နယူးေဒလီ (မဇၥ်ိမ) ။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ျပည္နယ္/တိုင္း ၁၄ ခုအနက္ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ပမာဏ
ျပည္နယ္လူဦးေရ၏ ၇၃.၃ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ အျခားေဒသမ်ားထက္ အမ်ားဆံုးျဖစ္ကာ လြန္ခဲ့သည့္ ၅ ႏွစ္အတိုင္း ဆက္လက္ တည္ရွိေနေၾကာင္း ဇြန္လအတြင္း ထုတ္ျပန္လိုက္သည့္ ကုလသမဂၢ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ အစီအစဥ္ UNDP ၏ စစ္တမ္းက ဆုိသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတဝွန္း ေဒသေပါင္းစံုမွ အိမ္ေထာင္စုေပါင္း ၁ ေသာင္း ၈ ေထာင္ေက်ာ္ထံမွ ၂ဝဝ၉-၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္အတြင္း
ေကာက္ယူရရွိခဲ့သည့္ UNDP စစ္တမ္းအရ အျခား ျပည္နယ္/တိုင္းမ်ားႏွင့္ လြန္စြာကြာျခားကာ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနသည္။ ဤစစ္တမ္းမ်ဳိးကို ၂ဝဝ၄-၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္တြင္လည္း တၾကိမ္ေကာက္ခံခဲ့ဖူးရာ၊ အဆိုပါ စစ္တမ္းအရလည္း ဆင္းရဲမြဲေတမႈပမာဏမွာ ၇၃.၃ ရာခိုင္ႏႈန္းအတိုင္း ခ်င္းျပည္နယ္မွာ တည္ရွိေနျခင္း ျဖစ္သည္။
ျမန္မာ တႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတာအားျဖင့္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ပမာဏမွာ
၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္က ၃၂.၁ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိရာမွ ၂ဝ၁ဝ တြင္ ၂၅.၆ ရာခိုင္ႏႈန္းထိ
ေလ်ာ့က်သြားသည္။ ျပည္နယ္/တိုင္း အမ်ားစုတြင္ ေလ်ာ့က်သြားမႈမ်ား ရွိေနၿပီး ရခိုင္၊ ရန္ကုန္၊ ဧရာဝတီႏွင့္ ကရင္ျပည္နယ္တို႔တြင္ ဆင္းရဲမႈ တိုးပြားလာသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။
ဤစစ္တမ္း ေကာက္ခံရန္အတြက္ အစပိုင္းတြင္ အမ်ဳိးသား စီမံ/စီးပြား ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္း
တြင္ UNICEF ႏွင့္ ဆီြဒင္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ပူးေပါင္း
ေဆာင္ရြက္ေရး ေအဂ်င္စီ - SIDA တို႔ ပူးေပါင္း ပါဝင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾက သည္။
ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ဤကဲ့သို႔ အဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္ ျဖစ္ရျခင္းမွာ အေၾကာင္းရင္း မ်ဳိးစံုရွိေၾကာင္း ၉ဝ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြဝင္
ဇိုမီးအမ်ဳိးသားကြန္ဂရက္ ZNC ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ ဦးပူးက်င္ရွင္းထန္က မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။
“ဒါက မ်ဳိးစံုပါတယ္ဗ်ာ။ နယ္စြန္နယ္ဖ်ားျဖစ္တယ္၊ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနနဲ႔လည္း ထင္သေလာက္ အားကိုးလို႔မရတဲ့ အေျခအေန။ နယ္စြန္နယ္ဖ်ားဆို ဂ႐ုမစိုက္ဘူး။ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးကလည္း ခက္၊ ျပည္ေထာင္စုတခုလံုးမွာ အခ်ာဆံုးပဲဗ်” ဟု သူက ဆုိသည္။
ခ်င္းျပည္မွာ သဘာဝအေနအထားအရ အေရးမသာမႈမ်ားပါ ရွိေနၿပီး သယံဇာတ ရွားပါးေၾကာင္း ခ်င္းအမ်ဳိးသားပါတီ CNP ဥကၠ႒ ဦးဇိုဇမ္းကလည္း ေျပာသည္။
“လြင္ျပင္မရွိတဲ့ေဒသဆိုလို႔ က်ေနာ္တို႔ခ်င္းေတာင္တခုပဲ လက္ညွိဳးထိုးလို႔ ရလိမ့္မယ္ထင္တယ္။ ေဘာလံုးကြင္း တခုေတာင္မွ လူလုပ္အားနဲ႔ ေဖာက္ရတဲ့ အေျခအေန။ အကုန္လံုးက ေပ ၃ဝဝဝ အထက္မွာ ေနထိုင္စားေသာက္ လုပ္ကိုင္ေနၾကရတာကိုး။ သဘာဝရင္းျမစ္ေတြကလည္း အင္မတန္ နည္းပါတယ္။ ေျမၾကီးထဲမွာေတာ့ ရွိပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ တိုင္းျပည္ အေျခအေနအရ ထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမရွိဘူးဗ်” ဟု သူက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။
ယခုစစ္တမ္းကို လူေနမႈအေျခအေနေပါင္းစု စစ္တမ္း Integrated Household Living Conditions Survey II ဟု ေခၚတြင္ၿပီး ၂ဝ၁၁ ဇြန္လတြင္ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ပိုင္ဆိုင္မႈအဆင့္အတန္း၊ ေနထိုင္မႈ အေျခအေနႏွင့္ ျမန္မာျပည္၏ ေထာင္စုႏွစ္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈညႊန္းကိန္းမ်ား သိရွိႏိုင္ရန္ ေကာက္ယူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
စစ္တမ္းအရ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ အနည္းဆံုးမွာ ေဒသတခုမွာ ကယားျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး ၁၁.၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ရွိကာ၊
ရခိုင္က ၄၃.၅ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ ဒုတိယ ဆင္းရဲမဲြေတမႈပမာဏ အမ်ားဆံုး၊ ရန္ကုန္တိုင္းမွာမူ ၁၆.၁ ရာခုိင္ႏႈန္း ရွိသည္။
“ကယားျပည္နယ္က လူဦးေရ ၃ သိန္း၊ ခ်င္းျပည္နယ္က ၅ သိန္း ရွိတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ကယားျပည္နယ္မွာက ထုတ္လုပ္မႈေတြက ရွိတယ္ဗ်။ ေျမျပန္႔ေတြလည္း မ်ားတယ္။ အလုပ္လုပ္ရင္ လုပ္သေလာက္ ထြက္ကုန္ရွိတယ္။ တဦးခ်င္း ဝင္ေငြလည္း တက္သြားတာေပါ့ဗ်ာ။ လူနည္းတယ္၊ အလုပ္ရွိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သာတာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လုပ္စရာကိုင္စရာေတြက ရွားပါးလာတယ္” ဟု ဦးဇိုဇမ္းက ႏိႈင္းယွဥ္ျပသည္။
ဦးက်င္ရွင္းထန္ကေတာ့ သမိုင္းေနာက္ခံခ်င္း မတူညီမႈကိုပါ ေထာက္ျပသည္။
“ကယားျပည္နယ္က အဂၤလိပ္ေခတ္တုန္းကလည္း buffer state ဆိုၿပီးေတာ့ ၾကားခံတိုင္းျပည္တျပည္ ျဖစ္တယ္။ ယိုးဒယားနဲ႔ ဗမာျပည္နဲ႔ ႏွစ္ဖက္လံုးမွာ ႏိႈက္လို႔ခၽြတ္လို႔ ရတယ္ေလ။ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္း ေကာင္းတယ္။ ဟိုဘက္မွာ ယိုးဒယားက နီးနီးေလးရယ္။ လူက နည္းနည္းေလးေပမယ့္ ဆက္သြယ္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းေတြက
အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။ က်ေနာ္တို႔က အိႏၵိယဘက္မွာလည္း အေထာက္အကူလုပ္လို႔ မရဘူး။ ဒီဘက္မွာက် ဗမာျပည္ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ကိုပဲ အားကိုးေနရတာ” ဟု သူက ဆိုသည္။
စစ္တမ္းေကာက္ရာတြင္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈဆိုင္ရာက႑၌ အိမ္ေထာင္စု၊ အိမ္၊ အိမ္သံုးပစၥည္းအျပင္ ပညာေရးႏွင့္ စာတတ္ေျမာက္မႈ၊ က်န္းမာေရး၊ အာဟာရႏွင့္ ေသဆံုးမႈတို႔ကိုလည္း ထည့္သြင္းေမးျမန္းထားကာ အလုပ္အကိုင္၊ စီးပြားရွာမႈ၊ သံုးစြဲမႈႏွင့္ စုေဆာင္းႏိုင္မႈတို႔လည္း ပါဝင္သည္။
စစ္တမ္းအရ အိမ္ေထာင္စုတခုခ်င္းစီရွိ ပ်မ္းမွ်ဦးေရတြင္ ခ်င္းျပည္နယ္က ၆ ဦးႏႈန္းျဖင့္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနေသာ္လည္း လူငယ္အမ်ားအျပား ႏိုင္ငံျခားထြက္ အလုပ္လုပ္ၾကသည့္အတြက္ လုပ္အားမ်ား ဆံုးရံႈးေနရေၾကာင္း ဦးဇိုဇမ္းက
ေျပာသည္။
“တႏွစ္ထက္တႏွစ္ လူငယ္အင္အားေတြ ေလ်ာ့နည္းလာတာ။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း UNDP ရဲ႕ report ထဲမွာ ပါတဲ့ ဆင္းရဲမြဲေတတယ္ဆိုတာ နီးစပ္ႏိုင္တယ္။ အလုပ္လုပ္မယ့္ လူငယ္အင္အားေတြက လံုးဝေလ်ာ့ပါးလာတယ္။ အဓိကတရားခံ အဲဒါပဲ။ အလုပ္လုပ္မယ့္သူ မရွိေတာ့ ထုတ္လုပ္မႈ မရွိဘူး။ ထုတ္လုပ္မႈ မရွိေတာ့ ဝင္ေငြ မရွိဘူးေပါ့ဗ်ာ” ဟု သူက ေျပာသည္။
ဤသို႔ လူငယ္မ်ား ႏိုင္ငံရပ္ျခားသို႔ ထြက္ခြာအလုပ္လုပ္ေနၾကရသည္မွာ ေဒသတြင္း အဓမၼလုပ္အားေပးမ်ားေၾကာင့္ဟု ဦးပူးက်င္ရွင္းထန္က ဆိုသည္။
“ တပ္ေတြကလည္း လုပ္အားေခ်ာဆြဲတာက မ်ားေနေတာ့ ေကာ္ဖီတို႔ ဘာတို႔ စိုက္ခိုင္းတယ္၊ အခေၾကးေငြ မေပးဘဲနဲ႔ ကိုယ့္အလုပ္ကို ပစ္ၿပီးေတာ့ သြားအလုပ္ခိုင္းတယ္။ အမ်ားစုက ဒီမွာေနလို႔မရေတာ့ ပိုက္ဆံရမယ္ထင္ၿပီး ႏိုင္ငံျခား သြားၾကတာ။ ေနာက္ သူတို႔ထင္သလိုလည္း မျဖစ္ၾကဘူး။ ေငြျပန္ပို႔ႏိုင္တာက နည္းနည္းေလး” ဟု သူက ေျပာသည္။
ဤသို႔ ႏိုင္ငံရပ္ျခားသို႔ ထြက္ခြာသြားၾကသူမ်ားမွာ မေလးရွားႏွင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံတို႔တြင္ပင္ ေသာင္းဂဏန္းထိ ရွိေနၿပီ
ျဖစ္ၿပီး၊ နယူးေဒလီရွိ ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းၾကီး႐ံုး UNHCR မွ မစ္ရွင္အႀကီးအကဲ၏
အဆိုအရ ယခုတေလာတြင္ အသက္မျပည့္ေသးသည့္ ကေလးငယ္မ်ား မိဘမ်ားမပါဘဲႏွင့္ ဒုကၡသည္အျဖစ္ လာေရာက္ ေလွ်ာက္ထားသူ မ်ားျပားလာေၾကာင္း သိရသည္။
ခ်င္းလူငယ္အမ်ားစုမွာ ၁ဝ တန္းအထိသာ ခ်င္းေတာင္တြင္ သင္ၾကားႏိုင္ၿပီး အဆင့္ျမင့္ပညာမ်ား ဆက္လက္သင္ၾကားရန္အတြက္မူ အျခားတိုင္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ၾကရသည္။
တီးတိန္ၿမိဳ႕နယ္ မဲဆႏၵနယ္အမွတ္ ၂ မွ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္လည္းျဖစ္သည့္ ဦးဇိုဇမ္းက တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ မရွိသည့္ ခ်င္းေတာင္အတြက္ စိုက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရး အေျခခံေသာ လုပ္ငန္းမ်ား တိုးပြားေအာင္ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳသည္။
“က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အသိပညာ နည္းပါးေနပါေသးတယ္။ အဲဒါ တိုးတက္လာေအာင္ စိုက္ပ်ဳိးေရးတကၠသိုလ္ မရေတာင္မွ စိုက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးသိပၸံအဆင့္ေလာက္ သင္တန္းေက်ာင္းေတြ လိုအပ္တယ္။ model farm စံျပစိုက္ပ်ဳိးေမြးျမဳေရးေတြ လုပ္ျပမယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။
သူက ဆက္ၿပီး “အလုပ္အကိုင္ေတြ ဖန္တီးေပးတဲ့ေနရာမွာ စီစဥ္တဲ့သူေတြက ခ်င္းျပည္နယ္ဟာ အင္မတန္ ဒုကၡေရာက္ေနပါတယ္ဆိုတဲ့ ပကတိအေျခအေနအတိုင္း ျမင္ေပးႏိုင္ဖို႔ အေရးၾကီးတယ္။ ေနာင္ ၅ ႏွစ္ၾကာကေတာ့ တိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ့ အေျပာင္းအလဲ လုပ္မေပးႏိုင္ရင္ေတာ့ ဒီ့ထက္ပိုဆိုးမလား က်ေနာ္ စိုးရိမ္ပါတယ္” ဟု ေျပာသည္။
