မၾကာမီ ကြယ္ေပ်ာက္ေတာ့မယ့္ လွပတဲ့ အင္းေလးကန္

.

ေရျပင္ဧရိယာစတုရန္းမိုင္ ၁၀၀ ေလာက္ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ ဒုတိယအႀကီးဆံုး ေရခ်ဳိအိုင္ႀကီးလည္းျဖစ္ၿပီး ေရျပင္ဧရိယာမိုင္ ၁၀၀ ေလာက္ရွိခဲ့တဲ့ ေရအိုင္ႀကီးတအိုင္ဟာ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ေရေတြခမ္းေျခာက္လာတယ္ ေရျပင္ က်ဥ္းသထက္က်ဥ္းလာေနတယ္ဆိုတဲ့အျဖစ္ဟာ မယံုၾကည္ႏိုင္ေလာက္ကိုပဲ ျမန္ဆန္လာေနပါတယ္။ လူေတြဟာ ဒီေရအိုင္ႀကီးထဲက သယံဇာတေတြကို ရႏိုင္တာထက္ပိုၿပီး ထုတ္ယူသံုးစြဲခဲ့ၾကလို႔ အဲဒီမယံုၾကည္ႏိုင္ေလာက္တဲ့အျဖစ္ဟာ တကယ္ျဖစ္လာေနပါၿပီ။

တိုးနရားခရမ္းခ်ဥ္သီးပြဲရုံပိုင္ရွင္ ကိုေက်ာ္ဇင္လတ္က ဒီေရကန္ႀကီး ေရေတြခမ္းလာရျခင္းအေၾကာင္း။ရင္းနဲ႔ အခက္အခဲေတြဘယ္လိုႀကံဳလာရသလဲဆိုတာ အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ အခုေနာက္ပိုင္း ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ေလာက္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဓာတ္ေျမၾသဇာနဲ႔ ပိုးသတ္ေဆးေတြ သံုးလာေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး သိသာလာတယ္။ ျမစ္ေရျပင္လည္း ေတာ္ေတာ္ေလး ညစ္ႏြမ္းလာတာေပါ့ေနာ္။  ေရက ခါတိုင္းလို မဟုတ္ေတာ့ဘူး ။ ဒီလိုမ်ိဳး အခက္အခဲေတြ ရွိလာတာေပါ့။ ေသာက္ေရ သံုးေရ မရေတာ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ ေတာင္သူေတြ အေနနဲ႔လည္း ခရမ္းခ်ဥ္သီးကို ကၽြန္းေမ်ာေပၚမွာ ထပ္ကာ ထပ္ကာ စိုက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ဒီေျမဆီလႊာ အခ်ဥ္ေပါက္တာေတြ တျခား အထြက္ႏႈန္းက်တာေတြလည္း ရွိလာတာေပါ့။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ပိုးသတ္ေဆးေတြ သံုးတဲ့အခါက်ေတာ့ သဘာဝနဲ႔ ဆန္႔က်င္တဲ့ အတြက္ ဒီေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးလည္း ရွိလာတာေပါ့။ က်န္းမာေရးအတြက္လည္း မေကာင္းဘူးေပါ့။

ေဒသခံအမ်ိဳးသမီးႀကီးတစ္ဦးကလည္း ေရအခက္အခဲ ႀကံဳေတြ႕ေနရတာကို ေျပာျပပါတယ္။ သူတို႔မိသားစုဆိုရင္ သူမ်ားအိမ္ကေရကို သြားသယ္သံုးရတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

ဒီ အင္းေလးကန္ႀကီးဟာ သဘာဝကေပးထားတဲ့ လက္ေဆာင္ တစ္ခုျဖစ္သလို ဒီေဒသမွာမွီတင္းေနထိုင္သူသက္ရွိအားလံုးအတြက္လည္း တာ၀န္ေက်စြာ အက်ိဳးျပဳေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပါဘူး … အင္းေလးကန္ကိုအမွီျပဳေနၾကတဲ့ လူသားေတြအတြက္ စားနပ္ရိကၡာထုတ္လုပ္ေပးေနဆဲ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းေတြ ဖန္တီးေပးေနဆဲ …ခရီးသြားလုပ္ငန္း ဆက္လက္ရွင္သန္ဖို႔ အစြမ္းကုန္လွပေနဆဲ …ဇီ၀မ်ဳိးကဲြမ်ဳိးစိတ္ေတြ မွီခိုႏိုင္မယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ေကာင္းကိုလည္း ဖန္တီးေပးေနဆဲ …ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အင္းေလးကန္ဟာေသလုေမ်ာပါးလူနာတစ္ဦးလို က်န္းမာေရးအရ အေရးႀကီးတဲ့အဆင့္ကိုေရာက္ေနၿပီဆိုတာမ်က္ျမင္ေတြ႕ေနရၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ကိုေက်ာ္ဇင္လတ္ကပဲ အခုလို ထပ္ရွင္းျပပါတယ္။

 အင္းေလကန္ကေတာ့ ေရေတြခမ္းလာတာေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ငယ္ငယ္ကနဲ႔စာရင္ ပိုၿပီးေတာ့ ခန္းလာတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက သစ္ပင္ေတြ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးလာတာလဲ ပါလာတာေပါ့။ ေျမဆီလႊာ ထိန္းသိမ္းမႈ မရွိတဲ့အတြက္ အနည္ပို႔ခ်မႈ မ်ားလာတဲ့အတြက္ ေရမေနေတာ့ဘူး။

ေဒသခံ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးကလည္း အခုလုိ ေျပာျပပါတယ္။

ငယ္ငယ္တုန္းကဆိုရင္ အင္းေလးကန္ကအက်ယ္ႀကီး အခုေတာ့ က်ဥ္းက်ဥ္းေလး က်န္ေတာ့တယ္။ အန္တီတို႔က အင္းေလးကန္ကေန မွီခိုၿပီးမွ လုပ္စားရတယ္ဆိုေတာ့ အင္းေလးကန္ႀကီးက က်ဥ္းက်ဥ္းေလးဆိုေတာ့ အန္တီတို႔လည္း စိတ္မေကာင္းဘူးေပါ့ေနာ္။ ငါးေတြလည္း ရွားသြားတယ္။ ေရရွားေတာ့ လူေတြဒုကၡပိုေရာက္လာတာေပါ့

အင္းေလးကန္ဟာ ၂၀၁၀ ေႏြရာသီတုန္းက ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ အတြင္းစံခ်ိန္တင္ေရခန္းေျခာက္မႈနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေႏြရာသီသာမကမိုးရာသီမွာပါ ေရခန္းေျခာက္မႈျပသနာေတြ၊ ေရနီေတြက ကန္ထဲစီး၀င္လာေနတာေတြနဲ႔ ေရအဆိပ္သင့္တဲ့ျပႆနာေတြ ႀကံဳလာေနရပါတယ္။

ဒါေတြဟာသိသာထင္ရွားတဲ့ျပသနာတခ်ဳိ႕သာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြတဲ့အဆင့္ကိုေက်ာ္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ အင္းေလးကန္ကိုထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔ အခ်ိန္မီ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းမႈမလုပ္ဘူးဆိုရင္  ေနာက္ရာစုအတြင္းမွာအင္းေလးကန္ဟာေပ်ာက္ကြယ္သြားမယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြကလည္း သတိေပးထားၿပီးျဖစ္ပါတယ္။

လူသားေတြ မရွိခင္ကတည္းကရွိေနခဲ့တဲ့ သဘာ၀လက္ေဆာင္ အင္းေလးကန္ဟာလူသားေတြေၾကာင့္ စိုးရိမ္စရာျဖစ္ေနၿပီဆိုတာသိသာထင္ရွားေနပါၿပီ။ဘာေၾကာင့္ လူသားေတြေၾကာင့္ျဖစ္ရတာလဲဆိုတာကလည္း စိတ္၀င္စားစရာပါ …။

အင္းေလးကန္ထဲမွာလူဦးေရဟာတစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ပိုၿပီးထူထပ္လာတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီေတာ့ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုတဲြဆက္ထားသလိုအိမ္ရာေတြမ်ားလာ.. ၿပီးေတာ့ စားဝတ္ေနေရးအတြက္ ေရျခံေတြပိုမ်ားလာ … ေရျခံေတြတိုးပြားလာတဲ့အခါမွာလည္းပိုးသတ္ေဆးနဲ႔ဓါတ္ေျမၾသဇာသံုးစြဲမႈပိုမ်ားလာ… ဒီလိုပိုးသတ္ေဆးေတြ ဓါတ္ေျမၾသဇာေတြသံုးတာမ်ားေတာ့ ေရထုညစ္ညမ္းမႈပိုလာ… ေရထုညစ္ညမ္းရာကတဆင့္ ဇီ၀မ်ဳိးစိတ္ေတြ ထိခိုက္ၿပီးအင္းေလးကန္ရဲ႕ေဂဟစနစ္ကိုပ်က္ယြင္းလာရပါေတာ့တယ္။

ဒီလိုနဲ႔ပဲ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈကိုလူသားေတြဟာ တစ္ႏြယ္ငင္ရင္ တစ္စင္ပါ ဆိုသလို  ေဂဟစနစ္ပ်က္ယြင္းမႈသံသရာပါပဲ။ လူသားေတြနဲ႔ သဘာ၀တရားတို႔ရဲ႕ မဆံုးႏုိင္တဲ့သံသရာကေတာ့ ရပ္တန္႔လို႔မရေတာ့တဲ့ အေျခအေနကို ေရာက္ရွိေနၿပီဆိုတာသိသာထင္ရွားေနပါတယ္။

ဒီလိုေတြျဖစ္လာရျခင္း အေၾကာင္းရင္းနဲ႔ ျပန္လည္ျပဳျပင္မႈအေနအထားကို ေဒသခံ မယဥ္မ်ိဳးစုက အခုလို ေျပာျပပါတယ္။

 အင္းေလးကန္ရဲ႕ ခက္ခဲမႈေတြဟာ သဘာဝက ပ်က္စီးတာတင္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ပ်က္စီးရျခင္း အေၾကာင္းရင္း တစ္ခုက ေဟာ္တယ္လုပ္ငန္းေတြ အေၾကာင္းအရင္ တစ္ခုေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ခရီးသြားလုပ္ငန္းတစ္ခုေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး။ စိုက္ပ်ိဳးေရး လုပ္ငန္းတစ္ခုေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ ေတာင္ေတြကေန ေရၿပိဳစီးတာေတြ ကမ္းၿပိဳတာေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ သစ္ေတာျပဳန္းတီးတာေၾကာင့္ တစ္ခုတည္းလည္း မဟုတ္ဘူး။ အကုန္လံုးက အခက္အခဲေတြ တစ္ခုက တစ္ေနရာတည္း ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ ခက္တာေတာ့ ခက္တယ္။ လူဆိုတာ အသက္ရွင္ေနသေရြ႕ အခက္အခဲဆိုတာ ေန႔တိုင္း ႀကံဳေတာ့ ႀကံဳေနရမွာပဲ။ အေရးႀကီးတာကေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မေပ်ာက္သြားဖို႔ ပဲ။ တစ္ခါ တစ္ခါ ေျပာမိတယ္ ဘယ္သူမွ မလုပ္ဘူးလို႔။ အဲဒီဘယ္သူမွဆိုတဲ့ အထဲမွာ ကိုယ္လည္းပါတယ္။ ဆိုေတာ့  ဘယ္သူမွ မလုပ္ဘူးလို႔ ေျပာေနမယ့္အစား … ကိုယ့္လက္ႏွစ္ဖက္နဲ႔ႏိုင္သေလာက္ကို လူတိုင္းလူတိုင္းက လုပ္သင့္တယ္လို႔ ျမင္တယ္။

 ဒါေပမဲ့ အင္းေလးကန္ရဲ႕ လွပမႈနဲ႔ အင္းသားတို႔ရဲ႕ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈေတြကေတာ့ ခရီးသြားေတြကို ဆဲြေဆာင္ထားေနဆဲပါပဲ …။

သန္းနဲ႔ခ်ီလာေရာက္လည္ပတ္ၾကတဲ့ ကမာၻလွည့္ခရီးသြားေတြအဖို႔ေတာ့အင္းေလးဟာေတာေတာင္ေရေျမ သဘာ၀အလွတရားေတြနဲ႔ ျပည့္စံုေနေသးတဲ့ ေနရာေလးတစ္ခုျဖစ္သလိုအင္းသားတို႔ရဲ႕ ရိုးရာဓေလ့ေတြ … အင္းသားတို႔ရဲ႕ လက္မႈပညာရပ္ေတြ … အင္းသားတို႔ရဲ႕ ရိုးရာအစားအေသာက္ေတြကလည္းမရိုးႏိုင္ေအာင္ ေလ့လာလို႔မဆံုး ျဖစ္ေနမွာပါ။

တစ္အိမ္နဲ႔တစ္အိမ္ … တစ္ေနရာနဲ႔တစ္ေနရာစက္ေလွေလးနဲ႔ သြားလာေနၾကတဲ့ျမင္ကြင္းကို အင္းေလးကန္ေရျပင္ ေနရာအႏွံ႔မွာေတြ႕ေနရပါတယ္။ အိမ္တိုင္းမွာလည္းစက္ေလွကိုယ္စီရိွတာကိုေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္းေလွကိုလက္နဲ႔မေလွာ္ ေျခနဲ႔ေလွာ္တဲ့သူေတြ ေတာ္ေတာ္နဲ႔ကို မျမင္ၾကရတာကိုး …။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္မတို႔ အလည္သြားခဲ့တဲ့အိမ္ကအင္းသားတိုင္းရင္းသားႀကီးဦးေရႊကေတာ့ ေလွကိုေျခေထာက္နဲ႔ေလွာ္ျပပါတယ္။ ေျခေထာက္နဲ႔ ေလွေလွာ္တာရဲ႕ အဓိကေသာ့ခ်က္က ဟန္ခ်က္ညီဖို႔ပါလို႔ ဦးေရႊကရွင္းျပပါတယ္။

အင္းေရျပင္က်ယ္ထဲမွာေရမႈန္တဖြားဖြားနဲ႔ ခုတ္ေမာင္းသြားလာေနတဲ့ စက္ေလွေတြသာမင္းမူေနတာကို ကၽြန္မသတိထားမိပါေသးတယ္။ ငါးဖမ္းေနတဲ့ ကိုတံငါတခ်ဳိ႕ကေတာ့ ေလွကိုေျခတစ္ဖက္နဲ႔ေလွာ္ခတ္ၿပီးငါးရွာေနၾကတာေတြ႕ေနရပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ ကိုတံငါေတြကေတာ့ ေရျပင္ကို ၀ါးလံုးနဲ႔ရိုက္ၿပီးငါးဖမ္းေနၾကပါတယ္။ ဒီလိုေရျပင္ကို ၀ါးလံုးနဲ႔ရိုက္ၿပီးေျခာက္လွန္႔တာဟာအေသးစားမိုင္းခဲြသလိုပဲလုိ႔ သတၱေဗဒဆရာတစ္ဦးကေျပာဖူးပါတယ္။ ဘက္ထရီေရွာ့တုိက္ၿပီးငါးဖမ္းၾကသလိုပဲ ငါးမ်ဳိးစိတ္ေတြ ပ်က္သုဥ္းသြားႏုိင္တဲ့ အႏၱရာယ္လည္းရွိေနပါတယ္။

ဒီတံငါသည္ဦးႀကီးကေတာ့ ကၽြန္မတို႔အဖဲြ႕ကိုငါးဖမ္းျပဖို႔ အားတက္သေရာကူညီေပးပါတယ္။ ေျခတစ္ဖက္နဲ႔ ေလွာ္တက္ကိုထိန္းေျခတစ္ဖက္ကိုအားျပဳေထာက္လို႔ ျခင္းႀကီးနဲ႔ငါးဖမ္းေနတာကလည္း ဟန္ခ်က္ညီလွၿပီးသူကၽြမ္းက်င္မႈ ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ဆိုတာ ျပသေပးေနပါတယ္။

အင္းေလးကန္ထဲမွာတခ်ိန္ကနာမည္ႀကီးလွတဲ့ ငါးဖိန္းဆိုတဲ့ ငါးေတြကေတာ့ ရွားသြားၿပီလို႔ ေဒသခံေတြကေျပာျပၾကပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကလည္းငါးဖိန္းေတြ မ်ဳိးသုဥ္းကုန္ၿပီလို႔ ဆိုျပန္ပါတယ္။ ဒါဟာလည္းေဂဟစနစ္ပ်က္ယြင္းမႈရဲ႕ အက်ဳိးဆက္တစ္ခုလို႔ ေျပာရင္ မွားမယ္မထင္ပါဘူး။

ဒါေပမဲ့ ပညာရွင္တစ္ေယာက္ကေတာ့ ငါးဖိန္းေတြ မ်ဳိးသုဥ္းသြားတာမဟုတ္ပဲအင္းေလးကန္ရဲ႕ ေတာင္ဘက္ပိုင္းမိုးၿဗဲဆည္ဘက္ကိုေျပာင္းေရႊ႕သြားတာလို႔ ရွင္းျပထားပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ အင္းေလးကန္ထဲကေရေတြဟာစိုက္ခင္းေတြမွာသံုးတဲ့ပိုးသတ္ေဆးေတြေၾကာင့္ အဆိပ္သင့္ေနခဲ့တာ ၾကာပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္လည္းတခ်ဳိ႕ငါးမ်ဳိးစိတ္ေတြ ေပ်ာက္ကြယ္လုျဖစ္တာေတြ၊ ေနရာေရႊ႕ေျပာင္းတာေတြ ျဖစ္ေပၚလာရတာပါ။

အခုဆိုရင္ မူလကေရျပင္ဧရိယာစတုရန္းမုိင္ ၁၀၀ ေလာက္ရွိတဲ့ အင္းေလးကန္ဟာ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကစလို႔ စတုရန္းမိုင္ ၂၃ မိုင္ခန္႔သာ ေရအက်ယ္ရွိပါေတာ့တယ္။

ၿပီးေတာ့ ေဒသခံေတြကိုယ္တိုင္ ေျပာေနၾကတာေတြကိုစုစည္းၾကည့္လုိက္မယ္ ဆိုရင္

အင္းေလးကန္ဟာက်ဥ္းလာတယ္…

ေရေတြညစ္ညမ္းလာတယ္…

အိမ္ေျခေတြမ်ားလာတယ္…

ငယ္ငယ္တုန္းကေရကို ဒီတုိင္းခပ္ေသာက္လို႔ရတယ္…။ အခုေရေတြကရႊံ႕ေရာင္ထြက္ ေနတယ္…

ေတာင္ေပၚကေန ႏႈန္းေတြဆင္းလာတယ္…

ငါးေတြရွားလာတယ္ …

ဒီစကားေတြဟာေဒသခံေတြရဲ႕ လက္ေတြ႕ရင္ဆိုင္ေနရတာေတြပါ။ ၿပီးေတာ့ အနာဂတ္မ်ဳိးဆက္သစ္ အင္းတိုင္းရင္းသားေတြ အင္းေလးကန္ကို ျမင္ခြင့္ရပါ့မလားလို႔ ေတြးပူေနတဲ့သူေတြလည္းရွိေနတာေတြ႕ရပါတယ္။

ကိုယ့္ရဲ႕အနာဂတ္ဟာကိုယ့္ရဲ႕လက္ထဲမွာပဲရွိသလိုအင္းသားေတြရဲ႕ အနာဂတ္ကလည္း အင္းသားလူမ်ဳိးေတြရဲ႕လက္ထဲမွာပဲရွိသလို အင္းေလးကန္ႀကီးက ိုအမွီျပဳၿပီးရပ္တည္ေနရသူေတြ လက္ထဲမွာပဲရိွသလို အစိုးရမွာလည္းတာ၀န္ရွိတာပါပဲ။

Inlay heritage manager

… အနာဂတ္မ်ဳိးဆက္သစ္ကိုလက္ဆင့္ကမ္းတဲ့အခါမွာပိုၿပီးမေကာင္းေတာင္ ပိုၿပီးမဆိုးတဲ့…. လက္ဆင့္ကမ္းေပးဖို႔ သင့္ပါတယ္။ ကိုယ္ရခဲ့သလိုပဲ အျခားသူကိုလည္း ဒီထက္မက ျမင္ေနပါေစ ကိုယ္ရခဲ့သလုိပဲ ျပန္ေပးႏိုင္ပါေစဆိုတဲ့စိတ္ထား ရွိၾကရမွာပါပဲ။ပါ့။ အင္းထဲမွာေနတဲ့ အင္းသူ အင္အားေတြ အျပင္ အင္းေလး ေဒသ တစ္ဝိုက္မွာ ရွိတဲ့ သူေတြ အားလံုးကေကာ ဒီျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝန္းမွာ ရွိတဲ့ သူေတြအားလံုးကို ဒီေဒသႀကီးရဲ႕ မွွီခိုေနတဲ့ လူတိရစၦာန္ အကုန္လံုးနဲ႔ အင္းေလးကန္ႀကီးကို မပေပ်ာက္ေအာင္ အဖက္ဖက္ကေန ေစာင့္ေရွာက္ေပးဖို႔ အလြန္ပဲ အေရးႀကီးလာခဲ့ပါၿပီ။