“ကင္ဆာ”ဆိုတာနဲ႔ မၾကာခင္ေသရေတာ့မွာလား။

.

ေရးသားသူ Dr. Thin Yadanar @ Frances
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

“ကင္ဆာ”

လူေပါင္းမ်ားစြာတို႕ရဲ႕ အသက္ကို ျခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ အရာ၊ ကင္ဆာျဖစ္ေနျပီဆိုတာနဲ႕  ေခါင္းထဲမွာေပၚလာတာ “ငါေသရေတ့ာမယ္” ဆိုတဲ့ အေတြး။ အဲ႕အေတြးေပၚတာနဲ႕ လက္ေတြ႕ဘဝမွာ ေၾကာက္ရြံ႕မႈ၊ တုန္လႈပ္မႈ၊ အားငယ္မႈ ၊ စိတ္ဓာတ္က်မႈ ၊ မေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြ ျဖစ္လာျပီး စိတ္ေထာင္းကိုယ္ေၾကျဖစ္ရပါေတာ့တယ္။  ဒါေပမယ့္ ခုလိုတိုးတက္လာတဲ႕ ေခတ္ၾကီးမွာ အခ်ိန္မီသာသိရင္ ကုလို႕ေပ်ာက္တဲ့   ကင္ဆာေတြလည္းရွိပါတယ္။  ေဆးပညာတိုးတက္လာျပီျဖစ္တဲ့အတြက္

 ျခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ ကင္ဆာကို   ကုသဖို႕နည္းလမ္းေတြလည္း   မ်ိုဳးစံုရွိေနျပီ။ ကင္ဆာသုေတသီမ်ားရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္အရ   ကင္ဆာျဖစ္လို႕ကုသျပီး ေနာက္ ၅ႏွစ္အထိ ကင္္ဆာဆဲလ္ေတြ   မေတြ႕ရေတာ့ဘူးဆိုရင္   အဲ့ဒီကင္ဆာက ကုသလို႔ေပ်ာက္သြားျပီလို႔ ဆိုနိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြလည္း မပ်ံံ႔ဘူး၊ ေစာေစာလည္းသိလို႕ကုသမယ္ဆိုရင္ အသက္ရွည္ရွည္ေနထိုင္ခြင့္  ပိုမ်ားႏိုင္တဲ့ကင္ဆာ (၅)မ်ိဳးကို ေျပာျပေပးမယ္ေနာ္။ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ေရာင္ျခည္ေလးေတြေပါ့။

(၁) ရင္သားကင္ဆာ

ရင္သားကင္ဆာ( အဆင့္ ၁ ႏွင့္ ၂ ) ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း – ၉၉ % -၁၀၀%

ရင္သားကင္ဆာဆိုရင္ မၾကားဖူးတဲ့သူ မရွိပါဘူး။ ေဆးပညာေတြတုိးတက္လာတာကတစ္ေၾကာင္း ၊ ဆရာဝန္ေတြက ဘယ္လိုကုရမလဲဆိုတာ ပိ္ုင္ႏိုင္စြာသိေနတာက တစ္ေၾကာင္း ၊ ရင္သားကင္ဆာဆုိတာကို လူေတြက ၾကားဖူးနားဝရွိေနတာ ေၾကာင့္ ကုသမယ္ဆိုရင္ တျခားကင္ဆာေတြထက္ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း ပိ္ုမ်ားပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာ  ျဖစ္တဲ့ေနရာကိုလိုက္ျပီး ကုသဖို႕ ေဆးေတြ၊ နည္းလမ္းေတြလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေပၚေနျပီဆိုေတာ့ကား  ကင္ဆာဆိုေပမယ့္ ၁၀၀% ကုသႏိုင္ျပီး အသက္ရွင္ဖို႕ အခြင့္အလမ္းေတြပိုမ်ားလာျပီေနာ္။ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ မပ်ံ႕ခင္ ေစာေစာကုဖို႕ေတာ့ လိုတာေပါ့။

ရင္သားကင္ဆာေတြထဲက “Oestrogen Receptor Positive” အီစတိုဂ်င္ ေဟာ္မုန္းေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ရင္သားကင္ဆာဟာ ေဟာ္မုန္းေလွ်ာ့ခ်နိုင္တဲ့ ေဆးေတြေပးတာနဲ႔ကို ပိုေကာင္းလာနိုင္တာေၾကာင့္  ကုသရအလြယ္ဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ဖက္မွာလည္း  “triple negative”  breast cancers”   လို႕ေခၚတဲ့ negative for estrogen receptors (ER-), progesterone receptors (PR-), and HER2 (HER2-)  ရင္သားကင္ဆာဆိုရင္ေတာ့ ကုရအခက္ဆံုးျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမိ်ဳးသမီးထု အေနနဲ႔ ကုသရလြယ္တဲ့ကင္ဆာလို႕ ေျပာလို႕ရတဲ့ ရင္သားကင္ဆာကို  မေပါ့ဆသင့္ဘဲ ရင္သားကို ကိုယ့္ဘာဘာစမ္းၾကည့္ျပီး အလံုးေတြ႕ရင္ ဆရာဝန္နဲ႕ သြားျပသင့္တယ္ေနာ္။ မ်ိဳးရိုးထဲမွာ ျဖစ္ဖူးတဲ့သူရွိရင္ေတာ့ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ျပီး တစ္ႏွစ္တစ္ခါ mammogram လို႕ေခၚတဲ့ ရင္သား ဓာတ္မွန္ ပံုမွန္ရိုက္သင့္ပါတယ္။ ဒါမွ ေစာေစာသိ ေစာေစာကု ေစာေစာေပ်ာက္တာေပါ့။

(၂) ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ

ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း – ၉၉ %

ေယာက္်ားေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ဆီးက်ိတ္ ကင္ဆာကို ကုသျပီး ဘာလို႕ အသက္ရွင္ႏႈန္းပိုမ်ားသလဲ ဆိုရင္ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာေတြက မ်ားေသာအားျဖင့္ ၾကီးထြားမႈႏႈန္း ေႏွးပါတယ္။ ကင္ဆာေတြလည္း အျခားေနရာေတြကို မပ်ံ႕ေသးဘူး၊ ခြဲစိတ္လို႔ရတဲ့ အသက္အရြယ္္ ( အသက္ ၇၀ မေက်ာ္ေသး) ၊ ခြဲစိတ္လို႕ရတဲ့ အေျခအေနေတြရွိမယ္ဆိုရင္ ခြဲစိတ္ကုသျပီးတာနဲ႔ ေနာက္ ၅ႏွစ္အတြင္း လူနာရဲ႕ အသက္ရွင္ႏႈန္ုး ၉၉% ရွိပါတယ္တဲ့။ ကံမေကာင္းအေၾကာင္းမလွပဲ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ ပ်ံ႔သြားရင္  ေတာင္ ခြဲစိတ္ကုသျပီးတာနဲ႔ ေနာက္ ၅ႏွစ္ အတြင္း လူနာရဲ႕ အသက္ရွင္ႏႈန္ုး ၂၉% ေတာင္ရွိေသးတယ္တဲ႔ေနာ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ဆရာဝန္ေတြက ကင္ဆာမပ်ံ႕ခင္ ဆီးက်ိတ္ကင္္ဆာကို ၾကိဳျပီး ေတြ႕တတ္လို႕ပါတဲ့။ အဲလိုေတြ႕ဖို႔ ကိုယ့္ဘက္ကလည္း က်န္းမာေရးေဆးစစ္ခ်က္ေတြကို မွန္မွန္ျပဳလုပ္ေပးသင့္တယ္ေနာ္။ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာကိုၾကိဳတင္ စစ္ေဆးခ်င္တယ္ဆိုရင္ နည္းလမ္း ၂ မ်ိဴးရွိပါတယ္။

  • စအို အတြင္းမွ လက္ျဖင့္စစ္ေဆးျခင္း
  • ေသြးေဖာက္ျပီး PSA test စစ္ေဆးျခင္း တို႕လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

မ်ိဳးရိုးထဲမွာလည္း ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာျဖစ္ဖူးတဲ့သူရွိတယ္၊ ဆီးသြားတ့ဲ အခါလည္း ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ ဆီးသြားရခက္တာ၊ ဆီးသြားရင္ ညွစ္ရတာ ၊ ဆီးထဲေသြးပါတာေတြရွိရင္ မေပါ့ဆဘဲ ဆရာဝန္ဆီ အျမန္သြားျပီး စစ္ေဆးသင့္တယ္ေနာ္၊။ ေစာေစာသိေလ အသက္ရွင္ခြင့္ပိုမ်ားေလပဲေလ။ မဟုတ္ဘူးလား။

(၃) သိုင္းရိြဳက္ဂလင္းကင္ဆာ

သိုင္းရြိဳက္ဂလင္း ကင္ဆာ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း – ၉၈% (ကင္ဆာျဖစ္တဲ့ တစ္ရွဴးေပၚေတာ့ မူတည္ေသးတယ္တဲ့ေနာ္)

သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းဆိုတာ လည္ပင္းအေရွ႕ဘက္မွာ ေနရာယူထားတဲ့ လိပ္ျပာပံုစံ ဂလင္းေလးတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ သူကေန  ကယ္လိုရီေလာင္ကၽြမ္းဖို႕ ၊ ႏွလံုးစည္းခ်က္မွန္ဖို႕ လိုအပ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြကို ထုတ္ေပးပါတယ္။ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း – ၉၈%  ဘာလို႕ရွိလဲဆိုရင္ သိုင္းရိြဳက္ဂလင္းကင္ဆာ အမ်ားစုဟာၾကီးထြားမႈႏႈန္း ေႏွးတယ္တဲ့။ ကင္္ဆာၾကီးလာျပီး လည္ပင္းပတ္လည္က အျခားအရာမ်ားကို ဖိေနရင္ေတာင္ ဆရာဝန္ေတြက ခြဲစိတ္ျပီး သိုင္းရိြဳက္ဂလင္းကို ထုတ္ပစ္လို႕ရပါတယ္။ ခြဲစိတ္ျပီး ရင္ေတာ့သိုင္းရြိဳက္ဂလင္း ကထုတ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြအတြက္ လူနာေတြက ေဆးအစားထိုးျပန္ေသာက္ေပးမယ္ဆိုရင္ အျခားပံုမွန္လူေတြလိုပဲ ေနထိုင္သြားလာလို႔ရပါတယ္။ ကုလို႕ေပ်ာက္တဲ့ဆိုေပမယ့္ ကင္ဆာျဖစ္တဲ့ တစ္ရွဴးအမ်ိဳးအစားေပၚလည္း မူတည္ေသးပါတယ္။ Anapူlastic Thyroid Cancer ဆုိရင္ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း ၇% ပဲရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Anaplastic Thyroid Cancer ျဖစ္ႏိုင္ေခ်က ေတာ္ေတာ္နည္းပါတယ္။ သိုင္းရြိဳက္ဂလင္း ကင္ဆာအတြက္ ၾကိဳစစ္ေဆးလို႔ရမယ့္နည္းလမ္း(tests) ေတြ ေတာ့ မရွိေသးပါဘူး။ လည္ပင္းမွာ အလံုးေပၚလာတာ ၊ အစာမ်ိဳခ်ရခက္တာမ်ိဳးေတြျဖစ္လာရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ေတြဆီ ခ်က္ခ်င္သြားျပသင့္ပါတယ္။ မေပါ့ဆဖို႕ေတာ့ လိုမယ္ေနာ္။  ကုျပီးရင္ အသက္ရွင္ခြင့္ကလည္း ၉၈% ေတာင္ရွိတာတဲ့ေနာ္။

(၄) ေဝွးေစ့ကင္ဆာ

ေဝွးေစ့ကင္ဆာ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း – ၉၅.၁%

ေဝွးေစ့ကင္ဆာ အေစာပိုင္းအဆင့္ (ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားလည္း မပ်ံ႕ေသးဘူးဆိုရင္) ကင္ဆာျဖစ္ေနတဲ့ ေဝွးေစ့ တစ္လံုး (သို႕မဟုတ္ ) ႏွစ္လံုးလံုးကို ခြဲထုတ္လိုက္ျပီး ကုသႏိုင္ပါတယ္။ႏွစ္လံုးရွိတဲ့အထဲမွာ တစ္လံုးထုတ္လိုက္ရင္ေတာင္ က်န္တစ္လံုးက လိင္ကိစၥေဆာင္ရြက္ဖို႔နဲ႔ ကေလးရဖို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြကို ထုတ္ေပးနိုင္ေသးတဲ့အတြက္ စိတ္ပူစရာမလိုဘူးေနာ္။ ကင္ဆာ အဆင့့္ျမင့္လာရင္ေတာင္ ခြဲစိတ္တာ ၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ကင္တာ ၊ ကင္ဆာေဆးသြင္းတာေတြလည္းလုပ္ႏိုင္ေသးတာဆိုေတာ့  ကုသဖို႕နည္းလမ္းေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ ဆရာဝန္ေတြကေတ့ာ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္တည္းက စတင္သံုးလာတဲ့ ciplastin လို႕ေခၚတဲ့  chemo ကင္ဆာေဆးသြင္းတာကို ပိုျပီးအားေပးၾကပါတယ္။ ေဝွးေစ့ ကင္ဆာဆိုရင္ ciplastin လို႕ေခၚတဲ့  chemo ကင္ဆာေဆးသြင္းရံုနဲ႔ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း ပိုမ်ားႏိုင္တယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ ကင္ဆာအဆင့္ ၄ ေရာက္ျပီဆိုရင္ေတာင္  ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း ၇၃% ရွိေသးတယ္ဆိုေတာ့ မဆိုးဘူးလို႔ ေျပာရမယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေဝွးေစ့မွာ အလံုးေပၚလာရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေဝွးေစ့ တစ္ဖက္ဖက္က ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ ၾကီးလာတာေတြက ကင္ဆာရဲ့ အေစာဆံုးအဆင့္ေတြျဖစ္ႏိုင္လို႕ ေစာေစာသိျပီး ေစာေစာကုသလို႕ ရေအာင္ ဆရာဝန္ဆီ ျမန္ျမန္သြားျပသင့္တယ္ေနာ္။

(၅) Melanoma အေရျပားကင္ဆာ

Melanoma အေရျပားကင္ဆာ ကုသျပီးေနာက္ ၅ ႏွစ္အတြင္း လူနာအသက္ရွင္ႏႈန္း- ၉၁.၇%

Melanoma အေရျပားကင္ဆာက ကုသျပီး အသက္ရွင္ႏႈန္ုးဘာလို႕ျမင့္လဲဆိုရင္  အေရျပားဆိုေတာ့ မ်က္လံုးနဲ႕ၾကည့္တာနဲ႕တင္ အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ေနတာကိုသိေတာ့ ေၾကာက္ျပီး ေစာေစာ သြားျပၾကတယ္မဟုတ္လား။ အေရျပားေအာက္ကို မပ်ံ႕ေသးရင္ ဆရာဝန္ေတြက ကင္ဆာျဖစ္တ့ဲေနရာကို ခြဲထုတ္လိုက္ရံုပဲ။ ဒါေပမယ့္ ေပါ့ေပါ့ဆဆ ေနလိုက္ရင္ေတာ့ ကင္္ဆာဆဲလ္ေတြ ပ်ံ႕ကုန္နိုင္ပါတယ္။ Melanoma အေရျပားကင္ဆာ က အျခား အေရျပားကင္ဆာ ထက္ဆာရင္ ပ်ံ႕ႏႈန္းပိုမ်ားပါတယ္။ အေရျပားေအာက္ကိုပါ ကင္ဆာဆဲလ္ ပ်ံ႕သြားျပီဆုိ ကုသရခက္သြားျပီး လူနာ ၁၅%- ၂၀% သာ ေနာက္၅ႏွစ္တြင္း အသက္ရွင္နိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစာေစာသိရေအာင္ အေရျပားေပၚမွာ အထူးသျဖင့္ ေက်ာကုန္း ၊ ဦးေရျပား ၊ ေဝွးေစ့အေရျပားႏွင့္ ေျခေခ်ာင္းၾကားေတြမွာ အေရာင္ရင့္ျပီး အရြယ္ၾကီးတဲ့ အဖုမ်ား အသားဖတ္မ်ား ထြက္လာရင္ ရိုးရိုးျဖစ္တာလား၊ ကင္ဆာလားဆိုတာသိရေအာင္ ဆရာဝန္ဆီ ျမန္ျမန္သြားသင့္တယ္ေနာ္။ မိသားစုထဲ မ်ိဳးရိုးရွိလွ်င္ ပိုလို႕ေတာင္ သတိထားသင့္တယ္ေနာ္။

ဒါေတြကေတာ့ ကင္ဆာေတြထဲမွာမွ ေမွ်ာ္လင့္လို႕ အရႏိုင္ဆံုး ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ေခ်အမ်ားဆံုး ကင္္ဆာေတြပါ။ ဒါေၾကာင့္  ကင္ဆာဆိုတာနဲ႕ စိတ္ဓာတ္က်မေနဘဲ ကုသလို႕ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ျပီး အသက္ဆက္ရွင္ႏိုင္ေသးတယ္ဆိုတာ ဒီေဆာင္းပါးေလးဖတ္ျပီး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေရာင္ျခည္ေတြနဲ႔အတူ ရွင္သန္ႏိုင္ၾကပါေစ။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။