အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁၀ )

.

ကေနဒါနိုင္ငံ

ကေနဒါႏိုင္ငံသည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံကဲ့သုိ႔ပင္ သက္တမ္းရင့္ေသာ (ႏွစ္ေပါင္း ၁၃၀ ေက်ာ္) ဖက္ဒရယ္ႏုိင္ငံ တစ္ခုျဖစ္သည္။  ျပည္ေထာင္စု၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသႏၱရအစိုးရတို႔ပါဝင္ေသာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈအဆင့္ (၃) ဆင့္တို႔ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ၿပီး ျပည္နယ္(province) (၁၀) ခုႏွင့္ နယ္ေျမ (territories) (၃) ခုတို႔ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည္။ ေဒသႏၱရ အဆင့္အစိုးရသည္ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ျပည္နယ္ အဆင့္အစိုးရမ်ားကဲ့သို႔ ဖြဲ႔စည္းပံုမွ အပ္ႏွင္းထားသည့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ား မရွိသျဖင့္ ျပည္နယ္မွထပ္ဆင့္လႊဲအပ္သည့္ အာဏာမ်ားကိုသာ က်င့္သံုးခြင့္ရွိသည္။ ကေနဒါႏိုင္ငံ ၏ မူလဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသည္ ၿဗိတိန္သွ်ပါလီမာန္၏ သာမာန္ ျပ႒ာန္းဥပေဒတစ္ခုအျဖစ္ ၁၈၆၇ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္တည္လာခဲ့သည္။ ၿဗိတိသွ်၏ ဒိုမီနီယမ္ကေနဒါ (Dominion Canada) ကို မူလအစတြင္ ကြန္ဖက္ဒေရးရွင္း (Confederation) အျဖစ္ စီရင္စု (၅) ခု (ကေနဒါႏိုင္ငံ၏ မူလျပည္နယ္ (၄) ခုႏွင့္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ) တို႔ျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ခဲ့သည္။ အစပိုင္းတြင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရလက္ထဲတြင္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာ ပိုရွိၿပီး ျပည္နယ္အစိုးရလက္ထဲတြင္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာနည္းသည့္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈမ်ားသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို ပို၍ႏွစ္သက္ ၾကေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္း၌ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈနည္းသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္သို႔ တျဖည္းျဖည္း ကူးေျပာင္းလာခဲ့သည္။

ကေနဒါႏိုင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသည္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အကန္႔အသတ္ရွိသည့္ ဝက္မင္နင္စတာ၏ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္ ျပ႒ာန္း ဥပေဒတစ္ခုမွ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို အကန္႔အသတ္ျဖင့္ ျပင္ဆင္ခြင့္ရသည့္ ၁၉၄၉ ခုႏွစ္မွသည္ ျပည္နယ္မ်ားကို ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ အျပည့္အဝေပးထားသည့္ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ကေနဒါအက္ဥပေဒ (Canada Act) ျပ႒ာန္းႏုိင္ခဲ့သည္အထိ ေျပာင္းလဲတိုးတက္လာခဲ့သည္။ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကေနဒါႏိုင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံုျပင္ဆင္မႈမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ထင္ရွားေသာ ဖြဲ႔စည္းပံုျပ႒ာန္းခ်က္အခ်ဳိ႕မွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္သည္။

၁ - လြတ္လပ္မႈဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ာတာ (the Charter of Rights of Freedoms) - ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လူ႔အခြင့္အေရးကို လြတ္လပ္မႈဆိုင္ရာလူအခြင့္အေရးခ်ာတာျဖင့္ ကာကြယ္ေပးထားသည္။ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ျပည္နယ္ဥပေဒ မ်ားသည္ ခ်ာတာကို ေလးစားလိုက္နာမႈ ရွိရမည္။

၂ - သဘာဝသယံဇာတဆိုင္ရာ ျပည္နယ္မ်ား၏ ထပ္တိုးလုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ား (Additional provincial powers over natural resources) - ျပည္နယ္မ်ားသည္ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈနယ္ေျမအတြင္းရွိ သဘာဝသယံဇာတမ်ားကို ပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ႏွင့္ သယံဇာတဝင္ေငြခြဲေဝခြင့္မ်ားကို ေပးအပ္ထားသည္။

၃ - ဘ႑ာေရးညီတူမွ်တူအစီအစဥ္မ်ား (Fiscal Equalizations) - ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ျပည္နယ္မ်ား အၾကား အရင္းအျမစ္မ်ားျပန္လည္ျဖန္႔ျဖဴးေပးရန္ ျပည္နယ္မ်ားအတြက္ သာတူညီမွ်ေရးေပးေငြမ်ား ခ်ေပး သည္။

အသံုးစရိတ္တာဝန္မ်ား

ကေနဒါႏုိင္ငံတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံကဲ့သုိ႔ပင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အသံုးစရိတ္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားကို ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒထဲတြင္ တိက်ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိေသာ္လည္း တရားရံုးမ်ားက ဖက္ဒရယ္ အစိုးရ၏ ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မႈအသံုးစရိတ္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာႏွင့္ အခြန္အာဏာမ်ားက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ရရွိေရးကို အေလးေပးသည့္ ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားကို ထုတ္ျပန္ေပးေလ့ ရွိသည္။ ဖြဲ႔စည္းပံုအက္ဥပေဒ၏ ပုဒ္မ ၃၆(က) အရ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ လူမႈဖူလံုေရး ကဲ့သို႔ေသာ အေရးႀကီးသည့္ ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို   ႏုိင္ငံတစ္ဝန္း လံုေလာက္စြာ ရရွိေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးတန္းတူ ရရွိေရးတို႔အတြက္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္ အစိုးရတို႔ကို ပူးတဲြအသံုးစရိတ္တာဝန္မ်ား အပ္ႏွင္းထားသည္။ ထိုတာဝန္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ရာတြင္ ဖက္ဒရယ္ အစိုးရသည္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားကို ျပည္နယ္မ်ားအား ခ်ေပးျခင္းျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ားအၾကား ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မႈအဆင့္ကို ထိန္းညိႇေပးသည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားအေပၚ မွီခိုေနရမႈ နည္းလာေလေလ ဖက္ဒရယ္ အစိုးရကသာ ဆံုးျဖတ္သြားသည့္ အသံုးစရိတ္ဆို္င္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္တာဝန္မ်ား သည္ ႏိုင္ငံေရးအရ အမ်ားလက္ခံႏိုင္မႈ ေလ်ာ့နည္းလာေလေလ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အသံုး စရိတ္တာဝန္မ်ားကို ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ျပည္နယ္ ႏွစ္ခုလံုး သေဘာတူညီမွသာ ေဆာင္ရြက္ သြားရန္ အဆိုျပဳ ထားသည့္ လူမႈေရးေပါင္းစည္းမႈမူေဘာင္သေဘာတူညီ ခ်က္ (Social Union Framework Agreement) ကို ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ညိႇႏႈိင္းခဲ့သည္။ ျပည္နယ္ (၁၀) ခုအနက္ ျပည္နယ္ (၉) ခုက ျပည္နယ္မ်ား၏ သီးသန္႔ လုပ္ပိုင္ ခြင့္ နယ္ေျမအတြင္း ဖက္ဒရယ္အသံုးစရိတ္တာဝန္မ်ားကို သင့္ေလ်ာ္ေသာ ကန္႔သတ္ခ်က္ျဖင့္သာ ေဆာင္ရြက္ သြားပါကဖက္ဒရယ္အသံုးစရိတ္အာဏာမ်ားကိုျပည္နယ္မ်ားကအသိအမွတ္ျပဳသြားမည္ဟုထိုသေဘာတူညီခ်က္တြင္ ပါရွိသည္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ “ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ အစိုးရ (peace, order and good government)” အတြက္လိုအပ္သလိုဥပေဒျပဳခြင့္ရိွသည္ ။ ထို႔အျပင္ ျပည္နယ္ ဥပေဒျပဳခြင့္ကို တာဆီးပိုင္ခြင့္ရွိေသာ္လည္း ထိုအာဏာကို အသံုးျပဳခဲသည္။ ၾကြင္းက်န္အာဏာ (တစ္နည္းအား ျဖင့္ မည္သည့္အစိုးရ အဖြဲ႔ကိုမွ ေပးအပ္ထားျခင္းမရွိေသာ အာဏာ) မ်ားကို ျပည္နယ္မ်ားအား ေပးအပ္ထား သည္။ ကေနဒါ ႏိုင္ငံ၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာခြဲေဝမႈ (division of powers) သည္ အေကာင္းဆံုး အေလ့အထ အေျခခံမူမ်ား (bestpractice principles) ႏွင့္ ကိုက္ညီမႈရွိသည္။ တစ္ႏုိင္ငံလံုးအေပၚ လႊမ္းၿခံဳေသာ ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို ဖက္ဒရယ္အစိုးရအားလည္းေကာင္း၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသႏၱရအဆင့္ လႊမ္းၿခံဳေသာ ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကိုျပည္နယ္မ်ားအားလည္းေကာင္းတာဝန္ေပးထားသည္။ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏သီးျခားလုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ားတြင္ လံုၿခံဳေရး၊ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရး၊ ရာဇဝတ္မႈဆိုင္ရာ တရားမွ်တမႈ၊ ေငြေၾကးႏွင့္ ဘဏ္လုပ္ ငန္း၊ ႏုိင္ငံတကာ ေရေၾကာင္းလမ္းမ်ား၊ အလုပ္လက္မဲ႔အာမခံ၊ ေဒဝါလီခံရမႈႏွင့္ ကြာရွင္းမႈမ်ား ပါဝင္သည္။ ျပည္နယ္မ်ား၏ သီးျခား လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားတြင္ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမႈေရးဝန္ေဆာင္မႈမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံသား အခြင့္အေရးမ်ား စသည္တို႔ ပါဝင္သည္။ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရတို႔ မွ်ေဝ ယူၾကသည့္ ထပ္တူျပဳအာဏာ မ်ားတြင္ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ လူဝင္မႈ ႀကီးၾကပ္ေရး၊ ပတ္ဝန္းက်င္ထိမ္းသိမ္းေရးႏွင့္ အဆင့္ျမင့္ ပညာေရးတို႔ပါဝင္သည္။

အခြန္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား

ကေနဒါႏုိင္ငံတြင္ ဖြဲ႔စည္းပံုအရ ဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားအား အခြန္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာ မ်ား ေပးအပ္ထားသည္။ ေဒသႏၱရအစိုးရမ်ားတြင္လည္း အခြန္အာဏာအခ်ဳိ႕ရွိၿပီး ထိုအခြန္အာဏာမ်ားသည္ ျပည္နယ္ ဥပေဒမ်ားမွ ဆင္းသက္လာသည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အခြန္အားလံုးနီးပါးကို စည္းၾကပ္ ေကာက္ခံခြင့္ ရွိသည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ “တိုက္ရုိက္ခြန္”ကို အဓိကေကာက္ခံၿပီး “လုိင္စင္ေၾကး”ကို အရံအျဖစ္ ေကာက္ခံသည္။ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား၏ အခြန္အာဏာမ်ားကို ၾကည့္လွ်င္ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရ ႏွစ္ရပ္လံုးသည္ အဓိက အခြန္မ်ား (ဥပမာ- ဝင္ေငြခြန္၊ စားသံုးခြန္၊ လုပ္ခလစာခြန္ႏွင့္  အသံုးျပဳခ) ကို ၎တို႔၏ ကုိယ္ပိုင္အခြန္စနစ္ (အခြန္ ဖြဲ႔စည္းပံု) မ်ားျဖင့္ စည္းၾကပ္ေကာက္ခံခြင့္ ရွိၾကသျဖင့္ အခြန္ဆိုင္ရာ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ကိုယ္စီရွိၾကသည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရစည္းၾကပ္ခြင့္ မရွိသည့္ အခြန္အေျခခံအခ်ဳိ႕ အပါအဝင္ အခြန္ အေျခခံ အားလံုးနီးပါးကို ရရွိထားသည္။ ျပည္နယ္အားလံုးသည္ တစ္ဦးခ်င္းဝင္ေငြခြန္၊ ေကာ္ပိုရိတ္ဝင္ေငြခြန္၊ လုပ္ခ လစာခြန္၊ အရက္ႏွင့္ ေဆးရြက္ႀကီး ကဲ့သို႔ေသာ ယစ္မ်ဳိးခြန္ႏွင့္ ေရနံထြက္ပစၥည္း အေပၚ ေကာက္ခံေသာ အခြန္တို႔ အပါအဝင္ ျပည္နယ္အတြင္းရွိ သဘာဝသယံဇာတႏွင့္ အျမတ္ခြန္တို႔ကို စည္းၾကပ္ေကာက္ခံသည္။ ဖက္ဒရယ္ အစိုးရသည္ သဘာဝသယံဇာတႏွင့္ အိမ္ၿခံေျမခြန္ကလြဲၿပီး ျပည္နယ္မ်ား ေကာက္ခံသည့္ အခြန္မ်ားစြာကိုလည္း ေကာက္ခံသည္။

အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား၏ အခြန္စည္းၾကပ္ေကာက္ခံမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖြဲ႔စည္းပံုအရ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားရွိသည္။၎တို႔မွာ  ၁ - ကိုယ္စားျပဳမႈရွိေသာ အခြန္မ်ားကိုသာ ေကာက္ခံေရးအတြက္ ေကာက္ခံမည့္ အခြန္မ်ားကို ဥပေဒျပဳျပ႒ာန္း သြားရန္ (democratic taxation)၊

၂ - ကေနဒါႏိုင္ငံအတြင္း ကုန္စည္မ်ား လြတ္လပ္စြာစီးဆင္းႏိုင္ေရးအတြက္ ျပည္တြင္း အေကာက္ခြန္မ်ား ေကာက္ခံ့ျခင္း မျပဳရန္ (no internal custom duties) ၊

၃ - အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား အိမ္ၿခံေျမ ခြန္မ်ား ေကာက္ခံျခင္း မျပဳရန္ (no inter-governmental taxation) ႏွင့္

 ၄ - အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားသည္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ားကို လြဲအပ္ရာတြင္ ၎တို႔၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားကိုသာ လြဲအပ္ရန္ (delegation) တို႔ျဖစ္သည္။

ထိုကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ အခြန္စနစ္မ်ားကို စိတ္ႀကိဳက္က်င့္သံုးခြင့္ႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ ျပည္နယ္အခြန္စည္းဝါးညီေရး အစီအစဥ္မ်ားတြင္ လြတ္လပ္စြာပါဝင္ခြင့္ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္အခ်ဳိ႕ ေသာ ျပည္နယ္ မ်ားသည္ အခြန္အခ်ဳိ႕အတြက္ အခြန္စည္းဝါးညီေရးအစီအစဥ္မ်ားတြင္ ပါဝင္ၾကေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္ မ်ားသည္ ထိုအစီအစဥ္မ်ားတြင္ မပါဝင္ဘဲ ၎တို႔အစီအစဥ္ (ကုိယ္ပိုင္အခြန္စနစ္မ်ား) ျဖင့္ အခြန္မ်ားကို စည္းၾကပ္ ေကာက္ခံသည္။ ဥပမာ - ေခးဘက္ျပည္နယ္ (Quebec) သည္ တစ္ဦးခ်င္း ဝင္ေငြခြန္ႏွင့္ ေကာ္ပိုရိတ္ ဝင္ေငြခြန္မ်ားကို စည္းဝါးညီအစီအစဥ္မ်ားတြင္ မပါဝင္ေပ။ ေခးဘက္ျပည္နယ္ကဲ့သို႔ ပင္ အယ္ဘာတာျပည္နယ္ႏွင့္ အြန္တာရီယို ျပည္နယ္တို႔သည္ ေကာ္ပိုရိတ္ဝင္ေငြခြန္ ေကာက္ခံျခင္းဆုိင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (corporate tax collection agreements) ကို ခ်ဳပ္ဆိုျခင္းမျပဳဘဲ ၎တို႔၏ အစီအစဥ္ ျဖင့္ ေကာ္ပိုရိတ္ဝင္ေငြခြန္ကို စည္းၾကပ္ေကာက္ခံ ၾကသည္။ ထို႔ျပင္ တန္ဖိုးျဖည့္ခြန္ (VAT) ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေခးဘက္ျပည္နယ္သည္ ေခးဘက္ျပည္နယ္အတြက္အျပင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရအတြက္လည္း တန္ဖိုးျမင့္ခြန္ ေကာက္ခံေပးသည္။ အျခားျပည္နယ္မ်ားသည္လည္း ေခးဘက္ ျပည္နယ္ကဲ့သို႔ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ ရွိေသာ္လည္း ထိုသို႔ေရြးခ်ယ္ျခင္း မျပဳၾကေပ။

ေဒသႏၱရအစိုးရသည္ ၎တို႔၏ ေဒသႏၱရဆိုင္ရာ တာဝန္မ်ား (ေဒသႏၱရရဲလုပ္ငန္း၊ ေရ၊ ေရႏုတ္ေျမာင္းႏွင့္ အမိႈက္၊ လမ္းမ်ားႏွင့္ အပန္းေျဖစခန္မ်ား) အတြက္ လိုအပ္ေသာ ဘ႑ာေငြမ်ားအတြက္ ပစၥည္းခြန္ (အိမ္ၿခံေျမ အပါအဝင္) ႏွင့္ အသံုးျပဳခမ်ားကို အဓိကအားထားၿပီး ထိုအခြန္အခႏႈန္းထားမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ သတ္မွတ္ပိုင္ ခြင့္ရွိသည္။ ျပည္နယ္အားလံုးသည္ ပစၥည္းခြန္မ်ားကို အခြန္စည္းဝါညီေအာင္ ျပဳလုပ္ထားသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ပစၥည္းခြန္ အေျခခံသည္ ပစၥည္းမ်ား၏ေစ်းကြက္ တန္ဖိုးျဖစ္ၿပီး စံႏႈန္းအကဲဲျဖတ္မူတို႔ကို အသံုးျပဳၿပီး သတ္မွတ္ သည္။ ျပည္နယ္ အမ်ားစုသည္ ေဒသႏၱရအစိုးရမ်ား၏ ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏုိင္စြမ္း (အထူးသျဖင့္ ပစၥည္းခြန္ ေကာက္ခံႏိုင္စြမ္း) ကို သာတူညီမွ်ေစသည့္ စနစ္မ်ား ရွိၾကသည္။

ကေနဒါႏိုင္ငံတြင္ ေကာက္ခံေသာ အခြန္အခ်ဳိ႕ႏွင့္ပတ္သက္၍ ထိုအခြန္ရေငြမ်ားကို ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္း အခ်ဳိ႕အတြက္ အသံုးျပဳရန္ ႀကိဳတင္လ်ာထားသည္/ သတ္မွတ္ထားသည္။ ဥပမာ - လုပ္ခလစာခြန္မ်ား ကို တစ္ခါ တစ္ရံတြင္ လူမႈေရးအာမခံအစီအစဥ္အခ်ဳိ႕(ပင္စင္၊ အလုပ္လက္မဲ့အာမခံ) တြင္အသံုးျပဳရန္လ်ာထား ၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ တြင္ အေထြေထြဘ႑ာေငြမ်ားကို အားျဖည့္ေပးရန္အတြက္ အသံုးျပဳသည္။ ထို႔ျပင္ ပစၥည္းခြန္ အခ်ဳိးစားတစ္ခုကို လည္း ပညာေရးကဲ့သို႔ေသာ ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို ပံ့ပိုးေပးရန္အတြက္ လွ်ာထားေလ့ရွိ သည္။ ကေနဒါႏိုင္ငံတြင္ အခြန္ အခ်ဳိ႕ကို ယခင္ေကာက္ခံခဲ့ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေကာက္ခံျခင္းမျပဳ ေတာ့သည့္ အခြန္မ်ားလည္း ရွိသည္။ ဥပမာ - အေမြခြန္ကို ျပည္နယ္မ်ားက ယခင္ေကာက္ခံခဲ့ေသာ္လည္း ျပည္နယ္မ်ားအၾကား (အခြန္ႏႈန္းထား ေလွ်ာ့ေပါ့ ေကာက္ခံသည့္ ) အခြန္ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ အက်ဳိးဆက္မ်ားေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေကာက္ခံျခင္း မရွိေတာ့ေပ။   ။ ( မဇၥ်ိမ )

  1. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁ )
  2. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၂ )
  3. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၃ )
  4. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္( ၄ )
  5. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္( ၅ )
  6. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၆ )
  7. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၇ )
  8. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၈ )
  9. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၉ )