတ္ႏွင့္ အသားဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ကိုယ္ဝန္ ေဆာင္ မိခင္မ်ားတြင္ ၎ဓာတ္မ်ားခ်ဳိ႕တဲ့ပါက ကေလးငယ္မ်ား ဉာဏ္ရည္ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ၊ ကိုယ္ခႏၶာႀကီးထြား မႈတို႔ကို ထိခိုက္ေစႏုိင္သည္ဟုဧရာဝတီတိုင္းေဒသႀကီးက်န္းမာေရးဦးစီးဌာနမွ အာဟာရအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေဝမာလြင္က ေျပာသည္။

ထုိသို႔ အာဟာရ ခ်ဳိ႕တဲ့မႈဒဏ္ကိုခံစားေနၾကရသူမ်ားထဲတြင္ နာဂစ္မုန္တိုင္းဒဏ္ကို အျပင္းအ ထန္ ခံစားခဲ့ရသည့္ ဧရာဝတီျမစ္ဝကြ်န္းေပၚေဒသေန ကေလးငယ္မ်ားလည္း အပါအဝင္ျဖစ္သည္။   ေဒသတြင္းငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ား၏ သုညဒသမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ အျပင္းအထန္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ အဆင့္တြင္ရွိၿပီး ၁ ဒသမ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာအေတာ္အသင့္ ခ်ဳိ႕တဲ့အဆင့္တြင္ ရွိသည္ဟု ေဒၚေဝမာ လြင္က ၎တို႔၏ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ သုေတသနစစ္တမ္းကို ကိုးကား၍ ေျပာသည္။

“ကေလးေတြမွာ အာဟာရဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့တာေၾကာင့္ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပညာေရးကစၿပီး ႏုိင္ငံရဲ႕ ဘက္စံုဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကိုထိခိုက္ႏုိင္တာေၾကာင့္ အလြန္အေရးပါပါတယ္။ အာဟာရျဖည့္ဆန္ ဝယ္စားႏုိင္ရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့”ဟု ၎က မွတ္ခ်က္ေပးသည္။

ပုသိမ္ၿမိဳ႕၊ ေက်ာက္ငူရပ္ကြက္ေန ကားဝပ္ေရွာ့လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္သူ ဦးသိန္းစိုးက အာဟာ ရျဖည့္ဆန္ကို ေျခာက္လေက်ာ္ ဆက္တိုက္ စားသံုးလာသူျဖစ္သည္။ “ပံုမွန္ဆန္က (ႏို႔ဆီဗူး) သုံးလံုး ေလာက္ခ်က္မွ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေလးေယာက္ ဗိုက္ဝတယ္။ အာဟာရျဖည့္ဆန္ကေတာ့ ႏွစ္လံုးခ်က္ ေလာက္နဲ႔ေတာင္ လူေလးေယာက္စားလို႔ရပါတယ္။ ရိုးရိုးဆန္ကဗိုက္ျပန္ဆာတယ္။ ဒီဆန္ကေတာ့ အာဟာရဓာတ္ရွိလို႔ထင္တယ္ ဗိုက္ျပန္မဆာေတာ့ဘူး”ဟု ၎ကဆိုသည္။

PATH အဖြဲ႔ အကူအညီျဖင့္ အာဟာရျဖည့္ဆန္ကို ထုတ္လုပ္ရင္းကိုယ္တိုင္လည္း စားသံုးေန သူ ပုသိမ္ၿမိဳ႕၊ ဦးခ်ဳိဆန္စက္မွ ပိုင္ရွင္ ဦးမ်ိဳးေဝသည္ ထိုဆန္ကို ေအာက္ေျခလူတန္းစားကေလးငယ္ မ်ား စားသံုးႏုိင္ရန္အတြက္ အားႀကိဳးမာန္တက္ရွိသူျဖစ္သည္။ သူကျမန္မာကဲ့သို႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးစႏုိင္ငံအတြက္ အာဟာရျဖည့္ဆန္ကဲ့သို႔ေသာဗီတာမင္ဓာတ္ျဖည့္စြက္ စီမံကိန္းမ်ိဳးမွာ ႏိုင္ငံ၏ ဘက္စံုဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ ေရးႏွင့္ ပါဆက္စပ္ေနသည္ဟု ယံုၾကည္သူျဖစ္သည္။

“ဥေရာပနဲ႔ အာရွကဖြံ႔ၿဖိဳးတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာရွိတ့ဲကေလးေတြနဲ႔ ယွဥ္ရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ႏုိင္ငံက ကေလးေတြက ညႇက္ေနၿပီးေတာ့ ဉာဏ္ရည္လည္းသူတို႔ေလာက္ မပြင့္ဘူး”ဟု ၇၅ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္သည့္ ၎က ဆိုသည္။ ေဈႏႈန္းႀကီးျမင့္ေနရျခင္းမွာအဓိကကုန္ၾကမ္းပစၥည္းျဖစ္သည့္ သာမန္ဆန္ႏွင့္ေရာစပ္ ရသည့္ ဗီတာမင္ဆန္၏ ေစ်းႏႈန္း ျမင့္တက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု၎ကေျပာသည္။

ေစ်းကြက္ အလားအလာ

တစ္ကီလို ႏွစ္ေဒၚလာေပါက္ေစ်းရိွေသာအာဟာရဆန္တစ္ေဒၚလာေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိမွသာ သမား႐ိုးက်ဆန္မ်ားႏွင့္ ေဈးႏႈန္းမ်ားစြာကြာဟမႈမရွိဘဲ ယွဥ္ၿပိဳင္ႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။ PATH အဖြဲ႔က အာဟာရဆန္ေတာင့္ တစ္တန္ခန္႔ ေထာက္ပံ့ေနျခင္းေၾကာင့္ သာမန္ဆန္ႏွင့္ ေဈးႏႈန္းပိုင္းမ်ားစြာ ကြာဟမႈ မရွိျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ လုပ္ငန္းရွင္မ်ား မိမိဘာသာ ဝယ္ယူတင္သြင္းရသည့္ အခါတြင္ အာဟာ ရျဖည့္ဆန္ တစ္ျပည္၏ ေစ်းႏႈန္းမွာအနိမ့္ဆုံးက်ပ္ ၂,ဝဝဝ ေက်ာ္အထိ ျမင့္တက္သြားႏုိင္ေၾကာင္း ဆန္စက္ပိုင္ရွင္ ဦးမ်ဳိးေဝက ခန္႔မွန္းသည္။

“PATH အေနနဲ႔ တကယ္တန္းကူညီမယ္ဆိုရင္ အာဟာရျဖည့္ဆန္အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ဗီတာ မင္ဆန္ … အဲဒါကိုတစ္ဆင့္ဝယ္ရတယ္။ အဲဒါကိုေဈးေလွ်ာ့ေပးပါ”ဟု ၎က ေတာင္းဆိုလိုက္သည္။

PATH အဖြဲ႔၏ အာဟာရျဖည့္ဆန္ စီမံကိန္း ဒါရိုက္တာ ေဒါက္တာမ်ိဳးျမင့္ေအာင္ကမူ စိတ္ရွည္သူ ျဖစ္သည္။

အာဟာရျဖည့္ဆန္ကို အေျခခံလူတန္းစားမ်ား လက္လွမ္းမီရန္မွာ ခက္ခဲေနဦးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ လုပ္ငန္းစတင္ လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ အခ်ိန္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ တစ္ျပည္လံုးအတိုင္းအတာျဖင့္ ၁၅ တန္မွ တန္ ၂ဝ ခန္႔သာ ေရာင္းခ်ႏုိင္ေသးၿပီး အေျခခံလူတန္းစားမ်ား လက္ထဲ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေရာက္ရွိ ရန္ အခ်ိန္ယူေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

သို႔ေသာ္လည္း အဏုအာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့မႈကို ကမာၻေပၚရွိ လူဦးေရသန္း ၂,ဝဝဝ ခန္႔ ခံစားေနရၿပီး ထိုအခ်ိဳးအစားမွာ လူသံုးဦးလွ်င္ ႏွစ္ဦး ခံစားေနရျခင္းျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အာဟာရျဖည့္ဆန္ကို လူတိုင္း စားသံုးရန္ သင့္ေတာ္သည္ဟု သူက ေထာက္ျပသည္။

“ခ်မ္းသာတဲ့လူေတြနဲ႔ လူလတ္တန္းစားေတြမွာလည္း အစားအေသာက္ကို အာဟာရျပည့္ ေအာင္ အခ်ိဳးအစား မွ်တေအာင္မစားႏုိင္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ … အားျဖည့္ဆန္က လူတိုင္းအတြက္ ေတာ့ စားလို႔ရတယ္။ ေရာင္းတာကလည္းအားလံုးကိုဦးတည္ၿပီးေတာ့လုပ္တဲ့ သေဘာေပါ့”ဟု ၎ကေျပာသည္။

အားျဖည့္ဆန္သံုးအခမဲ့ေန႔လယ္စာ

ဝါရွင္တန္ အေျခစိုက္ PATH အဖြဲ႔မွာ ဘရာဇီး၊ အိႏၵိယ၊ ကေမာၻဒီးယားႏွင့္ ကမာၻတစ္ဝန္းရွိ ႏုိင္ငံအသီးသီးကိုအာဟာရျဖည့္ဆန္ မိတ္ဆက္ရန္ ပံ့ပိုးကူညီေပးခဲ့သည့္ အဖြဲ႔အစည္းတစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး က်န္းမာေရးအခန္းက႑ ျမႇင့္တင္ရန္အတြက္ အေျခခံအစားအစာကို အာဟာရျဖည့္ေရး အဓိကထား အကူအညီေပးေနသည့္ အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။

အာဟာရျဖည့္ဆန္ကို ျမန္မာျပည္တြင္းျဖစ္ဆန္ႏွင့္ စင္ကာပူအေျခစိုက္ DSM ကုမၸဏီက ဝယ္ယူ တင္သြင္းေသာ အဏုအာဟာရမႈန္႔တို႔ကိုအသုံးျပဳကာထုတ္လုပ္လ်က္ရွိေၾကာင္း၊ PATH အဖြဲ႔သည္ လိုအပ္ေသာ စက္ပစၥည္းမ်ား ဝယ္ယူတင္သြင္းျခင္းအတြက္ နည္းပညာပံ့ပိုးေပးခဲ့ၿပီး အာဟာ ရ ျဖည့္ဆန္ေစ့ ထုတ္လုပ္တတ္ေစရန္ႏွင့္ သမား႐ိုးက်ဆန္ႏွင့္ ေရာေမႊတတ္ေစရန္အတြက္ ျမန္မာျပည္ တြင္း ကုမၸဏီမ်ားကိုသင္တန္းေပးထားေၾကာင္းယင္းအဖြဲ႕၏ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဖာ္ျပထား သည္။

အာဟာရျဖည့္ဆန္ လုပ္ငန္းကိုစိတ္ဝင္စားသည့္ ဆန္စက္မ်ားကို PATH အဖြဲ႔ကအားျဖည့္ ဆန္ႏွင့္ သာမန္ဆန္မ်ားေရာေႏွာေပးသည့္ စက္မ်ားကိုေထာက္ပံ့ေပးလ်က္ရွိသည္။ ဧရာဝတီတိုင္း ေဒသႀကီးအတြင္းပုသိမ္မွ ဦးခ်ိဳဆန္စက္၊ ကန္ႀကီးေထာင့္မွ ေအာင္ျပည့္ဆန္စက္၊ MAPCO က ထူေထာင္ထားသည့္ က်ဳိက္လတ္မွ ဆန္စက္ သုံးလံုးကိုစက္ပစၥည္းမ်ားေထာက္ပံ့ေပးထားသည္။

ဧရာဝတီတုိင္းေဒသႀကီး လက္လုပ္လက္စားမ်ားအတြက္ တန္ဖိုးသင့္ညစာ ဖန္တီးရွင္ ေဒါက္တာ ဦးနႏၵဝင္းကအဂၤပူၿမိဳ႕နယ္စာသင္ေက်ာင္းတခ်ဳိ႕ရိွ ႏြမ္းပါးသည့္ ကေလး ၁၉၆ ဦးအတြက္ ထမင္းခ်ိဳင့္အခမဲ့ပို႔ေပးေနသည္မွာတစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၿပီျဖစ္သည္။ ထိုကေလးမ်ားအတြက္ ေန႔လယ္စာအ တြက္ အဟာရျဖည့္ဆန္ကိုအသံုးျပဳသည္ဟုသူကေျပာသည္။

"ကေလးေတြက ေက်ာင္းတက္ရတာ ပိုေပ်ာ္လာၿပီး တက္ၾကြလာတယ္။ ပိုၿပီးလည္း က်န္းမာ သန္စြမ္းလာၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အဲဒါသည္ အားျဖည့္ဆန္ေၾကာင့္ပဲ ေသခ်ာေပါက္ ျဖစ္သ လားဆိုတာ ေျပာႏုိင္ဖို႔အတြက္ သုေတသန အေထာက္အပံ့ေတြ မရေသးပါဘူး" ဟု ေနျဖစ္မယ့္လ ပရဟိတအဖြဲ႔၏ ဦးေဆာင္သူ ေဒါက္တာ ဦးနႏၵဝင္းက ေျပာသည္။