ကေလးေတြမွာ ေတြ႕ရတဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရမႈမ်ား

.

ေရးသားသူ Wathun Myat Chal

ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

ခံစားခ်က္ေတြနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေတြကို အႏိုင္က်င့္ျခင္းဟာ ကေလးေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ကို အဆိုးဘက္က လႊမ္းမိုးထားႏိုင္တဲ့ သူ႕ဘဝထဲက အျပဳအမူေတြ၊ စကားေတြ၊ မိဘေတြရဲ႕ အျပဳအမူေတြ၊ ဂရုစိုက္သူေတြနဲ႔ အျခားထင္ရွားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြေၾကာင့္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အႏိုင္က်င့္ျခင္းရဲ႕ လကၡဏာမ်ား

ကေလးေတြကို အႏိုင္က်င့္ျခင္းဟာ မိသားစုပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလို အႏုိင္က်င့္မႈမ်ိဳးေတြဟာ ဒီလိုမိသားစုေတြမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္တတ္ပါတယ္။

  • စီးပြားေရးအဆင္မေျပျခင္း၊
  • မိဘတစ္ေယာက္တည္းရွိျခင္း
  • လင္မယားကြဲျခင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ ကြာရွင္းခဲ့ျခင္း
  • မူးယစ္ေဆးစြဲလမ္းျခင္း

Emotional abus ေတြမွာ ကေလးေတြကို ေျခာက္လွန္႔ျခင္း၊ ေလွာင္ေျပာင္ျခင္း၊ တစ္ေယာက္တည္းထားျခင္း၊ လ်စ္လ်ဴရႈထားျခင္း စတာေတြပါဝင္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးေတြ ခံစားေနရတဲ့ ကေလးေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ အျခားေသာ အနိုင္က်င့္မႈ ပံုစံတစ္မ်ိဳး ဒါမွမဟုတ္ လ်စ္လ်ဴရႈထားတာမ်ိဳးကို တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ ခံစားရေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ အျမဲတမ္းျဖစ္ေနတာမ်ိဳးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလို အႏိုင္က်င့္ခံေနရတဲ့ ဒါမွမဟုတ္ လ်စ္လ်ဴရႈခံေနရတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြနဲ႔ မူႀကိဳအရြယ္ကေလးေတြဟာ ဒီလိုအျဖစ္မ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

သူတို႔သိတာမၾကာေသးတဲ့သူေတြအေပၚမွာ အလြန္အမင္းကို တြယ္ကပ္စြဲလမ္းေနတတ္ပါတယ္။

ယံုၾကည္မႈေတြ ေပ်ာက္ကြယ္သြားတာ ဒါမွမဟုတ္ စိုးရိမ္လြန္တာမ်ိဳးေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

မိဘေတြနဲ႔ နီးကပ္တဲ့ ဆက္ဆံေရးမရွိေတာ့ပါဘူး။ ဥပမာ – ကေလးထိန္းေက်ာင္းကို ပို႔ထားတာမ်ိဳး စသျဖင့္

အျခားေသာ ကေလးေတြနဲ႔ တိရစာၦန္ေလးေတြအေပၚ အၾကင္နာတရားကင္းမဲ့လာတာမ်ိဳး ပိုႀကီးတဲ့ကေလးေတြမွာေတာ့ ဒါေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

သူတို႔အရြယ္ေလးနဲ႔ သိမယ္မထင္ထားတဲ့စကားေတြ ဒါမွမဟုတ္ အမူအရာေတြလုပ္ျပတတ္ပါတယ္။

ျပင္းထန္တဲ့ခံစားခ်က္ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ၾကိဳးစားေနရတာမ်ိဳး ဒါမွမဟုတ္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေပါက္ကြဲထြက္လာတာမ်ိဳး သူတို႔မိဘေတြနဲ႔ သီးသန္႔စီျဖစ္ေနတာမ်ိဳး ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး မေကာင္းတာမ်ိဳး ဒါမွမဟုတ္ သူငယ္ခ်င္းေတြ ရွိရင္ေတာင္ အနည္းငယ္ေလာက္ပဲရွိတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ခံစားခ်က္ေတြ အႏိုင္က်င့္ခံလိုက္ရျခင္းရဲ႕ သက္ေရာက္မႈမ်ား

ကေလးေတြရဲကခံစားခ်က္ေတြ အႏုိင္က်င့္ခံရျခင္းဟာ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈေတြ ေႏွးေကြးေစၿပီး ခိုင္မာတဲ့ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးေတြ ျပဳလုပ္ဖို႔ ခက္ခဲေစပါတယ္။ ဒါဟာ ေက်ာင္းမွာနဲ႔ အလုပ္မွာေတြ ျပႆနာေတြျဖစ္ေစႏိုင္ၿပီး ရာဇဝတ္မႈေတြကိုေတာင္ က်ဴးလြန္ေစႏိုင္ပါတယ္။

Purdue တကၠသိုလ္က တင္ျပလိုက္တဲ့ ေလ့လာမႈတစ္ခုမွာေတာ့ ကေလးဘဝမွာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရတဲ့ကေလးေတြမ်ာ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေခ်မ်ားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

သူတို႔မွာ အရက္နဲ႔ မူးယစ္ေဆးေတြ စြဲလမ္းႏိုင္ေခ်လည္းမ်ားၿပီး ရုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏုိင္က်င့္ခံရတဲ့ ကေလးေတြနဲ႔ အကူအညီမရွာခဲ့တဲ့ကေလးေတြဟာ အရြယ္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာလည္း သူတို႔ကိုယ္တိုင္ အႏုိင္က်င့္သူေတြ ျဖစ္ေနတတ္ျပန္ပါတယ္။

စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရျခင္းနဲ႔ အျပဳအမူေျပာင္းလဲမႈမ်ား

ဒီလိုစိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာအရ အႏုိင္က်င့္ခံရတဲ့ကေလးေတြမွာ မေကာင္းတဲ့ အျပဳအမူေတြ ရွိေနတတ္ပါတယ္။

ဥပမာ ခိုးယူျခင္း၊ အႏုိင္က်င့္ၿပီး ထြက္ေျပးျခင္း စသျဖင့္ေပါ့။

စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရျခင္းနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈ

ဒီလို အႏုိင္က်င့္ခံရမႈေတါဟာ ကေလးရဲ႕ စိတ္က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ ျပႆနာေတြ၊ အစားအေသာက္မူမမွန္တာေတါနဲ႔ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ဒုကၡေပးျခင္းေတြ စတဲ့ ျပႆနာေတြကို ျဖစ္ေပၚေစႏုိင္ပါတယ္။

ကေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ငယ္စဥ္ကေလးဘဝ ဒါမွမဟုတ္  လမ္းေလွ်ာက္တတ္စအရြယ္က ခံစားခဲ့ရတဲ့ အရာေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဘဝတစ္ခုလံုးေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္ေစပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေလ့လာမႈေတြကေတာ့ အသက္ငယ္ငယ္ေလးမွာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရမႈေတါဟာ ကေလးရဲ႕ စားေသာက္မႈနဲ႔ ဘာသာစကားဆိုင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ကေလးကႀကီးလာတဲ့အခါမွာ အႏုိင္က်င့္မႈေတြကလည္း မရပ္တန္႔ေသးဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒီအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြက ပိုၿပီးျပင္းထန္လာႏုိင္ပါတယ္။

ကာလၾကာရွည္ အႏိုင္က်င့္ခံလာရတဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုထိခိုက္ေအာင္ လုပ္တတ္ၾကၿပီး အႏိုင္က်င့္မခံရတဲ့ကေလးေတြနဲ႔စာရင္ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းျခင္း၊ စိတ္က်ေရာဂါ စတာေတြကို ပိုၿပီး ခံစားရႏုိင္ေခ် ရွိပါတယ္။

စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရျခင္းနဲ႔ ခံစားခ်က္တုိ႔ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈ

စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏိုင္က်င့္ျခင္းဟာ ကေလးရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ ဖြံ႕ျဖိဳးမႈေတြအေပၚ ကန္႔သတ္ထားႏုိင္ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြနဲ႔ ခံစားခ်က္ေတြကို အနီးစပ္ဆံုးေဖာ္ျပႏုိင္တဲ့ စြမ္းရည္ေတြအပါအဝင္ သူတို႔ရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္စြမ္းေတြကိုပါ ကန္႔သတ္ထားႏုိင္တာပါ။

အိမ္မွာ အဆူခံ၊ အဆဲခံၿပီး အေရးမပါဘူးလို႔ သတ္မွတ္ခံထားရတဲ့ကေလးေတြဟာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ယံုၾကည္မႈျပႆနာေတြနဲ႔ ေဒါသႀကီးတတ္တဲ့ ျပႆနာေတြကို ခံစားရတတ္ပါတယ္။

မိဘေတြဆီက လိုခ်င္တဲ့ ေမတၱာတရားနဲ႔ ဂရုစိုက္မႈကို ကို မရရွိတဲ့ကေလးေတြဟာ ေနာက္ပိုင္းေတြမွာလည္း အျခားသူေတြနဲ႔ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံတဲ့အခါ ခိုင္မာတဲ့ သံေယာဇဥ္ကို တည္ေဆာက္ႏုိင္ဖို႔ ခဲယဥ္းတာကို ေတြ႕ၾကရပါတယ္။

ကေလးေတြလိုပဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံရတဲ့ လူႀကီးေတြဟာလည္း အျခားေသာ ကေလးဘဝအၾကမ္းဖက္မႈ ပံုစံေနာက္တစ္မ်ိဳးကို ခံစားခဲ့ရသူေတြနဲ႔ယွဥ္ရင္ ဘဝကို ေက်နပ္မႈေတြ အရမ္းနည္းပါးၿပီး အဆင့္ျမင့္ စိတ္က်ေရာဂါနဲ႔ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြကို ပိုၿပီးခံစားရေလ့ရွိပါတယ္။

စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာ အႏုိင္က်င့္ခံရျခင္းနဲ႔ အျပဳအမူဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား

စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအနိုင္က်င့္ျခင္းဟာ ကေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ အျပဳအမူေတြကို ေျပာင္းလဲသြားေစပါတယ္။ သူတို႔ေတြဟာ သူတို႔ဘယ္လိုျပဳမူေနတယ္ဆိုတာ ဂရုမစိုက္ေတာ့သလို သူတို႔ဘာေတြျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာလည္း ဂရုမစိုုက္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါဟာ အျပဳအမူဆိုးေတြပါပဲ (Negative impulse behavior )။ ဒါမွမဟုတ္ သူတို႔ေတြဟာ လူေတြက သူတို႔ကို မႏွစ္သက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေနတာမ်ိဳးလည္းျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါကိုေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ေဘာင္ခတ္ျခင္း (self-isolating behavior )လို႔ေခၚပါတယ္။

အႏိုင္က်င့္ခံခဲ့ရတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္က ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာဖို႔ဆိုတာ ျဖစ္ႏုိင္ပါ့မလား။

စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အႏိုင္က်င့္ခံခဲ့ရတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ ျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာဖို႔ဆိုတာ ရာႏႈန္းျပည့္ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ အႏိုင္က်င့္ခံခဲ့ရတဲ့ကေလးေတြအတြက္ အကူအညီေတြေပးတာက ပထမဆံုးနဲ႔ အေရးအႀကီးဆံုးေျခလွမ္းပါ။ ေနာက္ထပ္ ဆက္ၿပီးႀကိဳးစားရမွာကေတာ့ အႏိုင္က်င့္သူနဲ႔ အျခားေသာ မိသားစုဝင္ေတြကိုပါ ကူညီေပးႏုိင္ဖို႔ပါပဲ။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။