အုတ္က်စ္ေက်ာ္ ဧ မႏၱေလး

.

ေရွးျမန္မာ ပညာရိွေတြဟာ သမိုင္းမွာ အထင္ကရ မွတ္သားရမယ့္ အရာေတြ ကိန္းဂဏန္း အေရအတြက္နဲ႔ တြဲဖက္ေဖာ္ျပၿပီး ေႏွာင္းလူေတြ မွတ္သားလို႔လြယ္ေအာင္ စာခ်ိဳးခဲ့ၾက မွတ္သားေပးခဲ့ၾကတတ္ပါတယ္။ ဒီိလုိ ကိန္းဂဏန္းနဲ႔ စာခ်ိဳးေဖၚျပျခင္းခံရတဲ့ ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္ေတြ အမ်ားအျပားရွိပါတယ္။

ဒီလို ကိန္းဂဏန္းနဲ႔ စာခ်ိဳးၿပီး ေဖၚျပခံရတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြထဲမွာ က်မတို႔ရဲ႕ ေရွးေဟာင္းၿမိဳ႕ေတာ္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ မႏၱေလးလည္း တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ပါတယ္။ မႏၱေလးကိုၾကေတာ့ “အုတ္က်စ္ေက်ာ္ဧ” မႏၱေလးဆိုၿပီး မွတ္သားေစခဲ့ပါတယ္။ မႏၱေလး ၿမိဳ႕တည္နန္းတည္ ႏွစ္ ျဖစ္ပါတယ္။

“လွည္း၀န္ရိုးသံ တညံညံ” ဘုရာဘုရားေပါင္း၊ “သဇင္ပန္းခိုင္ တၿမိဳင္ၿမိဳင္” ရခိုင္ဘုရားေပါင္း စတဲ့ ရြတ္ဆိုရလြယ္ကူတဲ့ စာခ်ိဳးေလးေတြနဲ႔ အဲဒီေဒသေတြမွာ ရွိၾကတဲ့ ဘုရားေစတီအေရအတြက္ကို မွတ္သားေစတဲ့ ဒီစာခ်ိဳးေလးေတြေၾကာင့္လည္း က်မတို႔ဟာ အလြယ္တကူ မွတ္သားလို႔ လြယ္ကူေစခဲ့ပါတယ္။  ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္မွာ သြန္းလုပ္ပူေဇာ္ခဲ့တဲ့ လက္ရိွကမၻာ့တတိယအႀကီးဆံုး မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းႀကီးဆိုရင္လည္း “မင္းျဖဴမွန္မွန္ေျပာ” ဆိုတဲ့ စာခ်ိဳးေလးနဲ႔ သြန္းလုပ္ထားတဲ့ ေၾကးပိသာအေလးခ်ိန္အေရအတြက္ကို မွတ္သားထားၾကရပါတယ္။

ဒီိလိုမွတ္သားတဲ့နည္းဟာ ျမန္မာ့ နကၡတေဗဒ အကၡရာ ေန႔နံနည္းနဲ႔ မွတ္သားတယ္လုိ႔ပဲ အလြယ္ေျပာရမွာပါ။

ျမန္မာ့ေန႔နံေတြျဖစ္တဲ့ တနဂၤေႏြကအစ စေနအဆံုး ေန႔နံအလုိက္ ျမန္မာအကၡရာေတြကို အတြဲလိုက္သတ္မွတ္ေပးထားၿပီး။ အဲဒီလုိပဲ ကိန္းဂဏန္းေတြကုိလည္း သတ္မွတ္ေပးထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း စာခ်ိဳးေလးေတြမွာ ထည့္သံုးထားတဲ့ အကၡရာေတြကုိ ကိန္းဂဏန္းေတြနဲ႔ ဖလွယ္ယူႏုိင္ေအာင္ ဆန္းသစ္တီထြင္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အလယ္ပုိင္းေဒသကုိ မိုင္ေပါင္း ၄၀၀ ေလာက္ ခရီးႏွင္လာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈေတြ ထြန္းကားရာ၊ ကုန္ေဘာင္မင္းဆက္ ေနာက္ဆံုး မင္းေနျပည္ေတာ္ ရတနာပံု မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ကုိ ေရာက္လာပါၿပီ။

ရန္ကုန္ မႏၱေလး အေ၀းေျပးဘတ္စ္ကားႀကီးေတြက အမ်ားအားျဖင့္ ညပုိင္းမွာပဲ ေမာင္းႏွင္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မကေတာ့ လမ္းေဘး၀ဲယာ ေဒသရႈခင္းေတြကို ျမင္ေတြ႔ခြင့္ရဖုိ႔ ေန႔ခင္းပုိင္း ေျပးဆြဲတဲ့ကားကုိ ေရြးၿပီး စီးခဲ့ပါတယ္။ အခု မႏၱေလးကို ေရာက္ၿပီဆိုေတာ့ ဘတ္စ္ကားစီးခ်ိန္က ၈ နာရီေလာက္ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။

ကားဂိတ္ကိုေရာက္တာနဲ႔ တျခားၿမိဳ႕ေတြနဲ႔ မျခား ျမင္ေတြ႔မယ့္ ျမင္ကြင္းတခုပါပဲ။ ခရီးသည္ရဖုိ႔ ေျပးၿပီး ေစာင့္ႀကိဳေနၾကတဲ့ အငွားယဥ္ေမာင္းသမားေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးေျမမွာ က်မ ေျခခ်မိပါၿပီ။ ေရွးပေ၀သဏီကတည္းက ျမန္မာ့ေရွးဘုရင္ေတြ အေျခခ်ရာ ေနရာ၊ ရတနာပံု ေရနန္းေတာ္ႀကီးရိွရာေနရာ .. သီေပါဘုရင္ ပါေတာ္မူရာ ေနရာ … ဒီေဒသမွာ က်မအတြက္ ေလ့လာစရာေတြ ကုန္ဆံုးႏိုင္လိမ့္မယ္ေတာင္ မထင္မိခဲ့ပါဘူး။

မႏၱေလးေတာင္ေပၚကုိေရာက္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ အေရာင္တလက္လက္ ေတာက္ပေနတဲ့ မွန္စီေရႊခ်ေလးေဒါင့္တုိင္ႀကီးေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ဘုရားတန္ေဆာင္း ေက်ာင္းေဆာင္ႀကီးေတြကုိ ေတြ႔ၾကရမွာပါ။

ျမန္မာမႈ အႏုပညာလက္ရာ မွန္စီေရႊခ် ပန္းကြက္ၾကားေတြနဲ႔ ခမ္းနားထည္၀ါမႈေတြ၊ ဘာသာတရားနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈကုိလည္း က်မ ခံစားမိပါတယ္။

ဘုရားဖူးလာသူေတြ ကုသိုလ္ယူသူေတြကလည္း ေန႔စဥ္နဲ႔ အမွ် စည္ကားေနၿပီး တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းတဲ့ ေနရာတခုရဲ႕ ပံုသ႑ာန္ ေပၚလြင္ေနပါတယ္။

ယံုၾကည္ကုိးကြယ္သူေတြရဲ႕ သဒၵါထက္သက္မႈနဲ႔အတူ အလွဴအတန္းေပးထားၾကတဲ့ ကမၺည္းမွတ္တမ္းေတြကလည္း အမ်ားအျပားေတြ႔ရပါလိမ့္မယ္။

က်မ မန္းတေလးေတာင္ေပၚမွာ ေလွ်ာက္သြားရင္းနဲ႔ ေတြ႔တာက ၁၉၄၅ ခုႏွစ္ မတ္လက ၿဗိတိသွ်ေ၀လမင္းသားရဲ႕ ေဂၚရခါးတပ္ကေနၿပီးေတာ့ ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္ေတြကုိ စစ္ေအာင္တဲ့အေနနဲ႔ ရူပီး ၂၅၀၀ လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ ကမၺည္းဆိုင္းဘုတ္ေလးကုိ ေတြ႔ရပါတယ္။ တဖက္မ်က္ႏွာမွာ ဗမာလုိ ေရးထိုးထားတာျဖစ္ၿပီးေတာ့ ဟိုဘက္မွာဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔ ေဂၚရခါးတပ္ရဲ႕ တံဆိပ္ရယ္ ကမၺည္းေရးထုိးထားတာကုိလည္း ေတြ႔ရပါမယ္။

မႏၱေလးေတာင္ဆိုတာ ေျမျပင္အထက္ ေပေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္သာရိွေနေပမယ့္ အေရွ႕ဘက္ ရွမ္းရိုးမေတာင္ႀကီးကိုလည္း ရႈေမွ်ာ္မဆံုး ေတြ႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အေနာက္ဘက္မွာေတာ့ ဧရာ၀တီျမစ္ေၾကာင္းႀကီးနဲ႔ ေတာင္ဘက္မွာေတာ့ မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးကို အေပၚစီးကေန အုပ္မိုးၾကည့္ရႈႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ေခတ္နဲ႔အတူ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ မႏၱေလးၿမိဳ႕ရဲ႕ လူေနအိမ္ေတြ၊ နန္းေတာ္ၿမိဳ႕ရိုးႀကီးကိုလည္း ေတြ႔ၾကရမွာပါ။

ဘုရားေစတီပုထိုးေတြ ေပါမ်ားလွတဲ့ မႏၱေလးေတာင္ဟာ ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးရဲ႕ ဂုဏ္က်က္သေရနဲ႔အတူ ေရွးေဟာင္း ရာဇ၀င္ေတြ၊ ဇာတ္လမ္းေတြနဲ႔ ျပည့္စံုရာ ဌာေနတခုလည္း ျဖစ္လုိ႔ေနပါတယ္။

မန္းတေလးေတာင္သမိုင္းရဲ႕ ၇ ဦးေျမာက္ ဘုရားဒါယကာလုိ႔ ဆိုၾကတဲ့ ရေသ့ႀကီး ဦးခႏၱီဟာ မန္းတေလးေတာင္အေၾကာင္း ေျပာရင္ေတာ့ မပါမျဖစ္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးလို႔ ေျပာရမွာပါ။

ရေသ့ႀကီးဦးခႏၱီဟာ ျမန္မာျပည္အႏွံ႔ သာသနာေရးဆိုင္ရာ အေဆာက္အအံုေတြအမ်ားအျပားကုိ ဦးေဆာင္တည္ေဆာက္ေပးခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။

ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၁၂၆၉ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ မႏၱေလးေတာင္ကုိ ေရာက္လာၿပီး ဘုရားေစတီ အေဆာက္အအံုေတြကို ျပဳျပင္ခဲ့တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးျဖစ္တာေၾကာင့္ မႏၱေလးေတာင္ ရေသ့ႀကီးလုိ႔ေတာင္ ေျပာေနၾကပါတယ္။

ဒါ့အျပင္  မႏၱေလးေတာင္ေပၚမွာ လာေရာက္သူတိုင္း သြားၾကည့္ေလ့ရိွတဲ့ ေမြႀကီးႏွစ္ေကာင္ ရုပ္ထုေတြကုိလည္း ေတြ႔ႏုိင္မွာပါ။

ဒီ မႏၱေလးေတာင္ေပၚကို လာေရာက္ၾကတဲ့ ဘုရားဖူးခရီးသြားေတြဟာဆိုလုိ႔ရိွရင္ ေၿမြႀကီးႏွစ္ေကာင္ဆီကုိလာၿပီးေတာ့ အလွဴဒါန ကုသိုလ္ျပဳၾကတာကုိလည္း ေတြ႔ရတယ္။ ဒီ ေၿမြႀကီးရဲ႕ ပါးစပ္အတြင္းမွာ ဒီေၿမြႀကီးရဲ႕ ဦးေခါင္းကုိသပ္ၿပီးေတာ့မွ အဓိဌာန္ျပဳဆုေတာင္းတာကုိလည္း ေတြ႔ရတယ္။

ေရွးအခါက မႏၱေလးေတာင္ေပၚမွာ ထူးထူးျခားျခားရိွခဲ့ဖူးတဲ့ ေျမြႀကီး ၂ ေကာင္ရဲ႕ အေၾကာင္းကေတာ့ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ ထင္ေၾကးဇာတ္လမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ နာမည္ေက်ာ္ခဲ့တဲ့ ေျမြႀကီး ၂ ေကာင္ေၾကာင့္ မႏၱေလးေတာင္မွာ ခရီးသြားဧည့္သည္ေတြနဲ႔ စည္ကားေစခဲ့ပါတယ္။ ေၿမြႀကီးေတြမရိွေတာ့တဲ့ေနာက္ ရေသ့ႀကီးဦးခႏၱီကပဲ ေၿမြႀကီးေတြရဲ႕ ရုပ္ပံုကုိ သံနဲ႔သြန္းလုပ္ေပးခဲ့တာေၾကာင့္ ဒီေန႔အခ်ိန္အထိ ေလ့လာၾကည့္ရႈစရာအျဖစ္ က်န္ရိွေနခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ေရွးေခတ္ရာဇ၀င္ေတြထဲက သမိုင္းေၾကာင္းေတြနဲ႔အတူ မႏၱေလးေတာင္ေပၚမွာ ေလ့လာစရာအမ်ားအျပား ကုိလည္း ေတြ႔ႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ရတနာပံုေနျပည္ေတာ္ႀကီးျဖစ္လာမယ့္ ဗုဒၶဘုရားဗ်ာဒိတ္ေတာ္အေၾကာင္းနဲ႔  သမိုင္းေၾကာင္းကုိ ထုလုပ္ပံုေဖၚခဲ့ၾကတဲ့ စႏၵမုခီ ဘီလူးမရုပ္တုႀကီးလည္း ရိွေနပါတယ္။

သာသနာႏွစ္ ၂၄၀၀ အေက်ာ္မွာ သာသနာျပဳ မင္းတပါး ထြန္းကားလာမယ့္ ဗ်ာဒိတ္ေတာ္နဲ႔အတူ ရတနာပံုေနျပည္ေတာ္ႀကီးဟာ မင္းတုန္းမင္းႀကီးလက္ထက္မွာ ေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီလည္းျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးတည္ေနရာနဲ႔ ၿမိဳ႕သစ္တည္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို စာေရးဆရာ ဆူးငွက္က အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

“အပူပိုင္းတကယ့္ကို ဖံုထူ ေနပူတဲ့ေနရာႀကီးမွာ ဘာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕သစ္တည္တာလဲေပါ့။ ဒီၿမိဳ႕သစ္တည္တဲ့ ကာလ ေရြးခ်ယ္မႈက သူထီးနန္းက အမရပူရမွာ ထီးနန္းစံခဲ့တယ္။ ေအာက္ျမန္မာျပည္ကို အဂၤလိပ္က သိိမ္းထားတယ္။ သူပိုင္တာ အထက္ျမန္မာျပည္ပဲ ပိုင္တယ္။ အဲေတာ့ အထက္ျမန္မာျပည္မွာ ထီးနန္းအသစ္ ျပန္တည္မယ္ဆိုရင္ ဒီေနရာကလြဲလို႔ ဘယ္ေနရာမွာမွ မတည္ႏိုင္ဘူး။ ေရြးခ်ယ္ဖို႔က ဒါပဲ အဲေတာ့ ဒီေနရာကလြဲလို႔ အေရွ႕ဘက္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ သူၿမိဳ႕တည္မယ့္ေနရာ ေပါ့ဗ်ာ ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ေအာင္ပင္လယ္ကန္ ရွိတယ္။ ေအာင္ပင္လယ္ကန္ဆိုတာက အခုသာ သာမန္ လယ္ကြင္းေတြပဲ ရွိခဲ့တာကိုး အဲဒီ ကာလတုန္းက ေအာင္ပင္လယ္ကန္ဟာ အလ်ား ၇မိုင္နဲ႔ အနံ ၃မိုင္ေလာက္ ရွိတဲ့ကန္ ပုဂံေခတ္ကတည္းက ဆယ္ခဲ့တဲ့ ကန္ႀကီး တကယ့္ကို ေရေတြ အျပည့္နဲ႔  ကန္ႀကီး တစ္ခါ မႏၱေလးေတာင္ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္မွာ နႏၵာကန္ သူကလည္း ေအာင္ပင္လယ္ကန္နဲ႔ အလားတူ ဆယ္ခဲ့တဲ့ ကန္ ဒီႏွစ္ကန္ကလည္း ဘယ္ေလာက္ နာမည္ႀကီးလည္း ဆိုရင္ ေရွ႔တုန္းက မႏၱေလး သီခ်င္းေတြထဲမွာကို စပ္ခဲ့တဲ့ဟာ တစ္ခါ ေတာင္ဘက္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ ရွိၿပီးသား ေတာင္သမန္အင္း ရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ေဇာင္းကေလာကန္ဆိုတာ ရွိတယ္။ အခု တစ္သိန္းအင္းဆိုတာ ရွိတယ္။ ေနာက္ အေနာက္ဘက္က ဧရာဝတီျမစ္ ေရပတ္လည္ဝိုင္းေနတဲ့ ေနရာမွာ တည္ခဲ့တာ တည္ၿပီးေတာ့ သူ႔ နည္းသူဟန္နဲ႔ ေျမာင္းေတြ ျပန္ေဖာက္ျပန္ေရာ ေတာင္ေျမာက္ ေျမာင္းေတြ ေဖာက္တယ္။ အေရွ႕ေျမာက္ ေျမာင္းေတြ ေဖာက္တယ္။ သူရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးကိုလည္း ပတ္ပတ္လည္မွာ က်ံဳးနဲ႔ ပတ္လိုက္ျပန္တယ္။ ဒီလိုတည္ခဲ့တဲ့ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ လူေနမႈ စ႐ိုက္နဲ႔ အသြားအလာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႐ိုးရာ ဓေလ့နဲ႔ အကုန္လံုးကို ဆက္စပ္ၿပီးေတာ့ ရွိေနခဲ့တာကိုး”

ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၂၁ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ မင္းတုန္းမင္းႀကီး တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ ရတနာပံုၿမိဳ႕သစ္ႀကီးဟာ ေလးဘက္ေလးတန္ တမိုင္ေက်ာ္ရွည္တဲ့ အုတ္ရိုးႀကီးေတြနဲ႔ ဒီေန႔ အထင္အရွား ေတြ႔ျမင္ေနရၿပီျဖစ္ပါတယ္။

စတုရန္းပံုၿမိဳရိုးႀကီးနဲ႔ နန္းေတာ္ႀကီးအပါအ၀င္ လူေနရပ္ကြက္ေတြဟာလည္း စတုရန္းပံု အကြက္ခ်ေပးထားပံုေတြဟာလည္း ၿမိဳ႕ရဲ႕ အေပၚစီးကေနၾကည့္ရင္ အထင္အရွား ေတြ႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးၿမိဳ႕ဟာ ေနရာေဒသ အခ်က္အျခာက်သလို ဒီေန႔အခ်ိန္ထိ ထင္ရွားေနဆဲျဖစ္တဲ့ ေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးဟာလည္း ထူးထူးျခားျခား ရိွေနပါတယ္။

ဒီေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးဟာ မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္ကတည္းက ရိွခဲ့တဲ့ ေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္ကာလၾကာေညာင္းလာတာနဲ႔အမွ် ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲထားတဲ့ ေခတ္သစ္ဒီဇိုင္းအျမင္နဲ႔ ျမင္ေတြ႔ရမယ့္ ေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးအတြင္းမွာေတာ့ ငပိ ငါးေျခာက္ ကုန္မ်ိဳးစံု ပိုးထည္ခ်ည္ထည္ အစရိွသျဖင့္ ေရာင္းခ်တယ္ေပါ့ေနာ္ ဒါေပမယ့္ ဒါေပမယ့္ အရင္ေခတ္ကနဲ႔ မတူေတာ့ပဲ … ဒါကေတာ့မႏၱေလးေဆးခ်ိဳေတာ္ရဲ႕ မနက္ခင္းျမင္ကြင္းေလးပါ။

မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္ကတည္းက တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးဟာ မၾကာခဏဆိုသလို မီးေလာင္ခံခဲ့ရတာေၾကာင့္ အဂၤလိပ္လက္ထပ္မွာ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ခဲ့ရပါတယ္။

ျမန္မာ့ ေန႔နံမွတ္သားနည္းနဲ႔ပဲ အုတ္ကာသြပ္မိုးဆိုၿပီး ၁၂၆၅ ခုႏွစ္မွာ ျပဳျပင္တည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးကုိ အီတလီ ဗိသုကာဆရာႀကီးက ပံုစံဆြဲတည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး အီတလီႏုိင္ငံ မီလန္ၿမိဳ႕က ေစ်းႀကီးတခုရဲ႕ ပံုစံလုိ႔လည္း မွတ္တမ္းေတြမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။

အခုေတာ့ ေခတ္ကာလအလိုက္ ျပဳျပင္မႈေတြနဲ႔အတူ ေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီးဟာ အေျပာင္းလဲႀကီး ေျပာင္းလဲသြားၿပီလုိ႔ေတာင္ ေျပာေနၾကပါၿပီ။

ေခတ္ေဟာင္း ေရာင္း၀ယ္မႈ ဓေလ့ေတြကလည္း ကာလေရြ႕လ်ားမႈနဲ႔အတူ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ပါၿပီ။ ဒီအေၾကာင္းေတြကိုလည္း စာေရးဆရာဆူးငွက္က ဆက္ၿပီးရွင္းျပပါတယ္။

“မင္းတုန္းမင္း မႏၱေလးၿမိဳ႕ ပႏၷက္တည္ကတည္းက ေစ်းခ်ိဳေတာ္ဆိုတဲ့ ေနရာတဲ႔ ေသခ်ာ ပႏၷက္႐ိုက္ေပးခဲ့တာ။ ဒီမွာ ေစ်းလာေရာင္းခ်ၾကတယ္။ ေစ်းေရာင္းခ်တဲ့အခါ တူရာအစုကိုပဲ ေရာင္းတာ။ ဒီေနရာ ငါးပိ ငါးေျခာက္တန္း ဒီေနရာ ဆန္ေရာင္းတာ။ ဒီေနရာ သစ္သီးေရာင္းတာ ဒီေနရာ ေရႊေရာင္းတာ အစရွိသျဖင့္ ဒီလိုေတြ သြားတာကိုး။ သူက ေက်းလက္နဲ႔လည္း တေလွ်ာက္ ဆက္သြယ္တဲ့ ပံုစံျဖစ္ေတာ့ ေစ်းခ်ိဳတည္တာေတာင္မွ ဘယ္ေနရာ တည္လည္းဆိုေတာ့ ဘိုးေတာ္ဘုရာ ေခတ္ကတည္းက ရွိခဲ့တဲ့ ေရႊတစ္ေခ်ာင္းေျမာင္း ရဲ႕ အေရွ႕ဘက္မွာ တည္ခဲ့တာ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီေျမာင္းက အရင္တုန္းက ေလွေတြ သမၼန္ေတြ သြားလို႔ရတဲ့ေျမာင္း ဒါလူလုပ္တဲ့ေျမာင္း အဲဒီေလွေတြ သမၼန္ေတြက ဘယ္သြားလည္း ဟိုေျမာက္ဘက္က မတၱရာ နယ္တေၾကာသြားတာ။ အဲဒီနယ္က ဘာလဲ။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ စတဲ့ သစ္သီး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ထြက္တဲ့နယ္။ ေနာက္ ဆန္းစပါးထြက္တယ္။ အဲေတာ့ ၿမိဳ႕ရဲ႕ ရိကၡာ ေထာက္ပံ့ေရး အတြက္ အသံုးတည့္ေသာ လမ္းပန္း ေရလမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ေစ်းကုိတည္ေပးတာ။ ဒါမ်ိဳးေတြ သူတု႔ိေခတ္ရဲ႕ စဥ္းစားဥာဏ္နဲ႔ တည္ခဲ့တာဟာ”

မႏၱေလးၿမိဳ႕ရဲ႕ ေစ်းခ်ိဳေတာ္အေၾကာင္းကို ေျပာလို႔ ရွိရင္ ေစ်းခ်ိဳနာရီစင္ႀကီးကိုေတာ့ ထားခဲ့လို႔ မရပါဘူးရွင္။ ဒီေစ်းခ်ိဳနာရီစင္ႀကီးဟာ ဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီေစ်းခ်ိဳေတာ္နဲ႔ အတူတြဲၿပီးေတာ့ ေဆာက္ခဲ့တယ္လို႔ ထင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ေစ်းခ်ိဳေတာ္ႀကီး အရင္ေဆာက္ၿပီးမွ ေစ်းခ်ိဳနာရီကို ေဆာက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေစ်းခ်ိဳနာရီစင္ႀကီးကို ဘာျဖစ္လို႔ ေဆာက္ခဲ့တာလဲ ဆိုလို႔ ရွိရင္ ဒီဝီတိုရီယ ဘုရင္မရဲ႕ နန္းသက္ ႏွစ္၆၀ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အေနနဲ႔ ဒီအဂၤလိပ္ေတြက ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ေစ်းခ်ိဳ နာရီစင္ႀကီး ျဖစ္တယ္။ အရင္ေခတ္က ဆိုလို႔ ရွိရင္ လူတိုင္း လူတိုင္းဆီမွာ နာရီ မေဆာင္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ေစ်းခ်ဳိနာရီစင္ႀကီးဟာ အရမ္းကို အသံုးဝင္တယ္လို႔ သိရတယ္ရွင့္။

မႏၱေလးေစ်းခ်ိဳေတာ္နဲ႔ နာရီစင္ႀကီးဟာ နန္းၿမိဳ႕ရိုးရဲ႕ အေနာက္ေတာင္ေဒါင့္ ဘယ္မွာ တည္ထားတာျဖစ္ၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္ရဲ႕ ဗဟိုအခ်က္အျခာေနရာ လုိ႔လည္း ေျပာႏုိင္ပါတယ္။

ေရွးေခတ္ ရတနာပူရ အင္း၀ဘုရင္မင္းဆက္ကေန ေဒသေရြ႔လ်ားၿပီး ဘုိးေတာ္ဘုရားလက္ထက္ အမရပူရၿမိဳ႕သစ္တည္ၿပီးေနာက္ မင္းတုန္းမင္းႀကီး လက္ထက္မွာေတာ့ ရတနာပံု မႏၱေလးၿမိဳ႕သစ္ႀကီးအျဖစ္ ဆင့္ကဲ ေပၚေပါက္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

အခုဒီမွာျမင္ေတြ႕ရတာကေတာ့ သုဓမၼာဇရပ္ရဲ႕ ဇရပ္အေဆာင္၁၁ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသုဓမၼာဇရပ္ ဆိုတာကေတာ့ ရတနာပံုေခတ္ မႏၱေလးၿမိဳ႕ကိုတည္ခဲ့တဲ့ မင္းတုန္းမင္းႀကီးရဲ႕ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ မင္းးတုနး္မင္းက ဒီသုဓမၼာဇရပ္ ေတြကို ေဆာက္လုပ္လႈဒါန္းခဲ့တာ ဆိုလို႔ ရွိရင္ နယုန္လမွာ သံဃာေတာ္ေတြ စာျပန္ပြဲေတာ္ လုပ္ဖို႔အတြက္ သုဓမၼာဇရပ္ အေဆာင္ေတြကို ေဆာက္လုပ္ လႈဒါန္းခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ အဓိက ကေတာ့ စာျပန္ပြဲေတာ္ လုပ္ဖို႔အတြက္ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ ရွိတဲ့ သံဃာေတာ္ေတြက နယုန္လမွာဆိုလို႔ ရွိရင္ ဒီသုဓမၼာဇရပ္ကို လာၿပီးေတာ့ စုေဝးတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲလိုစုေဝးတဲ့ သံဃာေတာ္ေတြေနာက္ကို လိုက္လာတဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ တဲဖို႔အတြက္ဆိုၿပီးေတာ့ ဒီသုဓမၼာဇရပ္ ေတြကိုလည္း ေဆာက္လုပ္တာျဖစ္တယ္။ စၿပီးေဆာက္တုန္းက ဒီသုဓမၼာဇရပ္ အေဆာင္ ၃၃ ေဆာင္ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေခတ္ကာလ ၾကာေညာင္းလာတဲ့နဲ႔ အမွ် သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ေတြရယ္ မီးဒဏ္ခံရတာေတြေၾကာင့္ အခုဆိုရင္ ၁၃ ေဆာင္ပဲ ရွိပါေတာ့တယ္။ ပ်က္စီးယိုယြင္းသြားတဲ့ ဇရပ္ေတြ ေရွ႕မူလတိုင္း မပ်က္စီးဘဲ ရတနာပံုေခတ္က လက္ရာအတိုင္း ျပန္လည္ျပဳျပင္ထားတာကို ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဇရပ္ကို ေဆာက္ထားတာဆိုလို႔ ရွိရင္ အင္မတန္ထူးျခားတယ္ေပါ့ေနာ္။ သံအကူကရိယာ မပါဘဲနဲ႔ သစ္သားအခ်င္းခ်င္း ေဖာက္ ထြင္းၿပီးေတာ့မွ ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာက္လုပ္ထားတာကို ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေခတ္အဆက္ျဖတ္လာခဲ့ၿပီးသည့္တိုင္ မေပ်ာက္မပ်က္ တည္ရွိေနခဲ့တဲ့ မႏၱေလးၿမ္ိဳ႕အေၾကာင္းကို ဆရာဆူးငွက္ကပဲ အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

“ျမန္မာျပည္မွာ ရွိတဲ့ ေရွ႕ေဟာင္း ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးေတြထဲမွာ အေကာင္းပတိ နီးနီး  က်န္ရစ္တာ မႏၱေလး တစ္ၿမိဳ႕ေတာ္ပဲ က်န္ရစ္တာေပါ့ေနာ္။ ၿမိဳ႕တည္ၿပီးေတာ့ ၿမိဳ႕ႀကီး လံုးဝ ပ်က္သုဥ္းသြားတယ္ဆိုတာ မရွိခဲ့ဘူး။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ဒဏ္ ခံလိုက္ရလို႔ ၿမိဳ႕ရဲ႕ အပ်က္စီးဆိုတာပဲ ရွိခဲ့တယ္။ အရင္ရွိခဲ့တဲ့ လူေနမႈ စ႐ိုက္ အရင္ရွိခဲ့တဲ့ လူေနမႈ ပံုစံနဲ႔ အရင္ရွိခဲ့တဲ့ မင္းခန္းမင္းနားေတြ အကုန္လံုးက မေပ်ာက္ပ်က္ခဲ့ဘူး။ ဒါစစ္ေၾကာင့္မု႔ိေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္ခဲ့ေပမယ့္လည္း လူေနမႈ စ႐ိုက္က အဲကာလ မပ်က္ခဲ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာ့ေရွ႕ေဟာင္း ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးေတြရဲ႕ ဗိသုကာ ပံုစံကို ေလ့လာမလား ေလ့လာမယ္ဆိုရင္ မႏၱေလးက အထင္ရွားဆံုးပဲ။ ရပ္ကြက္ေတြ ဖြဲ႕စည္္းပံုေတြၾကည့္ရင္ တကယ့္ကို ဗိသုကာ ပံုစံစစ္စစ္ မႏၱေလးက ေလးေထာင္ပံုစံနဲ႔ ဖြဲ႕ခဲ့တာ။ ဒီဝန္းႀကီးေတြက အရင္က ဘယ္လိုပံုစံ ေနခဲ့ၾကလဲ အခုဘယ္လို ျဖစ္သြားၿပီလဲ ဒီအေျပာင္းလဲ အရင္က ေနခဲ့ၾကတာ ေက်းလက္ပံုစံကို ေနခဲ့ၾကတာ။ ေျပာၾကစို႔ဆိုရင္ စည္း႐ိုးမရွိဘူး တစ္အိမ္နဲ႔ တစ္အိမ္ ဝန္းမရွိဘူး။ ေက်းလက္ပံုစံ အလယ္ေခါင္မွာ ဝန္းရဲ႕ ပိုင္ရွင္ျဖစ္တဲ့ အရွင္သခင္ ရဲ႕ ဘုရင္ရဲ႕ ေပးသနားျခင္း ခံရတဲ့ မင္းညီမင္းသား ျဖစ္လိမ့္မယ္။ ဝန္ႀကီး ျဖစ္လိမ့္မယ္။ ေနာက္ေစာ္ဖြား ျဖစ္လိမ့္မယ္။ သူက ေနၿပီးေတာ့ ေဘးပတ္ပတ္လည္မွာက သူရဲ႕ အေခၽြရံေတြ ဒီလိုေနၾကတာ။ အဲဒီကေနမွ ေျပာင္းသြားတာ ဘယ္လိုေျပာင္းသြားလဲဆိုေတာ့ လက္ရွိၿမိဳ႕ျပပံုစံ ျဖစ္သြားတဲ့ အခါမွာၾကေတာ့ ဒီဝန္ႀကီးထဲမွာ ပတ္ပတ္လည္မွာ မ်က္ႏွာစာေတြမွာ အိမ္ေတြ တိုက္ေတြက ေနရာယူေတာ့ အတြင္းမွာ ျပြတ္သိပ္ညွပ္ေနတဲ့ အစုအဖြဲ႕ေတြ အကုန္ ျဖစ္ကုန္တယ္။ ျဖစ္ကုန္ေတာ့ ဘယ္လိုျဖစ္သြားလဲဆိုေတာ့ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ပံုစံအရလည္း မသန္႔ရွင္းဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက မီးေရးထင္းေရးအရလည္း စိုးရိမ္စရာ ျဖစ္သြားတယ္။ ၿမိဳ႕ျပပံုစံ ပ်က္သြားတယ္။ ႐ုပ္ဝတၳဳပိုင္းမွာ စပ်က္တယ္။ ပ်က္သြားတာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္တည္း ဘာျဖစ္သြားလည္း ဆိုေတာ့ အရင္လူမႈ ဆက္ဆံေရး ပံုစံေတြပါ အကုန္ေျပာင္းလဲသြားတယ္။ ”

ဒါေၾကာင့္လည္း မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္တည္ရိွရာ ျမန္မာႏုိင္ငံ အလယ္ပုိင္းေဒသဟာ ေရွးေခတ္ မင္းဧကရာဇ္ေတြ အုပ္စိုးရာ ရာဇဌာနီျဖစ္လုိ႔ ေနပါတယ္။

ဒုတိယ ကမၻာစစ္ကာလ စစ္ေဘးဒဏ္ေတြ၊ မီးေလာင္ကၽြမ္းမႈဒဏ္ေတြ အလူးအလဲခံခဲ့ရဖူးတဲ့ ရတနာပံု မန္းတေလးၿမိဳ႕ေတာ္ဟာ လဲရာကေန ရံုးထခဲ့ရပါၿပီ။

ဒါေပမယ့္ ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ လူမႈစီးပြားပံုစံေတြကလည္း အေျပာင္းအလဲေတြနဲ႔အတူ ျခားနားလာခဲ့ပါၿပီ။

မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ဟာ ျမန္မာ့ ပန္းဆယ္မ်ိဳးလက္ရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈ အႏုပညာမ်ားစြာ ထြန္းကားရာေဒသႀကီးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

အုတ္က်စ္ေက်ာ္ဧ မႏၱေလး၊ အင္ၾကင္းၾကာအံု ရတနာပံု ဆိုတဲ့ ဂုဏ္ပုဒ္ေတြနဲ႔ အခုဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း တစ္ရာ့ငါးဆယ္ေတာင္ ေက်ာ္လာခဲ့ပါၿပီ။