အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁၄ )

.

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံသည္ ျပည္နယ္ (State) (၆) ခု ႏွင့္ နယ္ေျမ (territory) (၂) ခုတို႔ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၁၀၀) ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိသည့္ ဖက္ဒရယ္ႏိုင္ငံတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရလုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားကိုအစိုးရအဆင့္ (၂)  ဆင့္ ျဖင့္ဖက္ဒရယ္ (the Commonwealth) ႏွင့္ ျပည္နယ္ (States) ကိုသာခြဲေဝေပးသည္။ ေဒသႏၱရ အစိုးရသည္ ဖြဲ႔စည္းပံုမွ အပ္ႏွင္းထားသည့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားမရွိေသာ္လည္း ျပည္နယ္မ်ားမွ ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ားမွ တစ္ဆင့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားရရွိၾကသည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရတို႔သည္ ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီစနစ္ကိုက်င့္သံုးၿပီးဖက္ဒရယ္လႊတ္ေတာ္ကိုလႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ (အထက္လႊတ္ေတာ္ - Senate ႏွင့္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ - House of Representatives) ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္။ သို႔ရာတြင္ ဖက္ဒရယ္လႊတ္ေတာ္သည္ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ လူမႈေရးစသည့္ အစိုးရ၏ အဓိကက်ေသာလုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားမရွိေပ။ ျပည္နယ္ မ်ားကသာထိုလုပ္ငန္းမ်ားကိုအဓိကတာဝန္ယူေဆာင္ရြက္သည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရမွ  ကန္႔သတ္ခ်က္ မထားသည့္ မည္သည့္ ကိစၥရပ္ကိုမဆိုဥပေဒျပဳခြင့္ရွိသည္။

အခ်ဳိ႕ေသာဖက္ဒရယ္ႏုိင္ငံမ်ားနည္းတူ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ ဘ႑ာေရးစနစ္ကို ႏုိင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒထဲတြင္ ထည့္သြင္းျပ႒ာန္းထားသည္။ ၾသစေၾတးလ်ဘ႑ာေရးစနစ္ကို ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္၏ အေျခခံအစိတ္အပိုင္းအားျဖင့္ ေဖာ္ျပသြားပါမည္။

အသံုးစရိတ္တာဝန္မ်ား

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒထဲတြင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရတို႔၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္ တာဝန္ မ်ားကို ျပ႒ာန္းေပးထားသည္။ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား အၾကားခြဲေဝအပ္ႏွင္းထားေသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္တာဝန္မ်ားကို ဥပေဒျပဳျခင္း၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ ဘ႑ာေငြ (အသံုးစရိတ္) က်ခံျခင္းတို႔ကိုေလ့လာသံုးသပ္ ၾကည့္လွ်င္ အသံုးစရိတ္တာဝန္အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ခြဲျခားၾကည့္ႏုိင္သည္။ ဥပေဒျပဳျခင္းႏွင့္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းတာဝန္ ႏွစ္ခုလံုးအက်ဳံးဝင္သည့္ သီးျခားဖက္ဒရယ္လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ား (ဥပမာ- ကာကြယ္ေရး၊ လူမႈလံုၿခံဳေရးႏွင့္ ဖူလံုေရး၊ ႏုိင္ငံျခားေရးရာ၊ အေကာက္ခြန္ႏွင့္ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရး၊ စာတိုက္လုပ္ငန္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး)၊ ျပည္နယ္/နယ္ေျမမ်ား၏ သီးျခားလုပ္ငန္းတာဝန္မ်ား (ဥပမာ- ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ျပည္သူ႔လံုၿခံဳေရး)၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသႏၱရမ်ားပူးတြဲလုပ္ပိုင္ခြင့္တာ၀န္မ်ား (ဥပမာ - အိမ္ရာႏွင့္လူမႈအေဆာက္အအံုမ်ား၊ အပန္းေျဖစခန္းႏွင့္ယဥ္ေက်းမႈ )၊ ဖက္ဒရယ္ ႏွင့္ ျပည္နယ္တို႔၏ ပူးတြဲလုပ္ပိုင္ခြင့္တာဝန္မ်ား (ဥပမာ - စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ သစ္ေတာ၊ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္း၊ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္း၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရးႏွင့္ ေဆာက္လုပ္ေရး) ႏွင့္ အစိုးရအဖြဲ႔သံုးခုလံုး၏ ပူးတြဲတာဝန္မ်ား (ဥပမာ - ပို႔ေဆာင္ေရး ႏွင့္ အေျခခံအေဆာက္အအံု) ဟူ၍ လုပ္ငန္းတာဝန္ခြဲေဝမႈပံုစံ (၅) မ်ဳိးေတြ႔ရွိရသည္။ ထိုလုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားအတြက္ ကုန္က်စရိတ္က်ခံမႈကိုမူ (ဖက္ဒရယ္ အစိုးရတစ္ခုတည္းသာအျပည့္အဝက်ခံသည့္ ကာကြယ္ေရးတာဝန္ကလြဲၿပီး က်န္တာဝန္မ်ား၏ ကုန္က်စရိတ္မ်ားကို) အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကားအခ်ဳိးအစားအသီးသီးျဖင့္ တာဝန္ယူၾကသည္။အသံုးစရိတ္တာဝန္မ်ားကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားကေဒသႏၱရအစိုးရမ်ားထက္ အခ်ဳိးအစားပိုမ်ားစြာခြဲေဝယူထားသည္ကိုေတြ႔ရသည္။

လုပ္ငန္းတာဝန္ခြဲေဝမႈပံုစံမ်ားအနက္ဖက္ဒရယ္-ျပည္နယ္ပူးတြဲတာဝန္ႏွင့္ဖက္ဒရယ္-ျပည္နယ္-ေဒသႏၱရပူးတြဲတာဝန္မ်ားသည္တစ္ခါတစ္ရံတြင္အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကားပူးေပါင္းပါဝင္မႈႏွင့္ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္မႈအတြက္အခြင့္အလမ္းမ်ား ျဖစ္ေစႏုိင္သကဲ့သို႔ဘ႑ာေရးတာဝန္ခံမႈအတြက္စိန္ေခၚမႈမ်ား ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ဖက္ဒရယ္အစုိးရတြင္ ဖြဲ႕စည္းပံုကအပ္ႏွင္းထားသည့္  ဖက္ဒရယ္အသံုးစရိတ္အာဏာ(federal spending power) မ်ားရရွိသည္ ။ထိုအသံုးစရိတ္အာဏာမ်ားသည္အလြန္က်ယ္ျပန္႔ၿပီးတစ္ခါတစ္ရံတြင္ ျပည္နယ္မ်ား၏လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားအေပၚက်ဴးေက်ာ္မႈမ်ားရွိခဲ့သည္။ဥပမာ - ၁၉၄၅ခုႏွစ္တြင္ ဖက္ဒရယ္လႊတ္ေတာ္သည္ အခမဲ့ေဆးဝါးထုတ္ေပးမည့္ ဥပေဒတစ္ရပ္ျပဳရန္ႀကိဳးပမ္းေသာအခါ ထိုကိစၥသည္ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ ဥပေဒျပဳအာဏာတြင္ မပါဝင္ဟုအေၾကာင္းျပကာ ဖက္ဒရယ္တရားရံုးကပယ္ခ်ခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ၾသစေၾတးလ် ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ႏိုင္ငံသားမ်ားက ထိုကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏အခန္းက႑ကို ပိုလိုလားၾကသျဖင့္ လူထုဆႏၵခံယူပြဲတစ္ခုက်င္းပၿပီး ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ ဥပေဒျပဳခြင့္ကိုတိုးခ်ဲ႕ေပးခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ယေန႔ေခတ္တြင္ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးစနစ္ကုန္က်စရိတ္အခ်ဳိ႕ကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရကက်ခံေပးသည္။

အခြန္ဆိုင္ရာလုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား

ၾသစေတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံုအရအခြန္အာဏာမ်ားကိုအစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား (အထူးသျဖင့္ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားအၾကား) ခြဲေဝထားသည္ ။ အခြန္အာဏာမ်ားခြဲေဝမႈမ်ားကိုအခြန္အေျခခံႏွင့္ အခြန္ ႏႈန္းထားသတ္မွတ္ျခင္း၊ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းအားျဖင့္ သံုးသပ္ၾကည့္လွ်င္ အခြန္အေျခခံမ်ားကိုဘံုတူညီမႈ မရွိသေလာက္ျဖစ္သည္။ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ ထုတ္လုပ္မႈအေပၚ ေကာက္ခံသည့္ အခြန္ႏွင့္ လုပ္ခလစာခြန္မ်ား၏ အခြန္ အေျခခံမ်ားသာဘံုသတ္မွတ္ခ်က္ ထားရွိသည္ ။ ထို႔အျပင္အခြန္တစ္ခုအေပၚ အခြန္ထပ္ေကာက္သည့္ စနစ္ (surtax or piggybacking) ကိုက်င့္သံုးျခင္းမရွိပါ။ ဖက္ဒရယ္အခြန္အမ်ားစုကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရကသာစည္းၾကပ္ေကာက္ခံၿပီး ျပည္နယ္အခြန္အမ်ားစုကို ျပည္နယ္မ်ားကစည္းၾကပ္ေကာက္ခံသည္။ ထိုနည္းတူသက္ဆိုင္ရာအစိုးရအဖြဲ႔မ်ား၏ အခြန္မ်ားမွ ေကာက္ခံရရွိလာေသာအခြန္ရေငြမ်ားကိုသက္ဆိုင္ရာအစိုးရအဖြဲ႔မ်ားကသာရရွိၾကၿပီးအျခားအစိုးရအဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ခြဲေဝျခင္းမရွိသည္ကိုေတြ႔ရသည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံတြင္ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား၏ အခြန္အာဏာမ်ားအေပၚ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားထားရွိသည္။ ဖက္ဒရယ္ အစိုးရ၏ အခြန္အာဏာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖြဲ႔စည္းပံုပါျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားအရဖက္ဒရယ္လႊတ္ေတာ္က ျပည္နယ္မ်ား၏ ပစၥည္းမ်ား (သို႔မဟုတ္) ျပည္နယ္အစိုးရအေပၚ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းကိုတားျမစ္ထားသည္။ ဒုတိယကန္႔သတ္ခ်က္ တစ္ခုမ်ာအခြန္မူၾကမ္းမ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္ေအာက္လႊတ္ေတာ္၌ တင္သြင္းရမည္ျဖစ္ၿပီးဖက္ဒရယ္ အထက္ လႊတ္ေတာ္သည္ ထိုမူၾကမ္းမ်ားကို ျပင္ဆင္ခြင့္ မရွိပါ။ တတိယကန္႔သတ္ခ်က္တစ္ခုမွာဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခြန္ စနစ္သည္ ျပည္နယ္မ်ားအၾကားတစ္ေျပးညီျဖစ္ရမည္။ ဆိုလိုသည္မွာဖက္ဒရယ္အခြန္မ်ား၏ အခြန္အေျခခံႏွင့္ အခြန္ႏႈန္းထားမ်ားသည္ ျပည္နယ္အလိုက္ ကြဲျပားမႈမရွိရန္လိုသည္။ အလားတူပင္ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရ၏ ပစၥည္းမ်ားအေပၚ အခြန္ေကာက္ခံခြင့္ မရွိေပ။

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံတြင္သက္ဆိုင္ရာျပည္နယ္အတြင္းရွိသဘာဝသယံဇာတမ်ားကိုယင္းျပည္နယ္မ်ားကပိုင္ဆိုင္ခြင့္ႏွင့္အခြန္ေကာက္ခံခြင့္ရွိသည္။သဘာဝသယံဇာတဆိုင္ရာအခြန္မ်ားသည္ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္မ်ားေသာအခြန္အမ်ဳးိအစားမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္သဘာဝသယံဇာတၾကြယ္ဝေသာျပည္နယ္မ်ားအတြက္ အခြန္ ဘ႑ာေငြမ်ားစြာကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္သည္။ ထို႔ျပင္ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား အခြန္အာဏာခြဲေဝမႈသည္ ေခတ္ကာလအေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္အညီအေျပာင္းအလဲမ်ားရွိသည္။

ျပည္နယ္မ်ားသည္ဝင္ေငြခြန္ႏွင့္ေရာင္းဝယ္ခြန္တို႔ကိုယခင္ေကာက္ခံခဲ့ေသာ္လည္းယခုတြင္မူစည္းၾကပ္ေကာက္ခံျခင္းမရွိေတာ့ ေပ ။ထို႔အျပင္ခ်မး္သာၾကြယ္ဝခြန္ ၊ အေမြခြန္ႏွင့္ လက္ေဆာင္ပစၥည္းခြန္တို႔ကိုလည္းဖက္ဒရယ္ႏွင့္ျပည္နယ္အဆင့္အစိုးရႏွစ္ခုလံုးကေကာက္ခံျခင္းမရွိေတာ့ေပ။

ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ား

ၾသစေတးလ်ႏိုင္ငံသည္ အျခားေသာဖက္ဒရယ္ႏိုင္ငံမ်ားထက္ ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားအလြန္ျမင့္မားေနသည္။ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရထက္ လုပ္ငန္းတာဝန္ပိုမ်ားေနၿပီး ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခြန္ဆိုင္ရာလုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ားမွာ ျပည္နယ္မ်ားထက္ ပိုမ်ားေနသျဖင့္ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ျပည္နယ္မ်ားအၾကားေဒါင္လိုက္ ဘ႑ာေရးမညီမွ်မ်ားကို ၾသစေၾတးလ်ဖက္ဒရယ္စနစ္ စတင္က်င့္သံုးခ်ိန္ကတည္းကပင္ ရွိၿပီးယခုတိုင္ ရွိေနသည္။ ထိုမတူညီမႈမ်ားသည္ ႏွစ္အလိုက္ကြဲျပားၿပီးေျပာင္းလဲမႈရွိသည္ ။ ၾသစေၾတးလ်ျပည္နယ္ႏွင့္ေဒသႏၱရ အစိုးရတို႔သည္စုစုေပါင္းအခြန္ ဘ႑ာေငြ၏ ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုသာထိန္းခ်ဳပ္ထားၿပီး ၾသစေၾတးလ် ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ က်န္ရွိေသာအခြန္ (၈၂) ရာခိုင္ႏႈန္းကိုထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္ ဝင္ေငြ အရင္းအျမစ္မ်ားေသာအဓိကအခြန္အေျခခံ (၃) ခု (ဝင္ေငြခြန္၊ ကုန္စည္ႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈခြန္၊ အေကာက္ခြန္) ကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရကလက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားသည္။ ျပည္နယ္မ်ားကေကာက္ခံေသာအခြန္မ်ားသည္ ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္နည္းပါးသျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ အသံုးစရိတ္တာဝန္ အခ်ဳိ႕အတြက္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားအေပၚ မွီခိုအားထားေနရသည္ ။ သို႔ရာတြင္ ေဒသႏၱရအစိုးရအမ်ားစုသည္ ၎တို႔၏ အသံုးစရိတ္အမ်ားစု (ေယဘုယ်အားျဖင့္ ၈၃ ရာခိုင္နႈန္း) ကို ၎တို႔ ကိုယ္ပိုင္ဝင္ေငြမ်ားျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ၾကသျဖင့္ ဘ႑ာေရးကြာဟခ်က္အမ်ားစုမွာ ျပည္နယ္ အစိုးရႏွင့္သာသက္ဆိုင္သည္။

ထို႔အျပင္ၾသစေတးလ်ႏိုင္ငံ၏ ျပည္နယ္မ်ားသည္လူဦးေရ၊ပထဝီအေနအထားႏွင့္သယံဇာတၾကြယ္ဝမႈမတူညီသျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏိုင္စြမ္းမွာလည္း မတူကြဲျပားၾကၿပီး ျပည္နယ္မ်ားအၾကားအလ်ားလိုက္ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ေယဘုယ်အားျဖင့္လူဦးေရနည္းၿပီးစိုက္ပ်ိဳးေရးအေျခခံေသာ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ျပည္နယ္အတြင္း အေျခခံအေဆာက္အအံုႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈလိုအပ္ခ်က္မ်ားအတြက္လံုေလာက္ေသာဘ႑ာေငြကိုရွာေဖြေပးႏိုင္ျခင္းမရွိပါ။ယင္းအလ်ားလိုက္ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားကိုအစပိုင္းတြင္ဖက္ဒရယ္အစိုးရကေငြေၾကးအခက္အခဲရွိေသာ ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ေဒသႏၱရအစိုးရမ်ားအတြက္အထူးေထာက္ပံ့ေငြမ်ားခ်ေပးကာကုစားခဲ့ရာမွ၁၉၃၃ခုႏွစ္မွစ၍ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္၎၏ညီမွ်တူမွ်တူအစီအစဥ္မ်ားမွတစ္ဆင့္ ျပည္နယ္မ်ားအတြက္ ဘ႑ာေရးသာ တူညီမွ်ေရးေထာက္ပံ့ေငြမ်ား (fiscal equalization grants) ခ်ေပးသည္။

ဘ႑ာေငြ လႊဲေျပာင္းမႈမ်ား

ၾသစေၾတးလ်ဘ႑ာေရးစနစ္၏ ဘ႑ာေရးညီမွ်ေရးအေျခခံမူမွာ“ၾသစေတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ျပည္နယ္တစ္ခုစီသည္ အေထြေထြ မူဝါဒမ်ားေအာက္တြင္ အေျခခံအေဆာက္အံုႏွင့္ အေထြေထြ ဝန္ေဆာင္မႈ အသံုးစရိတ္မ်ားအတြက္ တူညီေသာဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏိုင္စြမ္းရွိရမည္ျဖစ္သည္။”ထိုအေျခခံမူသည္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ဘ႑ာေငြ ရွာေဖြႏိုင္စြမ္းမတူညီမႈႏွင့္ ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား၏ ကုန္က်စရိတ္မတူညီမႈတို႔ကိုအသိအမွတ္ျပဳထားၿပီး ျပည္နယ္မ်ားအၾကားဘ႑ာေရးမွ်တမႈ (fiscal equity) ရွိေရးကိုေရွးရႈထားသည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္  ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္ ႀကီးမားေသာအခြန္အေျခခံမ်ားကိုလက္ဝါးႀကီးအုပ္ထားသျဖင့္ ႏွစ္တိုင္းလိုလိုတြင္ ျပည္နယ္ဝင္ေငြသည္ ျပည္နယ္ အသံုးစရိတ္ တစ္ဝက္ခန္႔ကိုသာကာမိသည္။ က်န္ရွိေသာ ျပည္နယ္အသံုးစရိတ္မ်ားကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ လႊဲေျပာင္းေငြမ်ားျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ရသည္။

ျပည္နယ္မ်ားအားခ်ေပးသည့္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြ (၂) မ်ဳိးရွိသည္။ ၎တို႔မွာ

(၁) သတ္မွတ္ခ်က္ပါေသာေထာက္ပ့ံေငြ (Tied grants) ႏွင့္ (၂) သတ္မွတ္ခ်က္ မပါေသာေထာက္ပံ့ေငြ (untied grants) တို႔ ျဖစ္သည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ သတ္မွတ္ခ်က္ပါေသာဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံေငြမ်ားကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရသတ္မွတ္ထားသည့္ လုပ္ငန္းႏွင့္ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္သာအသံုးျပဳရမည္ ျဖစ္ၿပီးသတ္မွတ္ခ်က္မပါေသာဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားကို ျပည္နယ္မ်ား၏ ဦးစားေပးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္အညီလြတ္လပ္စြာအသံုးျပဳသြားႏိုင္သည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သတ္မွတ္ ခ်က္ပါေသာေထာက္ပံ့ေငြမ်ား (သို႔မဟုတ္) အထူးရည္ရြယ္ခ်က္အတြက္ ထုတ္ေပးေသာဘ႑ာေငြမ်ား (specific purpose payments-SPPs) ကို ႏိုင္ငံေတာ္၏ အထူးဦးစားေပးလုပ္ငန္းအခ်ဳိ႕ကိုအေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္အတြက္ ရည္ရြယ္သည္။ SPPs အမ်ားစုကိုက်န္းမာေရး (၃၂%) ၊ ပညာေရး (၂၈%)၊ ပို႔ေဆာင္ေရး (၁၅%) ႏွင့္ အျခားက႑မ်ား (၂၅%) တြင္ အသံုးျပဳေစသည္။အဓိကအားျဖင့္ သတ္မွတ္ခ်က္ မပါေသာေထာက္ပံ့ေငြမ်ား (အေထြေထြေထာက္ပံ့ ေငြမ်ား) ကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရသာစည္းၾကပ္ေကာက္ခံသည့္ ကုန္စည္ႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈအခြန္ (GST) တို႔မွ ရေသာအခြန္ဝင္ေငြမ်ားျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ားအတြက္ ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားထုတ္ေပးသည္။

ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏုိင္စြမ္း (တစ္နည္းအားျဖင့္ ၎တို႔၏ ဝန္ေဆာင္မႈကုန္က်စရိတ္မ်ားအတြက္ ဝင္ေငြရွာေဖြႏိုင္စြမ္း) သည္ ကြဲျပားလ်က္ရွိရာဖက္ဒရယ္အစိုးရေထာက္ပံ့ေငြမေပးလွ်င္ ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈ အရည္ အေသြးမ်ားသည္ ျပည္နယ္အလိုက္ ကြဲျပားသြားႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္တြင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ အလ်ားလိုက္ဘ႑ာေရးညီမွ်ေရးအစီအစဥ္ (horizontal fiscal equalization) တစ္ခုခ်မွတ္ခဲ့ၿပီးဖက္ဒရယ္ ေထာက္ပံ့ေငြေကာ္မရွင္ (the Commonweath Grants Commission - CGC) တစ္ရပ္ ဖြဲ႔စည္းၿပီးထိုအစီအစဥ္ကို ႀကီးၾကပ္ေစခဲ့သည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏိုင္စြမ္း ျခားနားမႈကိုေျဖေလ်ာ့ရန္ ကုန္စည္ႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈ အခြန္ဝင္ေငြကိုအလ်ားလိုက္ ဘ႑ာေရးညီမွ်ေရးမူႏွင့္အညီ ျပည္နယ္မ်ားအားခြဲေဝေပးသည္။ CGC ၏ အႀကံျပဳခ်က္ႏွင့္ အညီဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ကုန္စည္ႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈအခြန္ဝင္ေငြမ်ားကို ျပည္နယ္ အားလံုးအတြက္ ခြဲေဝရာတြင္ ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏုိင္စြမ္းနိမ့္ေသာ ျပည္နယ္မ်ားကဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏိုင္ စြမ္းျမင့္ေသာ ျပည္နယ္မ်ားထက္ ပို၍ ရရွိၾကသည္။

ျပည္နယ္အလိုက္ အသံုးစရိတ္ လိုအပ္ခ်က္ မတူညီသျဖင့္ ျပည္နယ္အလုိက္ လက္ခံရရွိေသာ GST ပမာဏမ်ားလည္းမတူညီၾကပါ။ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြႏွင့္ GST ခြဲေဝမႈမ်ားသည္ ျပည္နယ္၏ အသံုးစရိတ္လိုအပ္ခ်က္မ်ားကိုေျဖရွင္းေပးေသာ္လည္းအျခားတစ္ဖက္တြင္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဖက္ဒရယ္အစိုးရအေပၚ ဘ႑ာေရးမီွခိုေနရမႈမွာနာတာရွည္ေရာဂါပမာ ျဖစ္ေနသည္။ ဖက္ဒရယ္ အကူအညီမ်ားသည္ ျပည္နယ္အစိုးရ၏ အသံုးစရိတ္မ်ားအေပၚ တာဝန္ခံမႈကိုအားနည္းေစႏိုင္သည့္အျပင္ ျပည္နယ္မ်ားသည္ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ၾသဇာခံမ်ားသဖြယ္ ျဖစ္သြားႏုိင္သည္ဟုပညာရွင္ အခ်ဳိ႕ကသံုးသပ္ၾကသည္။

ၿခံဳငံုသံုးသပ္ရေသာ္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈဘက္သုိ႔ယိမ္းေနသည္။ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ျပည္နယ္တို႔သည္ သီးျခားအခြန္အာဏာမ်ားအျပင္ ပူးတြဲအခြန္အာဏာမ်ားကိုရရွိထားၾကေသာ္လည္းဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခြန္မ်ားသည္ ျပည္နယ္အစိုးရ၏ အခြန္မ်ားထက္ ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္အားျဖင့္ ပိုႀကီးမားေနသည။္ ထို႔အျပင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ပူးတြဲအခြန္အာဏာမ်ားကိုလည္း ျပည္နယ္အစိုးရထက္ ပိုက်င့္သံုၿပီး ျပည္နယ္ အစိုးရကထိုအာဏာအခ်ဳိ႕ (ဥပမာ - ျပည္နယ္ဝင္ေငြခြန္ႏွင့္ ျပည္နယ္ ေရာင္းဝယ္ခြန္) ကိုလက္လႊတ္ေပးရသည္အထိ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ဖြဲ႔စည္းပံုမွ ေပးထားေသာဖက္ဒရယ္အသံုးစရိတ္အာဏာမ်ား (ဥပမာ- ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသႏၱရအစိုးရအတြက္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြႏွင့္ ေခ်းေငြမ်ား ခ်ေပးျခင္း) ျဖင့္ ဖက္ဒရယ္၏ ဥပေဒျပဳ ခြင့္စာရင္းတြင္ မပါေသာ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ား၏ ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား (ဥပမာ - ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးစသည္တို႔) ကိုကူညီပံ့ပိုးေပးလ်က္ရွိရာ ျပည္နယ္မ်ား၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္တာဝန္မ်ားအေပၚ လႊမ္းမိုးႏုိင္သည္။ 

ၾသစေၾတးလ်ဘ႑ာေရးစနစ္သည္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈဘက္ယိမ္းေနေသာ္လည္းအားသာခ်က္မ်ားရွိသည္။ အခြန္အခ်ဳိ႕ ကိုဖက္ဒရယ္အစိုးရကသာေကာက္ခံျခင္းျဖင့္ အခြန္စနစ္ကိုတစ္ေျပးညီျဖစ္ေစျခင္း (uniformity) ႏွင့္ အခြန္စီမံခန္႔ခြဲရန္ ရိုးရွင္းလြယ္ကူျခင္း (simplicity) စသည့္ အားသားခ်က္မ်ားရရွိေစသည္။ ထို႔အျပင္ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၏ အလ်ားလိုက္ ဘ႑ာေရးညီမွ်ေရးအစီအစဥ္ (Horizontal fiscal equalization) သည္ ျပည္နယ္မ်ားအၾကားဘ႑ာေရးညီမွ်မႈအဆင့္ ရာႏႈန္းျပည့္နီးပါးအထိေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ျခင္း၊ သီးျခားလြတ္လပ္ ေသာ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ား ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားေသာဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြေကာ္မရွင္ (FGC) က ဖက္ဒရယ္ အစိုးရကသာေကာက္ခံေသာ GST အခြန္မ်ားကို ျပည္နယ္မ်ားအၾကားစနစ္တက်ႏွင့္ မွ်မွ်တတခြဲေဝႏိုင္ရန္ အႀကံျပဳေပးျခင္းစသည္တို႔ေၾကာင့္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးအေျခအေနတည္ၿငိမ္ေရးကိုကူညီေပးသည္။  ။

{ ေရွ႕အပတ္ - - အိႏၵိယနိုင္ငံ }

  1. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁ )
  2. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၂ )
  3. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၃ )
  4. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္( ၄ )
  5. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္( ၅ )
  6. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၆ )
  7. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၇ )
  8. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၈ )
  9. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၉ )

  10. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁၀ )

  11. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁၁ )

  12. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁၂)

  13. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁၃ )