အက်ည္းတန္ သမုိင္းရွိတဲ့ၿမိဳ႕ (သုိ႔မဟုတ္) သံျဖဴဇရပ္ၿမိဳ႕

.

“သံျဖဴဇရပ္ဆုိတဲ့ နာမည္ စတင္ၿပီး ေပၚေပါက္ခဲ့တာက ဟိုတုန္းက သံျဖဴဇရပ္က အိမ္ေျခ သံုးေလးလံုးပဲ ရွိေသးတယ္။ အဲဒီခ်ိန္မွာ လမ္းဆံုလမ္းခြက ဇရပ္ႀကီးကို သြပ္မိုးလိုက္ေတာ့ မြန္လုိက်ေတာ့ သြပ္ျဖဴ ဇရပ္ျဖဴေပါ့။ အဲဒီ ဇရပ္ျဖဴကေနၿပီးေတာ့မွ သံျဖဴဇရပ္ဆုိတာ ျဖစ္လာတာေပါ့”

ဒါကေတာ့ သံျဖဴဇရပ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေအာင္ေရႊက ေျပာျပတာပါ။  

သမိုင္း၀င္အျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ႔ စိတ္၀င္စားဖြယ္ေကာင္းလွတဲ့ မြန္ျပည္နယ္ သံျဖဴဇရပ္ၿမိဳ႕ေလးဟာ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕နဲ႔ မုိင္ ၄၀ အကြာမွာရွိၿပီး ေမာ္လၿမိဳင္-က်ိဳကၡမီ ကားလမ္း၊ ေမာ္လၿမိဳင္- ေရး ကားလမ္းတို႔ ဆံုရာၿမိဳ႕ေလး ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ က်ိကၡမီၿမိဳ႕နယ္မွာရွိတဲ့ ရြာႀကီးတစ္ရြာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္းမွာ စတင္ ထင္ရွားလာၿပီး လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

 ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေတာင္ဘက္မွာ ဂ်ပန္ေခတ္က ေဆာက္လုပ္ခဲ့တဲ့ ယိုးဒယား-ျမန္မာနယ္စပ္ မီးရထားလမ္းေဟာင္း ရွိပါတယ္။ သံျဖဴဇရပ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ အက်ယ္အဝန္းကေတာ့ ၁၃၉ စတုရန္းမုိင္ရွိၿပီး ၿမိဳ႕နယ္တစ္ခုလံုးရဲ႕ လူဦးေရကေတာ့ ၁၇၀၀၀၀ ေက်ာ္ ေနထိုင္ၾကပါတယ္။ မြန္၊ ဗမာ၊ ကရင္နဲ႔ ပအို႔၀္တို႔ေနထိုင္ၾကၿပီး မြန္လူမ်ိဳးက အမ်ားစုျဖစ္ပါတယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးအတြင္း ၀န္ရိုးတန္းႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ဂ်ပန္ေတြဟာ အာရွတုိက္ စုိးမိုးေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳႏိုင္မယ့္ ယုိးဒယား-ျမန္မာ နယ္စပ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ႏိုင္တဲ့့ မိုင္ေပါင္း ၁၈၀ ေက်ာ္ မီးရထားလမ္းကို ေဆာက္လုပ္ခဲ့ရာမွာေတာ့ သံျဖဴဇရပ္က အေရးပါတဲ့ စခန္းတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီရထားလမ္းႀကီးကိုလည္း အသက္ေပါင္းမ်ားစြာရင္းၿပီး တည္ေဆာက္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ ေသမင္းတမံ ရထားလမ္းႀကီးလုိ႔လည္း ေခၚၾကပါတယ္။ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလမွ စတင္ၿပီး ဂ်ပန္ တပ္မေတာ္က ယိုးဒယား-ျမန္မာ မီးရထားလမ္းႀကီးကို ေဖာက္လုပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမီးရထား ေဖာက္လုပ္ရာမွာ ျမန္မာတုိင္းရင္းသား ၈၀၀၀၀ ေက်ာ္ မဟာမိတ္တပ္သား ၃၀၀၀၀ ေက်ာ္တို႔ အသက္ ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရပါတယ္။ ရထားလမ္းေဖာက္လုပ္မႈ ၿပီးစီးတဲ့ အထိမ္းအမွတ္ပြဲကိုေတာ့ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာ ၂၅ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ေသမင္းတမံ ရထားလမ္းကေတာ့ သံျဖဴဇရပ္ၿမိဳ႕ကေန ဘုရားသံုးဆူ ေတာင္ၾကားကုိျဖတ္ၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ဘန္ေကာက္- စင္ကာပူ မီးရထားလမ္း ဆက္သြယ္ရန္အတြက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမီးရထားလမ္းမွာ အသံုးျပဳတဲ့ သံလမ္းေတြကိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာရွိတဲ့ မီးရထား သံလမ္းေတြကို ျဖဳတ္ယူ အသံုးျပဳခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သံလမ္း မိုင္ ၁၅၀ ကိုေတာ့ ရန္ကုန္ႏွင့္ ေတာင္ငူလမး္ၾကား ေဒြးလမ္းကျဖတ္ၿပီး က်န္တဲ့ မုိင္ ၁၅၀ ကိုေတာ့ တံတားဦးနဲ႔ ျမင္းၿခံၿမိဳ႕နယ္ကေန ျဖဳတ္ယူ အသံုးျပဳခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ယိုးဒယား-ျမန္မာ မီးရထားလမး္ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ လက္ရွိ တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ စစ္ပြဲႀကီးအတြင္း ဂ်ပန္တို႔ ေအာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ အထူးအေရးႀကီးေသာ လက္နက္ ခဲယမ္းမ်ား အျမန္ဆံုး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ႏုိင္ေရး ျမန္မာ့ ထြက္ကုန္ ဝင္ကုန္မ်ားကုိ အျမန္ဆံုး သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ ဝယ္ယူႏိုင္ေရးကို ရည္ရြယ္ၿပီး ေဖါက္လုပ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ မီးရထားလမ္းေဖာက္လုပ္ရာမွာေတာ့ ျမန္မာတုိင္းရင္းသားမ်ားနဲ႔ စစ္သံု႔ပန္းမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ၿဗိတိသွ် ၾသစေတးလ်၊ ဒတ္ႏွင့္ အာရွမွ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံတပ္သားမ်ားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လူေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာရဲ႕အသက္ကို ရင္းနီးၿပီးမွ ေဖါက္လုပ္ခဲ့ရတာျဖစ္တဲ့အျပင္ အတင္းအဓမၼစစ္၀ါဒနဲ႔ ဒီရထားလမ္းႀကီးကို ခင္းခဲ့တာျဖစ္လို႔ ေသမင္းတမံရထားလမ္းႀကီးရယ္လို႔ အမည္တြင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လည္း ေနာက္ပိုင္းမွာ “ေသမင္းတမံ ရထားလမ္းျပတုိက္”ကုိ တည္ေထာင္ထားရွိခဲ့ပါတယ္။

ေသမင္းတမံရထားလမ္းႀကီး အစဦးဆံုး စလုပ္တဲ့ ဇီး႐ိုးမီတာ အကန္႔ကေနၿပီးေတာ့ ရထားလမ္းႀကီးကို ဒီကေန စတင္ၿပီးေတာ့ ေဖာက္လုပ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေသမင္းတမံရထားလမ္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဓာတ္ပံုေတြ မွတ္တမ္းေတြ အကုန္လံုးကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု ခင္းက်င္းျပသထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အထဲမွာလည္း တာဝန္ခံတစ္ေယာက္က ေစာင့္ေပးေနပါတယ္။

ျပတိုက္က တာ၀န္ခံျဖစ္သူနဲ႔ စကားေျပာဆိုခဲ့ပါေသးတယ္။

အကိုက ဒီမွာ ဘာတာဝန္ယူထားပါသလဲ

“ေလာေလာဆယ္ကေတာ့ ဒီမွာ စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီေပါ့။ ဒီ ေသမင္းတမံျပတုိက္နဲ႔ အက်ိဳးတူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တဲ့ စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာဝန္ယူထားပါတယ္”

ဒါဆုိရင္ စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီနဲ႔ ဒီ တက္လမြန္ကုမၸဏီတုိ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၿပီးေတာ့ ဒီျပတုိက္ႀကီးကို တည္ေဆာက္ခဲ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ ဒီထဲမွာရွိတဲ့ မွတ္တမ္းမွတ္ရာ အကုန္လံုးကုိလည္း ျပည့္စံုေအာင္ ျဖည့္ဆည္းခဲ့တာေပါ့ေနာ္။

“ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ဒီျပတုိက္ကို စၿပီး တည္ေဆာက္တုန္းက ေသမင္းတမံတစ္ေလွ်ာက္လံုးရဲ႕ အေနအထားကုိ အတုိခ်ဳံၿပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီအေပၚထပ္မွာေတာ့ ႏွစ္လိုင္း ခြဲထားပါတယ္။ ႏွစ္လိုင္းစလံုးကေတာ့ ဓာတ္ပံုပဲ ျပထားတာပါ။ တစ္ျခမ္းကေတာ့ သူတို႔ေခတ္က ႐ိုက္ထားတဲ့ ဓာတ္ပံုေတြကုိပဲ ျပထားတာပါ။ အခုျပထားတဲ့ ရထမ္းစက္းေခါင္းပံုဆိုရင္ ေသမင္းတမံရထားလမ္းမွာ ပထမဆံုးေျပးခဲ့တဲ့ ရထားစက္ေခါင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ 

 ရထားလမ္း ေဖာက္လုပ္ေရးအတြက္ အလုပ္သမား စုေဆာင္း ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔မွာ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ျမန္မာႏိုင္ငံ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ရဲ႕ အတြင္းဝန္ ဦးဘေစာက ဥကၠ႒အျဖစ္ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္ မက္လ ၉ ရက္ေန႔မွာေတာ့ ဂ်ပန္ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဌာနရဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ ယိုးဒယားျမန္မာ မီးရထား ေဖာက္လုပ္ေရးအတြက္ လိုအပ္မယ့္ ျမန္မာအလုပ္သမား ၃၀၀၀၀ ေက်ာ္ကို စတင္ စုေဆာင္းခဲ့ပါတယ္။ မီးရထား အလုပ္သမားတပ္ႀကီးကို ေခၽြးတပ္လို႔ ေခၚခဲ့ၾကပါတယ္။ မိုးတြင္းကာလ မီးရထားလမ္း ေဖာက္လုပ္ရာမွာေတာ့ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ ဝမ္းေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ေဆးဝါးနဲ႔ ရိကၡာ မလံုေလာက္မႈေတြေၾကာင့္ ေခၽြးတပ္သား အမ်ားအျပား ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။

ဒီလမ္းႀကီးတစ္ေလွ်ာက္လံုးကို ေခတ္မွီ ယႏၱရားေတြမပါပဲနဲ႔ တကယ့္ကုိ ေပါက္တူး ေပါက္ျပားေတြနဲ႔ လုပ္သားေတြရဲ႕ ေေသြးေတြေခြၽးေတြနဲ႔႔ ေဖာက္လုပ္ခဲ့တဲ့ လမ္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆက္လက္ ေဖာ္ျပပါမည္။