ရခိုင္ျပည္နယ္ခရီး ႏွင့္ ပကတိအေျခအေနမ်ား သံုးသပ္ျခင္း

မီဒီယာအဖြဲ႕၀င္ ၁၂ ဦးမွ ျပန္ၾကားေရး၀န္ၾကီးဌာနအစီအစဥ္ျဖင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္သို႔ ဒီဇင္ဘာလ ၁၉ ရက္မွ ၂၂ ရက္အထိ ရခိုင္ျပည္နယ္ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာ၊ ရေသ့ေတာင္၊ စစ္ေတြႏွင့္ ထိုေဒသမ်ားရိွ ေက်းရြာမ်ားသို႔ သြားေရာက္ေလ့လာသတင္းယူခဲ့ၾကသည္။ သြားေရာက္ေလ့လာသတင္းရယူသည့္ မဇိမမီဒီယာမွ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးစိုးျမင့္က သူ႔အေတြ႕အၾကံဳကို အခုလိုေျပာခဲ့သည္။ ျပည္ပသတင္းမီဒီယာမ်ားတြင္ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့မႈမ်ားရိွခဲ့ျပီး လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈကဲ့သို႔ေသာ ကိစၥရပ္မ်ား ေဖာ္ျပခဲ့ေသာေၾကာင့္ ျပည္တြင္း၊ျပည္ပ သတင္းမီဒီယာ ၁၂ ဦးမွ သြားေရာက္ခဲ့ျပီး ေဒသခံမ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆံုသတင္းရယူခဲ့သည္။ ထိုသို႔ သတင္းရယူခြင့္ေၾကာင့္ မီဒီယာမ်ား အေျခေနမ်ားၾကားသိခဲ့ရေသာေၾကာင့္ ထပ္မံျပီး မီဒီယာမ်ား သတင္းရယူခြင့္ေပးပါက ပိုမိုျပီး သတင္းမ်ားေဖာ္ျပႏိုင္လာႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

သြားေရာက္တဲ့ ျဖစ္စဥ္အၾကမ္းေလး ေျပာျပေပးပါရွင့္။

ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္ နယ္ျခားေစာင္႔ရဲစခန္းတစ္ခ်ိဳ႕ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္တဲ့ေနရာေတြ၊ အဲဒီရြာေတြမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ေနရာေတြကို သြားၾကည့္တာက တစ္ခ်က္၊ ျဖစ္ျပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ ဘယ္လိုမ်ဳိး စီမံေဆာင္ရြက္မႈေတြလုပ္တယ္။ ေနာက္ျပီး စစ္ဆင္ေရးနယ္ေျမေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႔၊ ေနာက္ ျပန္ေျပာဆိုခ်က္ေတြ ပါလာတာေပါ့၊ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့့ အဲေဒသေတြ၊ ရြာေတြ သြားတဲ့အခါမွာ သူတို႔လက္ရိွ ေနထိုင္စားေသာက္မႈ၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ လူမွဳေရး အဲဒါေတြ ေလ့လာေမးျမန္းခဲ႔ပါတယ္။

ေဒသခံရြာသားေတြရဲ႕ ေနထိုင္စားေသာက္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေျပာျပေပးပါဦး။

ေမာင္ေတာ၊ ၾကိမ္ေခ်ာင္းရြာကို သြားတယ္။ အဲဒီမွာ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားလည္း ရိွတယ္၊ မြတ္စလင္အသိုက္အဝန္းေတြလည္း ေနထိုင္တယ္။ အဲလိုယွဥ္တြဲေနထိုင္တဲ့ရြာေတြ သြားၾကည့္တယ္။ ဘူးသီးေတာင္မွာလည္း ေဆး႐ံုကိုသြားတယ္။ လူမ်ဳိးဘာသာမေရြး ကုသေပးေနတယ္။ ဒါကေတာ့ ျပသနာေတြမရိွဘဲ ပံုမွန္လည္ပတ္ေနတဲ့ ရြာေတြရဲ႕ အေျခအေနေပါ့။  ေမာင္ေတာ အလယ္သံေက်ာ္ရြာဆိုရင္ လူမွဳအသိုက္အဝန္းေတြအၾကား ျပႆနာေတြ မရိွေပမယ့္ သူတို႔ ငါးဖမ္းေလွလုပ္ငန္းက ပင္လယ္ထြက္ျပီး ငါးဖမ္း၊ ပုစြန္ေမြးေတြ အဓိကလုပ္ၾကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ စီးပြားေရးထိခိုက္တယ္ဆိုတာ ေျပာျပတာေပါ့။  ေနထိုင္စားေသာက္အေျခအေနနဲ႔ ခုေနာက္ပိုင္းျဖစ္လာတဲ့အခက္အခဲေတြေပါ့။ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္တဲ႔ ရြာေတြမွာ ဗုဒၵဘာသာ၀င္ေရာ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ေရာ ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ေတြေရာ တစ္သံတည္းထြက္တာက ေအာက္တိုဘာလ တိုက္ခိုက္မႈၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ သူတို႔ရဲ႕စား၀တ္ေနေရး အခက္အခဲေတြ ရိွလာတယ္။ အဓိကေတာ့ သူတို႔လုပ္ေနၾကပံုစံ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္လို႔မရဘူး။ ခက္ခဲတယ္ဆိုတာေျပာတယ္။ အျမန္ဆံုးျပန္ေကာင္းသြားေစခ်င္တယ္ ေျပာတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရက ငါးဖမ္းေလွေတြပိတ္ထားတာ မရိွပါဘူးလို႔ဆိုေပမယ္႔ ေအာက္ေျခမွာ ရြာေတြမွာ ပင္လယ္ထြက္ငါးဖမ္းတာေတြ ခြင္႔မျပဳလို႔ စီးပြားေရးေတြထိခိုက္ေနတာေတြ ၾကားသိရတယ္။ နယ္စပ္ေမာင္ေတာ Port of Entry ကလည္း အလားတူ လက္ရိွအထိ ကုန္စည္အဝင္အထြက္ ပိတ္ထားလို႔ ဒီဇင္ဘာလ အတြင္းေမွ ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည္႔မီွဖို႕မရိွေတာ႔ဘူး လို႔သိရတယ္။

သြားလာမႈအေျခအေနကေရာ ဘယ္လိုရိွပါလဲ။

မြတ္စလင္အသိုက္အဝန္းဘက္က ေျပာတယ္။ တစ္ရြာနဲ႔တစ္ရြာ သြားလာမႈမရေတာ့ဘူး။ ႏွစ္မ်ဳိးျဖစ္ပံုရတယ္။ ကိုယ့္ဟာကိုယ္လည္းမသြားရဲဘူး။ သြားဖို႔ခြင္႔ေတာင္းလည္းမရဘူးလို႔ဆိုတယ္။ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးကလည္းခက္ခဲတယ္။ ျပႆနာေတြေၾကာင္႔ အသိုက္အဝန္းၾကား ယံုၾကည္မွဳေလ်ာ႔ေနေတာ႔ မကူးသန္း၊ မလာရဲျဖစ္ေနတာ။ ေမာင္ေတာေရာ၊ ဘူးသီးေတာင္မွာက ရခိုင္တိုင္းရင္းသားက လူနည္းစုဆိုေတာ႔ သူတို႔လည္း ကိုယ္႔ေနရာမွာ ကိုယ္ေန၊ ဒါမွမဟုတ္ လံုျခံဳေရး ေနာက္ခံအားယူျပီး သြားလာ ကူးလူးေနရတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေ ျပာေနၾကတဲ့အေပၚ ေျပာျပေပးပါဦး။

ခရီးစဥ္မစခင္ကလည္း ၾကားေနတယ္။ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြ ဘာေျပာလဲဆိုေတာ့ လူေနအိမ္တစ္ခ်ဳိ႕ကို မီး႐ိႈ႕ခံရတယ္။ အမ်ဳိးသမီးတစ္ခ်ဳိ႕အဓမၼျပဳက်င္ခံရတယ္လို႔ ႏိုင္ငံျခားမီဒီယာတစ္ခ်ဳိ႕ေရးတယ္။ ဒီခရီးစဥ္မွာလည္း ရြာအခ်ဳိ႕ကိုေရာက္တယ္။ ဥပမာ ေမာင္ေတာက ေျပာင္ပိုက္ရြာေပါ့။ အမွတ္(၁) နယ္ျခားေစာင့္ရဲတပ္ဖြဲ႔မႈ ကြပ္ကဲမႈ႐ံုးခ်ဳပ္(က်ီးကန္းျပင္)နဲ႔ သိပ္မေ၀းဘူး။ အဲဒီရြာေရာက္တဲ့အခါ အမ်ဳိးသမီးအခ်ဳိ႕ ေျပာျပတယ္။ တစ္ေယာက္ႏွစ္ေယာက္က ေျပာျပတာ၊ သူတို႔ကို အတင္းအဓမၼျပဳက်င္႔ပါတယ္ လို႔ ကင္မရာေရွ႕မွာေျပာတယ္။ ကားလမ္းမေဘးနားက ရြာတစ္ခုျဖစ္တဲ႔ ဝါးဘိတ္ရြာမွာ အိမ္ေတြလည္း မီးေလာင္ထားတယ္။ ေျပာင္ပိုက္ရြာမွာဆိုရင္ အိမ္ေတြတင္မက၊ စပါးေျခြေလွ႔စက္လည္း မီးေလာင္ထားတယ္။ သတင္းေထာက္ေတြက ဘာျဖစ္လဲေမးေတာ့ ႏွစ္ေယာက္၊ သံုးေယာက္က ဒါ မီးရိႈ႕ခံရတာ၊ ဘယ္သူရိွဳ႕တယ္ဆိုတာကို လံုျခံဳေရး အဖြဲ႔အစည္းအမည္တပ္ျပီးေတာ့ကိုေျပာတာ။ ဒါေပမယ့္ ေဘးမွာ အတူပါလာတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေမးၾကည့္ေတာ့ အဲလိုမ်ဳိး လံုး၀မဟုတ္ဘူးေပါ့။ အဲဒီေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္တယ္ဆိုတဲ့ အျငင္းပြားဖြယ္ရာက ခုထိ ရိွတုန္းပဲ။ ဒါေတြက အခ်ိန္ယူျပီး ေလ့လာသံုးသပ္ရမယ္ေပါ့။ မသြားခင္ကလည္းၾကားတယ္၊ သြားျပီးေတာ့လည္း ၾကားေနရတယ္။

ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ျမင္ေတြ႔တာေတြ ေျပာျပေပးပါ။

ေက်ာင္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားျပန္ဖြင့္တယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ေက်ာင္းေတြပဲ မဖြင့္ရေသးဘူး။ ဆရာ၊ ဆရာမေတြ ေတြ႔တယ္။ တိုင္းရင္းသားမ်ား၊ မြတ္ဆလင္ကေလးငယ္ေတြ လာတက္တာ အနည္းငယ္ရိွတယ္။ တိုင္းရင္းသားမ်ားတယ္။ အဲဒီေက်ာင္းေတြက အစိုးရေက်ာင္းေပါ့။ မြတ္စလင္အမ်ားစုေတြကေတာ့ ေမာ္လ၀ီဆရာေတြနဲ႔ သူတို႔ဖာသာ ရြာေတြထဲမွာ သင္တယ္ ၾကားတယ္။

တစ္ျခားဘယ္ေနရာေတြေရာ သြားျဖစ္ေသးလဲ။

ေမာင္ေတာနယ္၊ အလယ္သန္ေက်ာ္ ရြာအၾကီးပဲ။ ငါးဖမ္း၊ ပုစြန္ေမြးတယ္။ အဲဒီရြာကေတာ့ ရြာထဲ ဒါမ်ဳိး အၾကမ္းဖက္မွုေတြမျဖစ္ေအာင္ ၀ိုင္းထိန္းတယ္။ အဲဒီလိုလူေတြ အ၀င္မခံဘူးေျပာၾကတယ္။ ျမင္းလြတ္ျမိဳ႕ကေတာ့ ရြာၾကီးေပါ့။ အဲဒီရြာက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္မွာရိွတယ္။ ေနာက္ တိုက္ခိုက္ခံရတဲ႔အထဲမွာပါတဲ႔ ကိုးတန္ေကာက္၊ ျပီးေတာ့ အငူေမာ္ရြာ။ အဲဒီမွာ ျပသနာမျဖစ္ဘူး။

ါးဒီးယန္းသတင္းစာပါ သတင္းနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အဲဒီၾကက္ိုးျပင္ရြာကိုေရာ ေရာက္ခဲ့ပါသလား။

အဲဒီရြာကို မသြားရဘူး။ ေမာင္ေတာသြားရင္း သက္ဆိုင္ရာေတြက (စံုစမ္းေရး) ေကာ္မရွင္ ကလာတုန္းကလည္း အဲဒီသတင္းကို ကိုင္ျပီး ေမးျမန္းတယ္တဲ့ ။ သတင္းထဲမွာေဖၚျပတဲ႔ အမ်ိဳးသမီး အဲ႔ဒီရြာမွာ ေနထိုင္ျခင္းမရိွဘူးလို႔ ေျပာၾကတယ္လို႔ ျပန္ၾကားရတယ္။

သြားေရာက္သတင္းယူတဲ့အခါမွာ ထူးျခားမႈအခ်ဳိ႕ရိွရင္ ေျပာျပေပးပါဦး။

ရေသ့ေတာင္က ကိုးတန္ေကာက္စခန္းသြားၾကည့္တယ္။ တာ၀န္ရိွသူေတြက ရွင္းျပတယ္။ တစ္ခုရိွတာက အဲတုန္းက တာ၀န္က်တဲ့သူေတြက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မရိွေတာ့ဘူး။ ျဖစ္ျပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း သူတို႔ကိုေရႊ႕လိုက္တယ္။ က်န္ခဲ့သူေတြကေတာ့ အေသးစိတ္ရွင္းျပတယ္။ ေဒသခံေတြေျပာတာကေတာ့ စခန္းရဲ႕အေျခအေနကို ရြာထဲက သိေနတယ္ေပါ့။ စခန္းကေတာ႕ အက်ယ္ၾကီး ။ တိုက္ခိုက္ခံရတုန္းက အဲဒီစခန္းမွာ ရဲတပ္သား ၁၀ ေယာက္ပဲရိွတယ္။

ျဖစ္စဥ္နဲ႔ တိုက္႐ုိက္ဆက္စပ္ေနတဲ့ရြာေတြမွာေတာ့ အေတာ္ၾကီးကို စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈရိွေနတယ္။ သူ႔အျခမ္းကိုယ့္အျခမ္း ေန ေနေပမယ့္ သံသယေတြရိွေနတယ္။ ေျပာင္ပိုက္ရြာ၊ ငါးခူရစခန္း၊ ကိုးတန္ေကာက္စခန္း၊ ေရာက္ခဲ့တယ္။ ငါးခူရဆို ရြာထဲမွာေမးျမန္းတာထက္ အစိုးရကစီစဥ္ေပးတဲ႔ ေနရာတစ္ေနရာမွာ စုေမးျပီးေခၚတာမ်ဳိးေပါ့။ လူၾကားထဲ သြားေမးတာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရြာထဲေတာ႔ သြားလိုက္ေသးတယ္။ ေျပာင္ပိုက္ရြာၾကေတာ့ သူတို႔လည္း မီဒီယာေတြလာမယ္ဆိုလို႔ ေစာင့္ေနပံုရတယ္။ အဲ႔ဒီမွာ မီဒီယာေတြကေတြ႔ျပီး ရြာသူတစ္ခ်ိဳ႕က ေျပာျပတာေပါ႔။ 

သြားေရာက္သတင္းယူရတဲ့သူအေနနဲ႔ အဲဒီအေပၚ ဘယ္လိုထင္ျမင္ခ်က္ေပးခ်င္ပါလဲ။ 

အခုျပန္ေရာက္ျပီး သိရတာက၊ ငါးခူရ ရြာမွာ မီဒီယာေတြကို ေျပာျပတဲ႔ (အစိုးရကစီစဥ္ေပးတာ) အထဲက မြတ္ဆလင္အသိုက္အဝန္း ျမိဳ႕မိျမိဳ႕ဖထဲက တစ္ေယာက္ မီဒီယာေတြနဲ႔ ေတြ႔ျပီၤး ညေနမွာပဲ အသတ္ခံရတယ္သိရတယ္။ သတင္းေထာက္ေတြကို ေျပာဖို႔ တြန္႔သြားမွာေသခ်ာတယ္။ တစ္ဖက္နဲ႔ အၾကမ္းဖက္မွဳက ဆက္ရိွႏ္ိုင္ေသးတယ္။ ျပႆနာက ခ်က္ခ်င္းေျဖရွင္းလို႔ ရမွာမဟုတ္ဘူး။ တကယ္လည္း ဆက္စပ္ေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ အမ်ားၾကီးပဲ။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခၽြတ္ေခ်ာ္လာတဲ့ မူဝါဒေတြ၊ အေၾကာင္းအရာေတြ စုျပီး ျဖစ္လာတယ္။ ဒါဟာ အခ်ိန္ယူေျဖရွင္းရမယ့္ ျပသနာတစ္ခုပါပဲ။ အသိုက္အဝန္းေတြအၾကား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ဖို႔ကေတာ႔ အခ်ိန္ယူျပီး၊ ျပီးခဲ႔သမွ်ေရာ၊ လက္ရိွ မူဝါဒေတြေရာ ေသေသခ်ာခ်ာ ျပန္လည္သံုးသပ္ျပီး၊ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြမပါဘဲ၊ ေရရွည္ေမွ်ာ္ကိုးျပီး လုပ္မွပဲ၊ အားလံုးပါဝင္ႏိုင္တဲ႔ ညိႇႏွိဳင္းေဆြးေႏြးေျဖရွင္းမွပဲ ရႏိုင္မယ္လို႔ထင္တယ္