လူငယ္ႏွင့္ ဆုိရွယ္မီဒီယာ (နိဂံုးပုိင္း)

.

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ကုိယ့္အေၾကာင္းေတြ သူမ်ားသိေနၿပီး ကုိယ့္ကုိ စံုစမ္းေထာက္လွမ္းမယ့္သူ အရင္တုန္းကဆုိရင္ ေတာ္ေတာ္ႀကီး အားထုတ္ရတယ္။ အခုဆုိရင္ Facebook ကုိ ၾကည့္လုိက္ရင္ ဒီလူဘာလဲ သူေျပာတဲ့စကားေတြ သူေရးတဲ့စာေတြကုိ ၾကည့္လိုက္တာနဲ႔ သူဘယ္လုိျဖစ္ႏုိင္တယ္ဆုိတာကုိ ခ်က္ခ်င္း သိလြယ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒီ Privacy နဲ႔ Security ကုိ ဘယ္လုိထိန္းညိႇမလဲ။

ဦးေနဘုန္းလတ္

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္

ခုနကေျပာသလုိ Data အခ်က္အလက္ေတြမွာ ဘယ္ေကာင္ကေတာ့ Public လုပ္သင့္တာလဲ ဘယ္ေကာင္က Private ထားသင့္တာလဲ ကုိယ့္ဘာသာကုိယ္ ခြဲဖို႔လုိတာေပါ့ေနာ္။ ပထမဦးဆံုး နာမည္နဲ႔ ဓာတ္ပံုကေတာ့ အေကာင့္ဖြင့္ကတည္းက ပါသြားၿပီ။ ၿပီးတဲ့အခါမွာ ဖုန္းနံပါတ္ေတြ ထပ္ေပးျဖစ္ၾကတယ္။ Public လုပ္ထားတဲ့ Post ေအာက္မွာ ဖုန္းနံပါတ္ လာေတာင္းၾကတာေတြ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ရွိတယ္။ ဖုန္းေလးေပ်ာက္သြားလို႔ ဖုန္းနံပါတ္ေတြ ေပးၾကပါဦးဆုိၿပီးေတာ့ ေအာက္မွာ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ႀကီး တန္းစီၿပီးေတာ့ ေပးၾကတယ္။ အဲဒါ အကုန္လံုး ဖုန္းနံပါတ္ေတြအကုန္လံုး Public လုပ္ပစ္လုိက္တဲ့သေဘာမ်ိဳး။ ၿပီးရင္ ေနာက္တစ္ခုရွိတာက အိမ္နံပါတ္ေတြပါ ထပ္ၿပီးေတာ့ ေပးျဖစ္ၾကတယ္။ ကြန္းမန္႔ေတြကေန ေပးတာပဲ။ အဲဒါဆုိရင္ပဲ ကုိယ့္ရဲ႕ Private Data ေတြ ေလးခုပါသြားၿပီ။ ေနာက္ဆံုး ေဒတာက ဒီေန႔ အိမ္မွာ တစ္ေယာက္တည္းတုိ႔ ဘာတုိ႔ဆုိရင္ ၿပီးေရာပဲ။ အႏၱရာယ္ကုိ ဖိတ္ေခၚသလုိပဲ။ ဒီလုိမ်ိဳးကိစၥေတြက ကုိယ့္ဘာသာကုိယ္ ခြဲျခားဖုိ႔လုိပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက Post တစ္ခုကို တင္တဲ့အခါမွာ Down Arrow ေလးရွိတယ္။ အဲဒါေလးကုိၾကည့္ၾကည့္လုိက္ Public လုပ္မွာလား၊ Only me လုပ္မွာလား၊ Friends Only လား စသျဖင့္ ဒါမ်ိဳးေလးေတြရွိတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလက်ေတာ့ စဥ္းစားသင့္တယ္ ငါ ဒီပုိ႔စ္က အကုန္လံုးကုိ ခ်ျပသင့္တဲ့ပို႔စ္လား ဒါမွမဟုတ္ ငါ့သူငယ္ခ်င္းေတြပဲ သိသင့္တာလား၊ စသျဖင့္ ဒါမ်ိဳးေလးေတြကုိ ျပန္ၿပီးေတာ့ စဥ္းစားသ့င္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲလုိစဥ္းစားၿပီးေတာ့မွ လံုၿခံဳလိမ့္မယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကုိယ့္လံုၿခံဳေရးက Digital Security ေပါ့။

ေနာက္တစ္ခုက ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တာက ဟုတ္ၿပီ Public လည္း မလုပ္ထားဘူးေနာ္၊ Only me လုပ္ထားလုိ႔လည္း လံုၿခံဳတယ္မထင္နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔တင္သမွ် ေဒတာေတြအကုန္လံုးက Facebook Server ထဲမွာ အကုန္လံုး ေရာက္သြားတာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အြန္လိုင္းမွာ ႏွိပ္သမွ်ေတြအကုန္လံုးက တစ္ေနရာသြားရင္ ေျခရာက်န္သလိုပဲ ကၽြန္ေတာ္တု႔ိ အြန္လိုင္းမွာ ဟုိေလွ်ာက္ၾကည့္ ဒီေလွ်ာက္ၾကည့္ ဟုိုဟာႏွိပ္ ဒီဟာႏွိပ္ အကုန္လံုးက Facebook ရဲ႕ သူ႔ဆာဗာထဲမွာ အကုန္က်န္တယ္။ အကယ္လို႔မ်ား ဘာမွမျဖစ္ရင္ေတာ့ ဘာမွမျဖစ္ဘူး ကုိယ့္ရဲ႕ ကလစ္တစ္ခ်က္က ဟုိမွာ ႏုိင္ငံေတာ္ပုန္ကန္မႈနဲ႔ ၿငိတယ္ဆုိရင္ အဓိကေျခရာခံၿပီးလုိက္ရင္ ကုိယ္ပါပါမွာ။ အဲေတာ့ ဆုိလုိတာက ဘယ္ဟာကုိမွ ေပါ့ေသးေသးထားလို႔မရဘူး။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အရာရာကုိ သတိထားၿပီးေတာ့ လုပ္သင့္တယ္၊ လက္လြတ္စပယ္ မလုပ္သင့္ဘူးေပါ့။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္ကဲ့။ အဲဒါေလးေတြကေတာ့ ေတာ္ေတ္ာမ်ားမ်ား Details သိဖုိ႔က ေတာ္ေတာ္ခက္တဲ့ကိစၥေတြေပါ့။ Digital Full Print ကိစၥေတြ Digital Security ကိစၥေတြကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ကုိ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိဖုိ႔လုိတယ္။ မီဒီယာေတြအေနနဲ႔ေ၇ာ အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေရးၾကတာေတြ Awareness ျမင့္တာေတြ ဆုိရွယ္မီဒိယာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြေပါ့ေနာ္ အဲဒါေတြေရာ ရွိၿပီလားမသိဘူး။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ေရာ ......

မတူးတူးသာ (အယ္ဒီတာခ်ဳပ္)

သန္လ်င္ပို႔စ္ ဂ်ာနယ္

ကၽြန္မတို႔သိထားသေလာက္ကေတာ့ မီဒီယာေတြက ဒီဟာကုိ Awareness လုပ္တာ နည္းနည္းေတာ့ အားနည္းတယ္။ အျပင္မီဒီယာေတြကေပါ့ေလ။ အားနည္းတဲ့အျပင္ကုိ တခ်ိဳ႕ေတြ႔တာက ဆုိရွယ္မီဒီယာကေတြ႔တဲ့ တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ မူပုိင္ခြင့္ခ်ိဳးေဖာက္တာေတြက မီဒီယာႀကီးေတြကုိယ္တုိင္ေတာင္မွ လုပ္တာမ်ိဳးေတြ၊ အလြယ္တကူခ်ိဳးေဖာက္တာမ်ိဳးေတြလည္း ျဖစ္ရင္ျဖစ္မွာေပါ့ေလ။ သူမ်ားရဲ႕မူပုိင္ခြင့္ သူမ်ားရဲ႕ဓာတ္ပံုေတြကုိ ယူသံုးၿပီး ကိုယ့္ပံုလုပ္လုိက္တာက အဲဒါမ်ိဳးေတြ တခ်ိဳကဆုိရင္ မီဒီယာႀကီးေတြကုိယ္တုိင္က အဲလုိမ်ိဳးေတြ လုပ္ေနတာကို ေတြ႔၇တယ္။ Copy , Past လုပ္ၿပီးေတာ့ေပါ့ တကယ္ဆုိလို႔ရွိရင္ Share တာမဟုတ္ပဲနဲ႔ Credit လည္းမေပးဘူး။ အဲေတာ့ ကၽြန္မထင္တယ္ ဒီမီဒီယာႀကီးေတြကုိယ္တုိင္က Awareness က လုိေသးတယ္လို႔ထင္တယ္။ ဒီ က်န္တဲ့ Public လို Social Network နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ Awareness ေပးတာကေတာ့ ဒီမီဒီယာပိုင္းမွာ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို အားနည္းေနေသးတယ္။ တကယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေပးသင့္တယ္ေပ့ါေနာ္။ ကုိယ္ကိုယ္တုိင္လည္း ဒီဟာကို လုိက္နာသင့္သလုိ အျခားသူကုိလညး္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေပးသင့္တယ္လုိ႔ေတာ့ ထင္တာပဲ။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ကိုစိုေျပအေနနဲ႔ေရာ အဲဒီအေပၚမွာ ဘယ္လုိမ်ိဳး ေဆြးေႏြးေပးေစခ်င္လဲ။

ကိုစိုေျပ (စာေရးဆရာ)

ကၽြန္ေတာ္အေနနဲ႔ကေတာ့ မီဒီယာေတြမွာေပါ့ေနာ္ Print မွာပဲ အဲလုိမ်ိဳး အႀကံညဏ္ေတြေပးတာထက္စာရင္ အြန္းလုိင္းမွာပဲ ပုိလုပ္တာ ေကာင္းမယ္လုိ႔ထင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုေတာ့ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ Print ဘက္ကုိ ဖက္တဲ့သူက လူတန္းစားသပ္သပ္ ျဖစ္သြားတယ္။ ဘယ္လုိေျပာမလဲ Social Network ကိုသံုးတဲ့သူေတြက လူတန္းစားသပ္သပ္ ျဖစ္သြားတယ္။ အဲဒီ လူေတြကလည္း အျပင္ကဂ်ာနယ္ေတြကုိ ဖတ္တာနည္းတယ္ေလ။ အဲလိုမ်ိဳးလည္း ရွိပါတယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

အဲေတာ့ ဘယ္လုိေျပာမလဲ ဂလုိဘယ္လုိက္ေဇးရွင္း အဆင့္ကေန ဒီဂ်စ္တယ္လုိက္ေဇးရွင္း အဆင့္ကုိ ေရာက္သြားၿပီေပါ့ေနာ္။ ကမာၻ႔လူဦးေရရဲ႕ တစ္ဝက္ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္က ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚမွာ ေရာက္ေနၿပီလို႔ေတာင္ ေျပာၾကပါတယ္။ အဲေတာ့ ေရွာင္လုိ႔လည္းမရဘူးေပါ့ေနာ္။ မသံုးပဲနဲ႔ ပစ္ထားလုိက္လို႔လည္း မရဘူးေပါ့ေနာ္။ ၿပီးေတာ့ ဆုိရွယ္မီဒီယာက Social Network က ဒီအေပၚမွာ တင္တဲ့သတင္းေတြက Common Language လုိျဖစ္ေနတယ္။ ကၽြန္မ ဒီေန႔ ရန္ကုန္မွာေနေပမယ့္ ေနာက္ေန႔ တစ္ေနရာကို သြားလုိက္တယ္ဆုိရင္ အဲဒီတစ္ေနရာ လက္ဘက္ရည္ဆုိင္မွာ ထိုင္လိုက္တယ္ဆုိရင္ အဲမွာေျပာတဲ့စကားက အတူတူပဲ တစ္ဝိုင္းလံုးကလူေတြက သိေနတယ္ ကုိယ္ေျပာတဲ့စကား စီးပြားေရး ဘယ္သတင္းမဆုိ အကုန္လံုးက သိေနတယ္။ ဆုိေတာ့ ဒီ Social Network ကုိက ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ ဘာသာစကားတစ္ခု ျဖစ္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။ Main Stream ေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း Common အသံုးမ်ားတဲ့ ဘာသာစကားတစ္ခုလုိ ျဖစ္လာတယ္။ လူေတြက ကုိယ့္ရဲ Space ကုိ ဒီအေပၚမွာ ရွာေဖြေနတဲ့သူေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ Trend တစ္ခု ျဖစ္လာတာေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ အဲဒီ Trend တစ္ခု ျဖစ္လာတာနဲ႔အညီ ေနာက္ကေနပါလာတဲ့ သူ႔ရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳးေတြ ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ဒီေကာင္းက်ိဳး ဆုိးက်ိဳးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ တာဝန္ရွိလာတာက ဒီ သက္ဆုိင္ရာ တာဝန္ရွိသူေတြမွာ တာဝန္ရွိလာၿပီ အစိုးရေတြ ရဲတပ္ဖြဲ႔ေတြမွာ တာဝန္ရွိလာတယ္ေပ့ါ။ ေစာေစာကေျပာတဲ့ ဒီအေပၚကေန ၇ာဇဝတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္ဖို႔ရာ လြယ္ကူလာတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ Law and Forcement ေတြလုပ္ဖုိ႔အတြက္ ႀကိဳးစားေနတယ္လို႔လည္း သိရတယ္ေပါ့ေနာ္။ ကုိေနဘုန္းလတ္တို႔လို လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဒီ ဆုိရွယ္မီဒီယာအေပၚမွာ ျဖစ္လာတဲ့ အမုန္းစကားေတြနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ ဒါေတြကုိ ဘယ္လုိေတြ ထိန္းသိမ္းၾကမလဲဆိုၿပီး ဥပေဒေတြ ေရးဆြဲဖုိ႔ႀကံေနတာ ဆြဲေနတယ္ဆုိတာလည္း ၾကားပါတယ္။ အဲဒါေလးကုိလည္း နည္းနည္းေလာက္ မွ်ေဝေပးပါဦး

ဦးေနဘုန္းလတ္

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္

အရင္တုန္းက ဒီ IT Social Network နဲ႔သက္ဆုိင္တဲ့ အမႈကိစၥေတြဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ဥပေဒေတြက ဘာရွိလဲဆုိတာကို Electronic Translation ေတြေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆုိရင္ အဲဒီ Law နဲ႔ ေထာင္က်ခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ ဒါက အရင္အစုိးရလက္ထက္မွာ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သမၼတႀကီးဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာက်ေတာ့ ေနာက္ထပ္ ေလာတစ္ခု ထပ္ျဖစ္လာေရာ။ အဲဒီ္က်ေတာ့ တယ္လီေနာတို႔ အူရီဒူးတို႔ ဝင္လာတဲ့ေနာက္မွာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီႏွစ္ခုကေတာ့ အခု ရွိေနတယ္ေပ့ါေနာ္။ အဲေတာ့ ရွိရင္းစြဲ အဲဒီႏွစ္ခုကိုယ္တုိင္ကိုက အမ်ားႀကီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျပင္ဖု႔ိလုိေသးတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အဲဒီႏွစ္ခုတည္းနဲ႔လည္း မလံုေလာက္ျပန္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဒီ ဆုိက္ဘာေလာလုိဟာမ်ိဳးေပါ့ေနာ္ နည္းပညာကုိသံုးၿပီးေတာ့ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ရင္ ဆုိက္ဘာ Crime လုိ႔ေခၚတာေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ဆုိက္ဘာခ႐ိုင္းကုိ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အျပစ္ေပးဖုိ႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီဘက္က ဆုိက္ဘာေလာဆုိတာမ်ိဳး ထပ္ရွိဖုိ႔လိုတယ္။ ဒါဆုိလည္း ဒီ ဆုိက္ဘာေလာတို႔ အမုန္းစကားေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဥပေဒေတြလည္း ေရးဆြဲေနၿပီလို႔ေတာ့ ၾကားတယ္ေပ့ါေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကားရတဲ့သတင္းကေတာ့ သာသနာေရးဝန္ႀကီးဌာနက ေရးေနတယ္ဆိုတာမ်ိဳး ၾကားတယ္။ အဲဒါႀကီးကေတာ့ နဲနဲ မဟုတ္ေသးဘူး လြဲေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေျပာခ်င္တာက ေလာေတြ အသစ္ေတြ ရွိဖို႔လုိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီဥပေဒေတြကို ေရးတဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္ တကယ္ ဒါကက်ေတာ့ နည္းပညာနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ ဥပေဒေတြ ျဖစ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ တကယ္နားလည္တက္ကၽြမ္းတဲ့ Input ေတြေပါ့ေနာ္ အႀကံညဏ္ေတြ သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြကုိ ပါေအာင္ ဝိုင္းေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့မွ လုပ္သင့္တယ္။ အဲဒီလိုမဟုတ္ပဲနဲ႔ ဝန္ႀကီးဌာနတစ္ခုကေန ဆြဲလုိက္ အဲဒါကို လႊတ္ေတာ္ကလည္း သိပ္မသိပဲနဲ႔ အတည္ျပဳလုိက္ဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အဲဒီဥပေဒတစ္ခုေအာင္မွာ လူေတြေနတဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေကာင္းက်ိဳးထက္ ဆုိးက်ိဳးေတြ ပုိၿပီးေတာ့ မ်ားႏုိင္တယ္။

အဲဒီ ဥပေဒေတြကုိ ကၽြန္ေတာ္က အသစ္ ေရးဆြဲေစခ်င္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ဥပေဒေတြနဲ႔တင္ မၿပီးျပန္ဘူး ဥပေဒကုိ ေရးတဲ့အခါမွာ ရဲေတြ အေရးႀကီးလာတယ္၊ တရားရံုးေတြ အေရးႀကီးလာတယ္၊ အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲေတြက IT ကို ဘယ္ေလာက္သိၿပီလဲေပါ့၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ တရားသူႀကီးေတြ ေရွ႕ေနေတြက အုိင္တီကုိ ဘယ္ေလာက္သိၿပီလဲေပါ့ ဒါေတြကုိပါ ဆက္သြားဖုိ႔လုိတယ္။ ခုနကလိုမ်ိဳး ဥပေဒေတြထြက္လာတယ္ ဒီဘက္က တရားေရးဌာနတုိ႔ ရဲဌာနတို႔ကုိ ကၽြန္ေတာ္တို႔ Capacity Building မလုပ္ႏုိင္ဘူးဆုိရင္လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာမွမထူးဘူး။ အဲေတာ့ ဒီ process ႀကီက ကၽြန္ေတာ္ထင္တာကေတာ့ ၃ ခုကို တစ္ၿပိဳင္တည္းသြားရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္ျမင္ေနသေလာက္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္အားနည္းတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ဆုိရင္ အီလက္ထရြန္းနစ္ Transition Law နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ကို အမႈစစ္တယ္။ ေလာ္ရာေတြေ၇ာ ေရွ႕ေနေတြေရာ အမွန္တုိင္းေျပာရင္ အုိင္တီနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဘာမွမသိဘူး။ အဲေတာ့ ဘယ္လုိ adjust လုပ္မလဲ။ တရားသူႀကီးဆုိတာ ကိုယ္တစ္ခုခုကုိ ဆံုးျဖတ္မယ္ဆုိရင္ ဒီကိစၥကုိ ေသေသခ်ာခ်ာ သိထားဖုိ႔လိုတယ္။ မသိတဲ့အခါမွာ ဒီဟာကုိ ဘယ္လုိမွ မွန္မွန္ကန္ကန္ မဆံုးျဖတ္ႏုိင္ဘူး။ အဲေတာ့ အဲဒီ သံုးဆင့္လုံးကို သြားဖုိ႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး အခ်ိန္လုိေသးတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

အဲေတာ့ တခ်ိဳ႕ကလည္း ဥပေဒနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ လုိအပ္တယ္လို႔ ေျပာတာရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ၿပိဳင္တည္းမွာပဲ လူ႔အခြင့္အေရးအေျခခံ နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဒီဟာေတြက ဒီ ဆုိက္ဘာေပၚမွာ လြတ္လပ္စြာ သံုးႏုိင္တယ္ဆုိေတာ့ ဒီဟာကုိလည္း ထိ္န္းခ်ဳပ္တာမ်ိဳး ျဖစ္မွာလည္း စိုးတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ အဲဒီ ဥပေဒေတြမ်ား ျပဌာန္းလုိက္ၿပီဆုိရင္ အဲဒီ ကၽြန္မတို႔ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးေတြျဖစ္တဲ့ လြတ္လပ္စြာ ေျပာေရးဆုိခြင့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္ အဲဒါေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လုိမ်ား ထိခိုက္မႈေတြ ရွိလာႏုိင္မယ္လုိ႔ ထင္ပါသလဲ။

မတူးတူးသာ (အယ္ဒီတာခ်ဳပ္)

သန္လ်င္ပို႔စ္ ဂ်ာနယ္

လုိေတာ့လုိအပ္တာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ အကန္႔အသတ္ ရွိသင့္တယ္လို႔ေတာ့ ထင္တယ္။  ကၽြန္မကေတာ့ ဥပမာအေနနဲ႔ ေပးရမယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ျမန္မာျပည္မွာ ေလာ္စပီကာဥပေဒရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသက္မဝင္ဘူး။ အသက္မဝင္တဲ့အခါက်ေတာ့ ငါတုိ႔ လြတ္လပ္စြာ ဖြင့္ခြင့္ရွိတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ တစ္ဖက္သားကုိ နားဒုကၡေပးတာေပါ့ေနာ။္ ဒါက ဥပမာေပးတာပါ။ ဒါမ်ိဳးကေတာ့ မျဖစ္သင့္ဘူးေပါ့။ ဒါကုိ ကၽြန္မတုိ႔က သြားၿပီးေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ကထိန္ခင္းတာပဲ ငါတုိ႔ဖြင့္တယ္ ဘာျဖစ္လဲဆုိၿပီးေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္တာမ်ိဳးက လုပ္လုိ႔မရဘူးေလ။ တကယ္လို႔ အသံခ်ဲ႕စက္ဥပေဒ အတည္ျဖစ္သြားလို႔ရွိရင္ ဒါကုိ ျပန္ၿပီးေတာ့ ဒီဟာနဲ႔ ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္သင့္တယ္လို႔ ကၽြန္မ ထင္ပါတယ္။ အဲလိုပဲ ခုနကေျပာတဲ့ ဆုိက္ဘာေလာ တို႔ဘာတုိ႔ကလည္း တကယ္ရွိသင့္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ခုနကေျပာတဲ့ လြတ္လပ္စြာ ေျပာခြင့္ရွိတယ္ဆုိတာ လြတ္လပ္စြာ ထုပ္ေဖာ္ခြင့္ ေျပာခြင့္ေတာ့ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ပါးသူကိုေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ေစာ္ကားခြင့္ေတာ့ မရွိဘူး။ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခခံျဖစ္တဲ့ ဒီမုိကေရစီအေျခခံျဖစ္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးကုိေတာ့ သြားၿပီးေတာ့ ထိခုိက္လို႔ေတာ့မရဘူး။ အဲဒီဟာမ်ိဳးအတြက္ ေနာက္ ခုနကေျပာတဲ့ ဥပေဒေတြကေတာ့ လုိကုိလုိတယ္လို႔ေတာ့ ထင္တယ္။ ဒါေတြရွိမွသာလ်င္ တကယ္ကုိစစ္မွန္တဲ့ တကယ္ကုိ နားလည္တက္ကၽြမ္းတဲ့သူေတြနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ ခ်မွတ္ထားတဲ့စည္းကမ္းေတြေပါ့ ဒါေတြနဲ႔ ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္မွသာလ်င္ သူက လုပ္လုိ႔ရမယ္လို႔ ထင္တယ္။ အခု ဒီဥပေဒေတြ မရွိေသးေပမယ့္လည္း တရားစြဲတဲ့ဟာမ်ိဳးေတြေပ့ါ ဒီဟာမ်ိဳးေတြ ရွိလာၿပီဆုိေတာ့ လုပ္လာႏုိင္ၿပီေလ။ ပိုၿပီးေတာ့ ဒါေလးေတြနဲ႔ ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္မယ္ဆုိရင္ လူငယ္ေတြၾကားထဲမွာလည္း ကၽြန္မထင္တယ္ အရမ္း အမုန္းစကားေတြေပါ့ အဲဒီ အမုန္းစကားေတြက ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ဆုိးရြားေနတာ ကၽြန္မ ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒါေတြနဲ႔ ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္သင့္တယ္လို႔ ကၽြန္မထင္ပါတယ္။

ကိုစိုေျပ (စာေရးဆရာ)

ကၽြန္ေတာ္ ၾကားထဲကေန ျဖတ္ေျပာခ်င္တာေပါ့ေနာ္ တစ္ခ်ဳ႕ိဟာေတြက ဥပေဒေတြနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္တာထက္စာရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကုိယ့္ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္တာက ပိုၿပီးေတာ့ ေကာင္းတယ္။ ကိစၥတုိင္းကုိ အစိုးရကို ေစာ္ကားတဲ့တုိင္းကုိ ကၽြန္ေတ္ာတို႔က လုိက္ၿပီးေတာ့ တရားစြဲၿပီးေတာ့ ေထာင္ခ်မယ္ဆုိရင္ ဒါက မျဖစ္ေတာ့ဘူးေလ။ ျပည္သူေတြ ထိတ္လန္႔သြားမယ္။ မေျပာရဲမဆုိရဲ ျဖစ္သြားမယ္။ အခုဆိုရင္လည္း ျမဝတီမွာ တစ္ေယာက္ေပါ့ေလ သမၼတကို ေစာ္ကားလို႔ဆုိၿပီးေတာ့ ေထာင္ ကုိးလက်သြားတာ ရွိတယ္။ အခုရက္ပို္င္းေလးမွာပါပဲ။ အဲလုိမ်ိဳးေလးေတြက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၾကားထဲမွာ ေၾကာက္လာတာေပါ့။ ငါမ်ားေျပာလိုက္ရင္ ဘာမ်ားျဖစ္လာမလဲေပါ့ အဲဒါမ်ိဳးေလးေတြကလည္း ရွိပါေသးတယ္။ အဲေတာ့ သူက ဒီလုိေျပာတဟုတ္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ လူတုိင္းကေတာ့ အဲလိုေျပာမွမဟုတ္ဘူး လူတုိင္းကေတာ့ ေစာ္ကားေနမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒီ ေဘးကလူေတြက ျပန္ၿပီးေတာ့ ျပန္ထိန္းရမွာပဲေလ။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္ကဲ့ပါ ေက်းဇူတင္ပါတယ္။ ဒီေန႔ဆုိရင္ ကၽြန္မတို႔ လူငယ္နဲ႔ ဆုိရွယ္မီဒီယာကုိ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတာ ေတာ္ေတာ္ေလးလည္း စံုသြားၿပီး လူငယ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သတိထားရမယ့္အခ်က္ေတြ မိဘေတြအေနနဲ႔ ကေလးေတြကုိ ဘယ္လုိမ်ိဳး လံုၿခံဳစိတ္ခ်ေအာင္ ထားၾကမလဲ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ Digital Security ဘယ္လုိထားသင့္သလဲ ဆုိတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ေနာက္ ဥပေဒကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကၽြန္မတို႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကၿပီေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ဒီလုိမ်ိဳး ေဆြးေႏြးေပးသြားၾကတဲ့ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ မိတ္ေဆြမ်ားကုိလည္း အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ရွိပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ကုိ ဝင္ေရာက္ေဆြးေႏြးဖို႔ ဖိတ္ေခၚတဲ့ Mizzima Dialouge TV Show အစီအစဥ္ကုိလည္း အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ရွိပါတယ္။

အပိုင္း( ၁) ကို ေအာက္ပါလင့္တြင္ ၾကည့္႐ႈ႕နိုင္ပါသည္။ http://www.mizzimaburmese.com/article/20602
အပိုင္း( ၂ ) ကို ေအာက္ပါလင့္တြင္ ၾကည့္႐ႈ႕နိုင္ပါသည္။ http://www.mizzimaburmese.com/article/20631