ျမန္မာ့စြန္႔ဦးတီထြင္လုပ္ငန္း႐ွင္မ်ားအသင္း ဥကၠ႒ ဦးေဝၿဖိဳးနဲ႔ ၇မိနစ္တာစကားစျမည္

.

(ဓာတ္ပံု- မဇၥ်ိမ)
 

အခုႏွစ္ရဲ႕ ႏုိ၀င္ဘာလေနာက္ဆုံးသီတင္းပတ္ထဲမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အပါအ၀င္ ျမန္မာႏုိင္ငံၿမိဳ႕ႀကီး (၁၀)ၿမိဳ႕မွာ ကမၻာလုံးဆုိင္ရာလူငယ္စြန္႔ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္မ်ား ရက္သတၱပတ္ကုိ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္၊ ဒါက ျမန္မာႏုိင္ငံက လူငယ္စြန္႔ဦး တီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ေတြအတြက္ ဘာေတြထူးျခားခဲ့သလဲ၊ ၿပီးေတာ့ လူငယ္စြန္႔ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္က႑ကုိ ဘယ္ေလာက္ အထိအားေပးကူညီဖုိ႔ လုိအပ္ေနလဲဆုိတာကုိ မဇၥ်ိမသတင္းေထာက္ ကုိေအာင္သူရက ျမန္မာ့လူငယ္စြန္႔ဦးတီထြင္လုပ္ငန္း ရွင္မ်ားအသင္း ဥကၠဌ ဦးေ၀ၿဖိဳးနဲ႔ 7 Minutes အစီအစဥ္မွာ ေတြ႕ဆုံထားပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏိုဝင္ဘာလေနာက္ဆံုးပတ္ထဲမွာ ျပဳလုပ္သြားခဲ့တဲ့ တစ္ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ လူငယ္ စြန္႔ဦး တည္ထြင္သူမ်ားရဲ႕ ရက္သတၱပတ္က ဘာေတြထူးျခားသလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းနဲ႔ စရေအာင္ပါ ခင္ဗ်။ ဦးေဝၿဖိဳး ခင္ဗ် ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ၿမိဳ႔ႀကီး ဆယ္ၿမိဳ႔မွာ လုပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ အဲဒီေန႔ရဲ႕ထူးျခားမႈဟာ ဘယ္ေလာက္ထိေအာင္ ထူးျခားသြားခဲ့သလဲ ခင္ဗ်။

အဲဒီလုပ္ခဲ့တဲ့ပြဲက Global Intreprenrurs week လို႔ ေခၚပါတယ္။ အဲတာ တစ္ကမၻာ့လံုးေပါ့။ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၆၀ ကေန တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း တစ္ပါတ္ထဲမွာေပါ့ ဒီ Entrepreneurship Development ကိုပဲ လုပ္သြားတာ။  ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ ၿမိဳ႕ႀကီး ၁၀ ၿမိဳ႕မွာလုပ္တာေပါ့။ အဓိကေတာ့ ရန္ကုန္မွာ လုပ္တာေပါ့။ လုပ္တဲ့အခါမွာ  သူ႔ရဲ႕ Impact ကေတာ့ အဓိက ကေတာ့ Imformation ဖလွယ္တာေပါ့။

သူရဲ႕ထူးျခားမႈကေကာ ခင္ဗ်။ ဘာလို႔ဆိုေတာ့ Activities ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလဲ ကမၻာနဲ႔ တန္းတူ လုပ္လာၿပီေပါ့။ ဒီလူငယ္ စြန္႔ဦးတီထြင္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့။

ထူးျခားမႈကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ လူငယ္ေတြ ပိုၿပီး လုပ္ခ်င္လာတာေပါ့။ စြန္႔ဦးတီထြင္ဆိုတာ လုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ သူတို႔ သေဘာေပါက္သြားၿပီေပါ့။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ႀကိဳးစားရင္လဲ ျဖစ္တယ္ေပါ့။ အဲအသိတရားဝင္ၿပီး အဲလို လုပ္ခ်င္ကိုင္ခ်င္တဲ့ စိတ္က ပိုၿပီး ျဖစ္လာတာေပါ့။

ဒါဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ဒီ Activities သက္ေရာက္မႈေပၚမွာ စိတ္ဝင္စားလာတဲ့ ျမန္မာလူငယ္ စြန္႔ဦးတည္ထြင္ ဒါမွ မဟုတ္ရင္ ကိုယ္ပိုင္နည္းလမ္းနဲ႔ လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ခ်င္တဲ့ လူငယ္ အေရတြက္ မ်ားလာၿပီလို႔ ေျပာလို႔ ရသလား ခင္ဗ်။

မ်ားလာၿပီ ပိုပိုၿပီေတာ့မ်ားလာၿပီ လူငယ္ေတြရဲ႕ အိုင္တီက ရွိတယ္။ အစကတည္းက ရွိတယ္။ သူတို႔ ဆန္းသစ္ခ်င္တယ္ တီထြင္ခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အရင္တုန္းက ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိိ႔ ရခဲ့တဲ့ အခြင့္ေရးေတြက လံုလံုေလာက္ေလာက္ေတာ့ မရွိဘူးေပါ့။ ဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ပြင့္လာၿပီ ပိုၿပီးေတာ့လည္း အခြင့္အေရးေတြ မ်ားလာတဲ့ အခါမွာ သူတို႔ကေတာ့ လုပ္ခ်င္ကိုင္ခ်င္တဲ့ ဟာေလးေတြ ဆန္းသစ္တီထြင္တဲ့ ဟာေလးေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီး ေပၚလာမွာေပါ့။

တေလာကဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္ေလ့လာၾကရသေလာက္ဆိုရင္ ICT က႑မွာ လူငယ္ စြန္႔ဦးတီထြင္ လုပ္ကိုင္ခ်င္တဲ့ သူေတြက ပိုၿပီး မ်ားလာတယ္လို႔ သိရတယ္ ခင္ဗ်။ ဒီအေျခအေနေလးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သံုးသပ္ေပးပါအံုး။

ICT က႑မွာ လုပ္ခ်င္တဲ့သူ မ်ားတယ္ဆိုတာ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီမွာ ႏွစ္ပိုင္းရွိတယ္။ တစ္ပိုင္းကေတာ့ ICT သီးသန္႔ လုပ္ခ်င္တဲ့သူ၊ ေနာက္တစ္ပိုင္းက ICT အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ လုပ္ငန္းတစ္ခု တည္ေထာင္ခ်င္တဲ့သူ။  မတူဘူး။ ICT သီးသန္႔လုပ္ခ်င္တဲ့သူကေတာ့ ဒါလံုးဝ IT  ပဲလုပ္မယ္ေပါ့ေနာ္။ Programme လုပ္မယ္။ Software လုပ္မယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းက ဘာျဖစ္လာလဲဆိုေတာ့ ICT ဆိုတာ က႑ တစ္ခုလို ျမင္လို႔ မရေတာ့ဘူး။ ICT က က႑တိုင္းနဲ႔ သက္ဆိုင္သြားၿပီ။ ဥပမာ ထုတ္လုပ္မႈမွာလဲသက္ဆိုင္တာပဲ။ ဝန္ေဆာင္မႈမွာလဲ သက္ဆိုင္တာပဲ။ ဒါ Trading မွာလဲ သက္ဆိုင္တာပဲ။ အကုန္လံုး သက္ဆိုင္သြားတဲ့အခါမွာ ဒီေနာက္ပိုင္းမွာ IT  နည္းပညာကလဲ  တိုးတက္လာၿပီ Software လဲအဆင္ေျပလာၿပီ။ ဖုန္းေတြကလဲ အဆင္ေျပလာၿပီ။ Connection ေတြကလဲ ေကာင္းလာၿပီ။ လူငယ္ေတြက အဲဒီ Platform ကို ကူးခ်င္တာ။ သူက ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ခ်င္လုပ္မယ္။ ဝန္ေဆာင္မႈကို IT  နဲ႔ေပါင္းၿပီးေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ထိေရာက္တဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈ၊ အဲတာဘက္ကို သြားခ်င္တာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ IT  သီးသန္႔လားဆိုေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ IT ကို အသံုးခ်တဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္လာတယ္။

ဆိုေတာ့ က႑ေပါင္းစံု၊နည္းပညာေပါင္းစံုမွာ ဘယ္စီးပြားေရး မဆို သူတို႔ Upgrade လုပ္ခ်င္တယ္။ Update လုပ္ခ်င္တဲ့ အေနထားမွာ ပိုၿပီးေတာ့ လုပ္ငန္း Smooth ပိုျဖစ္ခ်င္တဲ့ အခ်ိန္၊ Smooth ပိုျဖစ္ခ်င္ေအာင္ သြားတဲ့ အခါမွာ ေနာက္က နည္းပညာ ICT  က႑ရဲ႕ ပံ့ပိုးေပးမႈက ပိုၿပီးေတာ့ လိုအပ္လာတာေပါ့ေနာ္။ ဆိုေတာ့ ဒီအေပၚမွာ တကယ့္ျဖစ္ျဖစ္ေျမာက္ေျမာက္သြားႏိုင္ၿပီလားေပါ့။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ အဲဒါကို ေလ့လာဖူးတယ္။ ေလ့လာတဲ့ ေနရာမွာ က႑ သံုးခု အႀကီးဆံုးေပါ့ေနာ္။ ေသးေသးမႊားမႊားေလးေတြေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ က႑ အႀကီးဆံုး ၃ခု ရွိတယ္။ ပထမတစ္ခုက ပညာေပါ့။ Klowledge ေပါ့။ Klowledge ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ သူက လုပ္ငန္းတစ္ခုကို စတာက လြယ္တယ္။ ေကာက္စလိုက္ယံုပဲ။ ဒါေပမယ့္ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္တာက အမ်ားႀကီး ပိုခက္တယ္။ Operational literacy လုိ႔ေခၚတယ္။ အဲတာက်ေတာ့  Operation  လုပ္တဲ့ပိုင္းေပါ့ေနာ္။

Operation လုပ္တယ္ဆိုရင္ Customer ေတြကို လုိက္ရွာတတ္တယ္။ သူတုိ႔ကို သြားေတြ႕တယ္။ Supplier  ဘယ္သူလဲ သူတို႔ဆီက ဝယ္တတ္တယ္။ စသည့္ျဖင့္ေပါ့ေနာ္။ ဒုတိယပိုင္းက်ေတာ့ Financial literacy  လို႔ေခၚတယ္။ Financial literacy က်ေတာ့ သူကေရာင္းတတ္တယ္။ ဝယ္တတ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရာင္းတယ္ ဝယ္တယ္ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ ျမတ္ရဲ႕လား အျမတ္ကုိ တြက္တတ္လား။ အလားတူပဲ ေငြ Crush show  လို႔ေခၚတယ္။ စီးပြားေရးမွာ Crush show  ကို manage မလုပ္တတ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ လုပ္ငန္းေတြ ပ်က္စီးသြားတာ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ အဲတာလုပ္တတ္လား စသည့္ျဖင့္ေပါ့။ ဒါေတြက Financial literacy လို႔ ေခၚတယ္။

 ၿပီးသြားလို႔ ရွိရင္ ask to market ဒါ ေစ်းကြက္ရွာတာေပါ့ေနာ္။ ေစ်းကြက္ရွာတဲ့ ေနရာမွာလဲ အားနည္းတယ္။ ကိုခင္မင္ရာကိုပဲ သူကေရာင္းေနလို႔ မရဘူး။ ကိုယ့္မသြားဘူး မလုပ္ဘူးတဲ့ ေနရာေတြကို သြားရဲရမယ္ လုပ္ရဲရမယ္။ အဲတာကို ရွာတဲ့ေနရာမွာ အားနည္းတယ္။ ဒီက႑ သံုးခုက အဆင္ေျပလာမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ Entrepreneurship အမ်ားႀကီး တိုးတက္မႈ ရွိမယ္။

ဦးေဝၿဖိဳး ခုသံုးသပ္သြားတဲ့ က႑ သံုးခု ရွိတယ္။ ဒီက႑ သံုးခုကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ အဓိက အားျဖင့္ေတာ့ မိ႐ိုးဖလာ လုပ္ငန္းေတြေပါ့ေနာ္။ လူငယ္ ဘဝကေနလဲ စခ်င္စမယ္။ ဒါမွမဟုတ္လဲ မိသားစု လုပ္ငန္းကို Transfer  လုပ္ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္လက္ထက္မွာ ျပန္ၿပီး ထိန္းေက်ာင္းသြား လုပ္ငန္းမ်ိဳးေတြမွာလဲ ဒီအရာေတြကို ကိုယ့္ရဲ႕ အေတြ႕ႀကံဳ အရပဲ ေက်ာ္လႊားသြားႏိုင္တဲ အေျခေနေတြကို ေတြ႔ရတယ္ ခင္ဗ်။

ဆိုေတာ့ တကယ္တမ္း ဗ်ဳဟာေျမာက္တဲ့ Market  ေပါ့ေနာ္။ Market economies အရ Acept Manage  ေတြ ျဖစ္လာဖို႔ ဆိုရင္ ေနာက္ကေနၿပီးေတာ့ ဒီအရာေတြကို Trading လုပ္ေပးတဲ့ အဖြဲ႔စည္း မ်ဳိး ဒါကုိ  Support  လုပ္ေပးမယ့္ အဖြဲ႔စည္း မ်ိဳးေပါ့ေနာ္။ ဥပမာ နည္းပညာ ဖလွယ္ေပးႏိုင္မယ့္အဖြဲ႔ေတြ ဒါေဝးကြာေနေသးတယ္လို႔ သံုးသပ္တယ္ ခင္ဗ်။

ဒါေပမယ့္ ေသခ်ာတာ တစ္ခုေတာ့ ရွိတယ္။ မိ႐ိုးဖလာ မိသားစု စီးပြားေရးကို ဆက္လုပ္မယ္ဆိုလို႔ ရွိရင္ အရင္တုန္းက လုပ္ခဲ့တဲ့ ပံုစံအတိုင္း ဆက္လုပ္မယ္ ဘာမွ မေျပာင္းလဲဘူး။ ကိုယ့္အေဖလက္ထက္ကလဲ ဒီလိုပဲ။ ကိုယ့္အဖိုးလက္ထက္လဲ ဒီလိုပဲ ဘာမွ မေျပာင္းဘူး ဆိုလို႔ရွိရင္ ဘယ္လိုမွ မေအာင္ျမင္ႏိုင္ဘူး။

ကိုယ္ဟာ ေခတ္အခါနဲ႔ မႈတည္ၿပီးေတာ့ ေျပာင္းကို ေျပာင္းမွ ရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာင္းတဲ့ အခါမွာလဲ ပံ့ပိုးကူညီမႈေတြက အမ်ားႀကီးလိုတယ္။ နံပါတ္တစ္လိုတာ ေက်ာင္းပါ။ ေက်ာင္းေတြကို အထက္တန္းေက်ာင္းဆိုလဲ ဟုတ္တယ္။ တကၠသိုလ္ဆိုလဲ ဟုတ္တယ္။ ေကာလိပ္ဆိုလဲ ဟုတ္တယ္။ အကုန္လံုးက ေသခ်ာ တတ္ကၽြမ္းေအာင္ သင္ေပးရမယ္။ ပထမဦးဆံုး သိပ္အေရးႀကီးတယ္။

ဒုတိယ တစ္ခ်က္က ကၽြန္ေတာ္တို႔လို အသင္းဖြဲ႔ေတြ ကၽြန္ေတာ္တို႔လို အသင္းဖြဲ႔ေတြကလည္း ဒီလူေတြရဲ႕ Human capacity ေပါ့ေနာ္။ Human resource  လို႔ေျပာၾကတယ္။ အမွန္တကယ္က Human capacity ကို တိုးတက္ေအာင္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သင္ေပးရမယ္။

ဟုတ္ကဲ့ ခင္ဗ်။ ျပန္႔က်ဲေနတဲ့ စိတ္ကူးေတြ  ရွိၾကတယ္။ ျပန္႔က်ဲေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း တည္ေထာင္ခ်င္တဲ့ သူလဲ ရွိၾကတယ္။ ဆိုေတာ့ ဒါေတြကို တစ္စုတစ္စည္းတည္း လုပ္ဖို႔ ဆိုရင္ ခုနက အစ္ကိုတို႔ တည္ေထာင္ထားတဲ့ အစ္ကို ဥကၠ႒ ျဖစ္ တာဝန္ယူထားတဲ့ ျမန္မာ့လူငယ္ စြန္႔ဦး တီထြင္သူမ်ား လုပ္ငန္းရွင္ အသင္းတို႔က လုိအပ္တာေပါ့ေနာ္။ ပုဂၢလိက အဖြဲ႔အစည္းေတြ အစိုးရရဲ႕ အားေပးမႈေပါ့ေနာ္။ သင္တန္းေက်ာင္း ေထာင္ေပးတာတို႔ ဒီလုပ္ငန္းေတြမွာ တကယ္ ေငြေၾကးလိုအပ္လာၿပီဆိုရင္ ေထာက္ပံ့ေပးတာတို႔ ဆိုတဲ့ ျပဳမႈ မွန္တာေလးေတြ လိုအပ္လာတာေတြ ရွိတယ္ ခင္ဗ်။ ဆိုေတာ့ ခ်ိတ္ဆက္ေပးမႈ အပိုင္းမွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လာမယ့္ ေခတ္သစ္ စီးပြားေရး ဘက္ကို ဘယ္ေလာက္ထိ သာေအာင္ ခ်ိတ္ဆက္ေပးသြား သင့္လဲ ခင္ဗ်။

ခုနက ေျပာတဲ့ သံုးပြင့္မွာ ေက်ာင္းေတြက ပညာေပးရမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လို အဖြဲ႔အစည္းေတြက ခ်ိတ္ဆက္ေတြ ေပးရမယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ အစုိးရက မူဝါဒ ခ်ေပးရမယ္။ အဲဒီသံုးခုလံုး အဆင္ေျပေတာ့မွ လုပ္တဲ့ သူကလဲ လုပ္ခ်င္တဲ့ သူကလဲ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အခင္းက်င္း ရွိတယ္။ လုပ္ႏိုင္တဲ့ အခင္းက်င္း ရွိတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ သူက ေအာင္ျမင္မႈဟာ အတိုင္းအတာ တစ္ခုအထိ သူ႔ဘက္က လမ္းစျမင္တာေပါ့ေနာ္။ အရမ္းႀကီး လုပ္ေတာ့မွ Rest  ေတြတအားယူေတာ့မွ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ရွိတာ မဟုတ္ေတာ့ဘဲနဲ႔ သူ႔အတြက္ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ Foundation တစ္ခုရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲလိုဟာမ်ိဳး ျဖစ္ေအာင္လုပ္ဖို႔ေတာ့ လိုလိမ့္မယ္။ အဲဒီေတာ့ လူငယ္ေတြဟာ စီးပြားေရး လုပ္တတ္ေအာင္လို႔ သင္ေပးျခင္းဟာ ေရရွည္မွာ ႏိုင္ငံတစ္ခု တည္တံ့ခိုင္ၿမဲေရးအတြက္ အမ်ားႀကီး Impact  ရွိတယ္။