အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဘဏ္ဍာရေးဖက်ဒရယ်စနစ် - အပိုင်း ( ၂၄ )

အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဘဏ္ဍာရေးဖက်ဒရယ်စနစ် - အပိုင်း ( ၂၄ )

ပုံစံ (၄) ဘုံအခွန်အခြေခံများပေါ်တွင် မတူညီသော အခွန်နှုန်းထားဖြင့် အခွန်ကောက်ခံခြင်း (Taxation usining common bases but different rates by the Union and State governments)

ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့သည် တူညီသော အခွန်အခြေခံများထားရှိပြီး ထိုအခွန်အခြေခံများအပေါ် မတူညီသော အခွန်နှုန်းထားများဖြင့် အခွန်များကို စည်းကြပ်ကောက်ခံကြသည်။

အားသာချက်များ

အစိုးရနှစ်ရပ်လုံးတွင် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု အသုံးစရိတ်အတွက် အခွန်အာဏာများရှိသည်။ အခွန်အခြေခံများ တူညီသဖြင့်အစိုးရမှ အခွန်စည်းကြပ်ကောက်ခံမှုနှင့် အခွန်ထမ်းများ၏ လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုများအတွက်လွယ်ကူချောမွေ့စေနိုင်ခြင်း၊ ပြည်နယ်အစိုးရများသည် မိမိတို့ဒေသနှင့် သင့်လျော်နိုင်မည့် အခွန်နှုန်းထားများ ကို ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ ဘဏ္ဍာရေးတာဝန်ခံမှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေး စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းတိုးတက် ရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းရှိခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

အားနည်းချက်များ

အစိုးရနှစ်ရပ်လုံးက မတူညီသော အခွန်နှုန်းထားများဖြင့် အခွန်များကို စည်းကြပ်နေသဖြင့် စီမံခန့်ခွဲရေး တာဝန်များ ထပ်နိုင်ပြီး (overlap) ရှားပါးအရင်းအမြစ်များ အလေအလွင့်ဖြစ်ကာ အခွန်ထမ်းများအတွက်မျှတမှုမရှိခြင်းနှင့် အခွန်ရှောင်လိုသူများအတွက် အခွင့်အလမ်းများဖန်းတီးပေးခြင်း စသည့်အခြေအနေများဖြစ်ပေါ်လာ နိုင်သည်။

ပုံစံ (၅) အခွန်စနစ်တစ်ခုလုံးကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ချမှတ်ပြီး ပြည်နယ်များက အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း

(Taxation with Union/federal government having the legislative role and the States the implementation role)

ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ အခွန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေနှင့် စည်းမျဉ်းများကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်နယ်များကထိုဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေနှင့် စည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ အခွန်များကို စည်းကြပ်ကောက်ခံပြီး ရရှိလာသော အခွန် ငွေများကို သတ်မှတ်ထားသော အချိုးအစားအတိုင်း ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်များက မျှဝေကြသည်။

အားသာချက်များ

ပြည်တွင်းစီးပွားရေးပေါင်းစည်းမှုနှင့် ပြည်နယ်များအကြား ဘဏ္ဍာရေးမျှတမှုအတွက် ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အာဏာများဖြင့် သင့်လျော်သော ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေနှင့် စည်းမျဉ်းများကို ချမှတ်နိုင်ခြင်း၊ ပြည်နယ် များတွင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်မရှိသော်လည်း အခွန်ဥပဒေများကို လိုလိုလားလားနှင့် ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ပေး နိုင်ရေးအတွက် ၎င်းတို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်သွားရန် လိုအပ်ခြင်းကြောင့် ပြည်နယ်များသည်ပြည်ထောင်စုမှချမှတ်သွားမည့် အခွန်စနစ်အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းရှိခြင်းစသည့် အားသာချက်များရှိသည်။

အားနည်းချက်များ

ပြည်ထောင်စုက ချမှတ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် အခွန်ဥပဒေများဖြစ်သဖြင့် (အထူးသဖြင့် ပြည်နယ်များ၏သဘောထားများရယူမှုနှင့် ပြည်နယ်များနှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်မှု မရှိပါက) ပြည်နယ်များသည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရ၏ ယန္တရားအဆင့်သာ ရှိနေမည်။ ပြည်နယ်များ၏ ဘဏ္ဍာရေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ပြည်ထောင်စုအား ပေးအပ်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

အထက်ပါ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အကြား အခွန်အာဏာ ခွဲဝေမှုပုံစံများသည် ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံများတွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော ပုံစံများနှင့် ကျင့်သုံးနေသော ပုံစံများကို အခြေခံပြီး ထုတ်နုတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင်ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ တိုင်းလိုလိုသည် ထိုအခွန်အာဏာခွဲဝေမှုပုံစံများကိုသီးခြားကျင့်သုံးခြင်း ထက် ရောနှောကျင့်သုံးလာကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အခွန်အမျိုးအစားအလိုက် ကျင့်သုံးသည့် အခွန်စနစ်ကွဲ ပြားသွားသည်။ အချို့အခွန်များကို ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် ကျင့်သုံးပြီး အချို့ကို အခြားပုံစံဖြင့် ကျင့်သုံးသည်။  

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်အစိုးရများ၏ အခွန်အာဏာသည် အလွန်သေးငယ်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ လွှဲပြောင်းငွေများအပေါ် မှီခိုနေရမှုမှ ရုန်းတွက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ ။ ဖက်ဒရယ်စနစ်သို့ ကူးပြောင်မည်ဆိုပါက ထိုအခွန်အာဏာခွဲဝေမှုပုံစံကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုများသော ခွဲဝေမှု ပုံစံမှ ပြည်နယ်လုပ်ပိုင်ခွင့်များသော ဗဟို ထိန်းချုပ်မှု နည်းသော ခွဲဝေမှုပုံစံသို့ ပြောင်းလဲသွားရန်လိုပါသည်။

 ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များအကြား အသုံးစရိတ် အာဏာခွဲဝေမှုပုံစံများ

ပြည်ထောင်စုနှင့်ပြည်နယ်များအကြား အခွန်ခွဲဝေမှုစနစ်သည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ပိုပြီးအရေးကြီးသော အချက်မှာ အခွန်အာဏာခွဲဝေမှုများသည် အသုံးစရိတ်အာဏာခွဲဝေမှုများနှင့် သဟဇာတဖြစ်ရန် လိုသည်။ “ဘဏ္ဍာရေးသည် အသုံးစရိတ်နောက်လိုက်သည်။ (Finance follows functions)” ဆိုသည့် အခြေခံမူဖြင့် အသုံးစရိတ်အာဏာများကို ခွဲဝေသွားရန် လိုပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေ့တွင် တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့သော အခွန်ခွဲဝေမှု ပုံစံများသည် အသုံးစရိတ်အာဏာ ခွဲဝေမှုပုံစံများအပေါ် မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်သွားရန်လိုပါသည်။ သို့မှသာ အသုံးစရိတ်နှင့် အခွန်အာဏာများကို မျှတစွာ(သို့မဟုတ်) သဟဇာတရှိစွာဖြင့် ရေရှည်ကျင့်သုံးသွားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အသုံးစရိတ်တာဝန် ကြီးမားလျှင် ထိုအသုံးစရိတ်တာဝန်အတွက် လိုအပ်သော ဘဏ္ဍာငွေများကို ဆောင်ကျဉ်းပေးနိုင်သည့် အခွန်ဘဏ္ဍာ ခွဲဝေမှုစနစ်ကို ကျင့်သုံးသွားရန်လိုသည်။ အသုံး စရိတ်တာဝန်များပြီး အခွန်အာဏာနည်းလျှင် (သို့မဟုတ်) အသုံးစရိတ်တာဝန်နည်းပြီး အခွန်အာဏာများနေ လျင် ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အကြား သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များအကြား မလိုလားအပ်သော ပြဿနာများ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတွင် ခွဲဝေကျင့်သုံးမည့် အသုံးစရိတ် တာဝန်များ ချမှတ်ရာတွင် အထောက်ကူပြုနိုင်ရန်အလို့ငှာ အသုံးစရိတ်ပုံစံတို့ကိုအောက်တွင် ဆွေးနွေးတင်ပြ ထားသည်။

ပြည်နယ်များ၏ အခြားအသုံးစရိတ်တာဝန်များ (Exclusive expenditure responsibilities of States with or without federal oversight) ပြည်နယ်များက လွတ်လပ်စွာ ဥပဒေပြုပြဋ္ဌာန်းပြီး အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသော ပြည်နယ် များ၏ သီးခြားအသုံးစရိတ်တာဝန်များသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ကြီးကြပ်ထိန်းကြောင်းမှု (federal oversight) နှင့်အတူ သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ကြီးကြပ်ထိန်းကြောင်းမှု မပါဘဲ (without federal oversight) ထမ်းဆောင်ခွင့်ရှိသော သီးခြား အသုံးစရိတ်တာဝန်များ ဖြစ်သည်။

အားသာချက်များ

ပြည်နယ်များ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်တို့ကို အပြည့်အဝနီးပါး ကျင့်သုံးခွင့် ရှိသည်။ ပြည်နယ်အလိုက် တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများပြုလုပ်နိုင်သည်။

အားနည်းချက်များ

ပြည်နယ်များ၏ အခြေခံ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများသည် အရည်အသွေး မတူညီခြင်းနှင့်အခြား ပြည်နယ်သားများ၏ ခံစားခွင့်ကို ပိတ်ပင်သည့် အသုံးစရိတ်မူဝါဒများ ချမှတ်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံသားများ၏ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးကို ထိပါးသွားနိုင်သည်။

ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်များ၏ မျှဝေအသုံးစရိတ် တာဝန်များ

ပုံစံ { ၂ } ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်များ၏ မျှဝေအသုံးစရိတ်တာဝန်များ

(Shared expenditure responsibilities by Federal and States with either federal or State paramountcy)

ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရနှစ်ခုလုံးက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သော အသုံးစရိတ်တာဝန်များ ဖြစ်ပြီးထိုအသုံးစရိတ် တာဝန်များနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စု၏ အရေးပါမှုအဓိကကျခြင်း (federal paramountcy) (သို့မဟုတ်) ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီးများ၏ အရေးပါမှုအဓိကကျခြင်း(state paramountcy)ဟူ၍ ပုံစံ (၂) မျိုး ဖြင့်ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။ မျှဝေအသုံးစရိတ်တာဝန်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရကသာဥပဒေပြုခွင့်နှင့် ထိန်းကျောင်းခွင့်ရှိလျှင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ အရေးပါမှု အဓိကျခြင်း သဘောဆောင်ပါသည်။ ထိုသို့မဟုတ် ဘဲ ပြည်နယ်များက မျှဝေအသုံးစရိတ်တာဝန်များကို အကောင်ထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခွင့်အပြင် ဥပဒေပြုခွင့်နှင့် ထိန်းကျောင်းခွင့်တို့ရှိပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရထက် ပိုများနေလျှင် ပြည်နယ်များ၏ အရေးပါမှုအဓိကကျခြင်း သဘောကို ဆောင်သည်။

အားသာချက်များ

ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့သည် အသုံးစရိတ်တာဝန်များအတွက် တာဝန်ခွဲဝေမှုနှင့်အတူ ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ရသည့် အခွင့်အလမ်းများရှိသည်။ ပြည်ထောင်စု၏ အရေးပါ မှုများလျှင် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အသုံးစရိတ်တာဝန်ဆိုင်ရာ ဘုံစံနှုန်းများကို ချမှတ်ရလွယ်ကူစေနိုင်ပြီး ပြည်နယ်များ ၏ အရေးပါမှုများနေလျှင် ပြည်နယ်များအတွက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ပြုလုပ်နိုင် မည်။

အားနည်းချက်များ

ပြည်ထောင်စု၏ အရေးပါမှုများနေလျှင် ပြည်နယ်များသည် ပြည်ထောင်စု၏ လွှမ်းမိုး ခြယ်လှယ်မှုကို ခံရနိုင် သည်။ ပြည်နယ်များ၏ အရေးပါမှုများလျှင် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အသုံးစရိတ်တာဝန်ဆိုင်ရာ ဘုံစံနှုန်းများကို ထိန်းညှိ ရန် ခက်ခဲသွားနိုင်သည်။

ပုံစံ{ ၃ } ပြည်ထောင်စုကဥပဒေပြုပြီးပြည်နယ်များအားစီမံအုပ်ချုပ်ခွင့်ပေးသောအသုံးစရိတ် တာဝန်များ

(Expenditure responsibilities with federal legislative power and state administrative power)

ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဥပဒေပြုပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်နယ်အစိုးရများက အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သောအသုံးစရိတ် တာဝန်များ ဖြစ်သည်။

 အားသာချက်များ

တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အသုံးစရိတ်တာဝန်ဆိုင်ရာစံနှုန်းများကို ထိန်းညှိရလွယ်ကူစေသည်။ ပြည်နယ်များကလည်း ပြည်နယ်အသုံးစရိတ်တာဝန်များအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရမှ ချမှတ်ထားသော ဥပဒေများနှင့်အညီ စီမံ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။

 အားနည်းချက်များ

ပြည်နယ်များသည် အသုံးစရိတ်တာဝန်များအတွက် ဥပဒေပြုအာဏာများ မရှိသဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် အခွင့် အရေးများ ဆုံးရှုံးနေသည်။ အကျိုးဆက်မှာ ပြည်နယ်များသည် အသုံးစရိတ်တာဝန်များက ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ပေးလိုသည့် ဆန္ဒနှင့် ဆောင်ရွက်ပေးပုံများသည် လျော့ရဲမှုများ ရှိနိုင်သည်။

 ပုံစံ { ၄ } ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ အသုံးစရိတ် တာဝန်များ

(Exclusive expenditure responsibilities of Federal governments)

ပြည်ထောင်စုအစိုးရကသာ အပြည့်အဝလုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိပြီး ပြည်နယ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍကို လုံးဝမပေးထားသော ပြည်ထောင်စု၏ သီးခြားအသုံးစရိတ်တာဝန်များဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဥပဒေပြုပြဋ္ဌာန်းပြီးပြည်ထောင်စု အစိုးရကသာ အကောင်ထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားသည့် ပြည်ထောင်စု၏ သီးခြားအသုံး စရိတ်တာဝန်များ ဖြစ်သည်။

 အားသာချက်များ

တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အသုံးစရိတ်တာဝန်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများကို အလိုအလျောက် ထိန်းညှိပေးနိုင်သည်။ အသုံးစရိတ် စံနှုန်း တစ်ပြေးညီဖြစ်သဖြင့် ပြည်နယ်များအကြား အသုံးစရိတ်မျှတမှုကို ရရှိစေသည်။

 

အားနည်းချက်များ

ပြည်နယ်အစိုးရများတွင် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်တို့ မရှိခြင်း၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ လွှမ်းမိုး ခြယ်လှယ်ခြင်းနှင့် ပြည်နယ်များ၏ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု အခွင့်အလမ်းများ လျော့နည်းသွားခြင်း စသည့် တို့ကို တွေ့ရနိုင်သည်။

ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံအများစုတွင် အထက်ပါအသုံးစရိတ်ပုံစံများကို အသုံးစရိတ်တာဝန် အားလုံး အတွက် သီးခြားအသုံးပြုခြင်းထက် အသုံးစရိတ်တာဝန် အမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး ရောနှောအသုံးပြုကြသည်။ ဥပမာ - ကနေဒါ နိုင်ငံတွင် ကျန်းမာရေးအသုံးစရိတ် တာဝန်များအားလုံးနီးပါးကို ပြည်နယ်အစိုးရကသာ တာဝန်ယူဆောင်ရွက် သွားသဖြင့် ထိုအသုံးစရိတ်တာဝန်အတွက် ပုံစံ (၄) ကို ကျင့်သုံးသွားသည်။

သို့ရာတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံးရေး ကိစ္စများကို ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့က မျှဝေတာဝန်ယူကြသဖြင့် ပုံစံ (၂) ဖြင့် ဆောင်ရွက် နေသည်။ ထိုသို့ ရောနှော ကျင့်သုံးခြင်းသည် ကောင်းသော်လည်း သင့်လျော်စွာ ရောနှောကျင့်သုံးသွားရန်လိုသည်။ သို့မှသာ ပြည်နယ်များ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ စံနှုန်းထိန်းညှိခွင့်တို့ကို ဟန်ချက်ညီညီ ထိန်းထားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တွင်လည်း အသုံးစရိတ်ပုံစံများ ရောနှောကျင့်သုံးသည်။ နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ်များ၏ အသုံးစရိတ်တာဝန်များကို ခွဲဝေပေးထားသော်လည်း ပြည်နယ်များရရှိသော အချို့ အသုံးစရိတ်တာဝန်များသည် ကဏ္ဍတစ်ခုလုံး (ဥပမာ - ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး) အတွက် မဟုတ်ဘဲ ကဏ္ဍတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကိုသာ ပေးထားသည်။ ထို့အပြင် ပြည်ထောင်စု၏ အသုံးစရိတ်တာဝန်အချို့ကို ပြည်နယ်များက အကောင်အထည်ဖော်ပေးရသဖြင့် အသုံးစရိတ်တာဝန်ခွဲဝေမှုများကို ခြုံငုံကြည့်လျှင် ပုံစံ လေးခုလုံးကို ရောနှောကျင့်သုံးနေသည်။ ထိုရောနှော ကျင့်သုံးမှုသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကိုသာ အာဏာ ပိုပေးထားသဖြင့် ပြည်နယ်များ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်များသည် အလှမ်းဝေးနေဆဲဖြစ် သည်။    ။

{  ရှေ့အပတ် - အစိုးရအဖွဲ့များအကြား ဘဏ္ဍာရေးငွေလွှဲပြောင်းမှု အစီအစဉ်များ }

Mizzima Weekly