နယူးေဒလီ (မဇၥ်ိမ)။ ။ မိုးရြာသြန္းမႈ ေနာက္က်သျဖင့္ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ စပါးစိုက္ပ်ဳိးရန္ အခက္ေတြ႔ေနေၾကာင္း ေဒသခံမ်ားႏွင့္ ေဒသတြင္း အေျခစိုက္ လူမႈအဖဲြ႔အစည္းမ်ားက ေျပာဆိုၾကသည္။
ႏွစ္စဥ္ ေမလအတြင္း မိုးဦးက်တတ္ေသာ္လည္း ယခုအခ်ိန္ထိ ခ်င္းျပည္နယ္ တခုလံုးနီးပါး၌ မိုးရြာသြန္းမႈ မရွိေသးေသာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕နယ္ ၉ ၿမိဳ႕နယ္စလံုးရွိ တပိုင္တႏုိင္ ဝမ္းစာစပါး စိုက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းမ်ား စတင္ရန္ အခက္ၾကံဳေနရေၾကာင္း ေျပာဆိုၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
“အခုခ်ိန္ထိ မိုးကို မရြာေသးဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ ဟားခါးမွာဆိုရင္ အရင္ႏွစ္ေတြက ေမလဆို ရြာၿပီ။ ဒီႏွစ္က်ေတာ့ အခုထိကို မရြာေသးဘူး။ မရြာတာက ခ်င္းျပည္နယ္တခုလံုး နီးပါးပါပဲ” ဟု ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္း ထိစပ္ေနသည့္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ မီဇိုရမ္ျပည္နယ္ အေျခစိုက္ ခ်င္း လူသားခ်င္း စာနာမႈႏွင့္ ကယ္ဆယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေရး ေကာ္မတီ - CHRC မွ တာဝန္ခံ ဆလုိင္းက်င္ဇာက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။
ဟားခါးၿမိဳ႕နယ္သည္ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ မိုးရြာသြန္းမႈ အမ်ားဆံုး ေဒသျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အားတက္ဖြယ္ရာ တခုမွာ မိုးရြာႏိုင္ေျခမ်ားသည္ဟု ျမန္မာ့မိုးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒဌာနက ထုတ္ျပန္ထားျခင္းျဖစ္သည္။
မိုးဇလ၏ အလိုအေလ်ာက္ ေျဖၾကားစက္က “မနက္ျဖန္ ညေနအထိ ခန္႔မွန္းခ်က္ကေတာ့ ကယားျပည္၊ စစ္ကိုင္းတိုင္း ေအာက္ပိုင္းႏွင့္ မေကြးတိုင္းတို႔မွာ ေနရာကြက္ၾကား၊ ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ မႏၲေလးတိုင္းတို႔မွာ ေနရာက်ဲက်ဲ၊ ရွမ္းျပည္နယ္ တနသၤာရီတုိင္းတို႔မွာ ေနရာစိတ္စိတ္ႏွင့္ က်န္ေဒသေတြမွာ ေနရာအႏွံ႔အျပား မိုးရြာၿပီး၊ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ေနရာကြက္၍ မိုးၾကီးႏိုင္ပါတယ္။ ရြာရန္ ရြာႏႈန္း ၈၀ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ပါရွိသည္။
ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ စပါးစိုက္ပ်ဳိးမႈသည္ စီးပြားျဖစ္လုပ္ငန္း မဟုတ္ဘဲ၊ မိသားစုအတြက္ ဝမ္းစာစပါးအျဖစ္ စိုက္ပ်ဳိးၾကျခင္း ျဖစ္သည္။
၂၀၀၇ ခုႏွစ္အတြင္း ဝါးသီး သီးၿပီးေနာက္ ႂကြက္မ်ားသည္ ဝါးအပြင့္မ်ားကို စားသုံး၍ ပိုမို၍ မ်ဳိးပြားမႈႏႈန္း ျမင့္တက္လာကာ အစားအစာအျဖစ္ လယ္ယာစိုက္ခင္းမ်ားကုိ စားေသာက္ဖ်က္ဆီးသျဖင့္ ဟားခါး၊ ထန္ထလန္၊ မတူပီ၊ ကန္ပက္လက္ႏွင့္ မင္းတပ္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ လယ္ယာလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္သူမ်ားသည္ မ်ဳိးစပါးႏွင့္ စိုက္ပ်ဳိးစရိတ္ ပိုမိုခက္ခဲေနေၾကာင္းလည္း သိရသည္။
ထို႔အျပင္ ယခုႏွစ္တြင္လည္း ထန္ထလန္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ ေက်းရြာအခ်ဳိ႕၌ စပါးမ်ဳိးၾကဲေသာအခါ ၾကြက္မ်ားက မ်ဳိးေစ့မ်ားကို စားေသာက္ပစ္သည္မ်ား ထပ္မံၾကံဳေတြ႔ေနရျပန္သည္။
“အခုေနာက္ပိုင္း ၿငိမ္ေနတာ။ လယ္ျပန္လုပ္ေတာ့ ဘယ္ကေန ဘယ္လိုထြက္လာလဲ မသိဘူး။ ဒီေန႔ စပါးမ်ဳိး ၾကဲလို္က္ရင္ ညဆိုရင္ မရွိေတာ့ဘူး။ စားစားကုန္တာ။ ဘယ္လုိမွ လယ္လုပ္လုိ႔ မရဘူးျဖစ္ေနတယ္” ဟု ထန္တလန္ၿမိဳ႕နယ္ ႏွရိမ္ေက်းရြာမွ ရြာသားတဦးက မဇိၥ်မကို ေျပာသည္။
ႏွရိမ္ရြာတြင္ လယ္ဧက ၈၀ ခန္႔ ရွိရာမွာ ယခုအခ်ိန္ထိ မည္သူမွ စပါးစိုက္ပ်ဳိးႏုိင္ျခင္း မရွိေသးပါ။
''မုိးမရြာေတာ့ ပိုဆုိး၊ အေရးထဲ ၾကြက္က တခ်ဳိ႕ေနရာေတြမွာ ျပန္ထေနတယ္ေလ” ဟု ရန္ကုန္အေျခစုိက္္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေက်းလက္ေဒသ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ေအဂ်င္စီ - CAD မွ ညႊန္ၾကားေရးမႉး ဦးဂ်ဳိးဇက္ ဝင္းလိႈင္ဦးက မဇိၥ်မကို ေျပာသည္။
“ခ်င္းျပည္နယ္မွာဆုိရင္ လယ္ဧက သိပ္မရွိဘူး။ ေတာင္ယာပဲ လုပ္ၾကတာေလ။ … ရွိတဲ့လယ္ေတြ စိုက္မယ္ ဆိုေတာ့လည္း မိုးမရြာ၊ ၾကြက္ကဖ်က္နဲ႔ လွည့္ပတ္ေနတယ္၊ ျပႆနာက” ဟု မတူပီၿမိဳ႕ ေဒသခံက ေျပာသည္။