ရင္သားအက်ိတ္ (သို႔) ရင္သားနာက်င္ျခင္းက ရင္သားကင္ဆာလား

.

ေရးသားသူ Dr . Phyu Mon Latt
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

ရင္သားမွာ စူးရွနာက်င္ျခင္းဟာ ေၾကာက္စရာေကာင္းပါတယ္။ ဒါဟာ သင့္မွာမ်ား ျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါတစ္ခုခု ျဖစ္ေနလားဆိုတာကို စဥ္းစားမိေစမွာပါ။ ရင္သားအက်ိတ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ အမ်ိဳးသားေတြ မွာေတာင္ ဆရာဝန္ဆီသြားျပဖို႔ လံႈ႔ေဆာ္ေပးတဲ့ အရာျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာ အစပိုင္းအဆင့္ေတြမွာ ေရာဂါလကၡဏာ မျပတတ္ေပမယ့္ အခ်ိန္မီ ေတြ႔ရွိျခင္းဟာ ရင္သားကင္ဆာရဲ႕ အသက္ရွင္ေနႏိုင္စြမ္းကို ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္ပါတယ္။

ေအာက္ေဖၚျပပါ အခ်က္ေတြကေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြနဲ႔ ရင္သားကင္ဆာ အမ်ိဳးအစားေတြအေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

နာက်င္မႈရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

လူေတြဟာ နာက်င္မႈခံစားရၿပီဆိုရင္ တစ္ခုခုေတာ့ မွားေနၿပီလို႔ ထင္ၾကသလိုပဲ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ရင္သားမွာ နာက်င္မႈ ခံစားရမယ္ဆိုရင္ ဒါကို အဆိုးဆံုး (ရင္သားကင္ဆာ)လို႔ ထင္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရင္သားနာက်င္မႈဟာ ရင္သားကင္ဆာရဲ႕ ပထမဆံုးသတိထားမိေလာက္တဲ့ လကၡဏာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အျခားအခ်က္ေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း နာက်င္မႈကို ျဖစ္ေစပါေသးတယ္။

ရင္သားနာက်င္မႈကို mastalgia လို႔ ေခၚၿပီး ေအာက္ပါ အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။
• ရာသီလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေဟာ္မုန္း ေျပာင္းလဲမႈမ်ား
• ကိုယ္ဝန္တားေဆး (သို႔) သေႏၶသားမရျခင္းကို ကုသတဲ့ ေဆးမ်ား
• ကြက္တိ မျဖစ္ေသာ ဘရာ
• ရင္သား အရည္က်ိတ္
• ႀကီးမားေသာ ရင္သား (လည္ပင္း၊ ပုခံုး၊ ခါးနာျခင္းေတြနဲ႔ တြဲဖက္ခံစားရတတ္ပါတယ္။)
• စိတ္ဖိစီးမႈ

ရင္သားအက်ိတ္မ်ား

ရင္သားအက်ိတ္တစ္ခုဟာ အျမဲတမ္း ကင္ဆာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္မွာ ေဟာ္မုန္းေျပာင္းလဲမႈေတြက စလို႔ အဆီတစ္ရွဴးေတြ ပ်က္စီးတဲ့အထိ ျဖစ္တတ္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြ အသက္ ၂၀ ကေန ၅၀ ၾကားမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ရင္သားအက်ိတ္ေတြရဲ႕ ၉၀%ဟာ ကင္ဆာမဟုတ္ဘူးလို႔ Mayo clinic က ဆိုပါတယ္။

ရင္သားအက်ိတ္ေတြျဖစ္ပြားတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့
• ရင္သား ပိုးဝင္ျခင္း
• Fibrocystic breast disease
• Fibroadenoma (ကင္ဆာမဟုတ္ေသာ အက်ိတ္)
• Fat necrosis (တစ္ရွဴးပ်က္စီးျခင္း)
• တစ္ရွဴးပ်က္စီးျခင္း ရွိမယ္ဆိုရင္ အက်ိတ္ဟာ အသားစ မယူမခ်င္း ကင္ဆာနဲ႔ ခြဲျခားႏိုင္ျခင္း မရွိပါဘူး။ ရင္သားကင္ဆာ စစ္ေဆးမႈေတြကို ေနာက္ပိုင္းမွာ ေဖၚျပသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာ လကၡဏာမ်ား

အက်ိတ္နဲ႔ နာက်င္မႈေတြဟာ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ အမ်ားဆံုး ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အရာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာရဲ႕ အျခားလကၡဏာ ေတြကေတာ့
• ႏို႔သီးေခါင္း အရည္ထြက္ျခင္း (သို႔) ႏို႔သီးေခါင္း အထဲဝင္ျခင္း
• ရင္သားတစ္ဖက္ ႀကီးလာျခင္း
• ရင္သားမ်က္ႏွာျပင္ေပၚမွာ ခ်ိဳင့္ဝင္ျခင္း
• အေရျပားမွာ “orange peel” texture ရွိျခင္း
• မိန္းမကိုယ္ နာက်င္ျခင္း
• မရည္ရြယ္ပဲ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းျခင္း
• ခ်ိဳင္းၾကားမွာ ျပန္ရည္က်ိတ္ ႀကီးလာျခင္း
• ရင္သားမွာ ျမင္ႏိုင္တဲ့ ေသြးေၾကာေတြ ရွိျခင္း တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အထက္ေဖၚျပပါ အခ်က္ေတြ ရွိၿပီဆိုရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသသင့္ပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာ စစ္ေဆးမႈမ်ား

ရင္သားနာက်င္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသမယ္ဆိုရင္ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈေတြ ရွိပါတယ္။
• Mammogram – ရင္သား X-ray ရိုက္ျခင္းဟာ ရိုးရုိး အက်ိတ္နဲ႔ ကင္ဆာက်ိတ္ ကို ခြဲျခားေပးႏိုင္ပါတယ္
• Ultrasound – Ultrasound အသံုးျပဳျခင္းဟာ တစ္ရွဴးေတြရဲ႕ ပံုရိပ္ကို ရရွိေစပါတယ္။
• MRI – အျခားစစ္ေဆးမႈေတြနဲ႔ ေပါင္းစပ္ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။
• အသားစယူျခင္း – စစ္ေဆးဖို႔ ရင္သားတစ္ရွဴးကို ဖယ္ရွားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ရင္သားကင္ဆာ အမ်ိဳးအစားမ်ား

ရင္သားကင္ဆာ ကို ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားႏိုင္ပါတယ္။
• Non-invasive – ကင္ဆာဟာ မူရင္းတစ္ရွဴးကေနၿပီး ျပန္႔သြားျခင္း မရွိေသးပါဘူး။
• Invasive – ကင္ဆာဆဲလ္ေတြဟာ ပတ္ပတ္လည္က တစ္ရွဴးေတြကို ျပန္႔သြားၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါျဖစ္တဲ့ တစ္ရွဴးေတြကလည္း ကင္ဆာအမ်ိဳးအစားေတြကို သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။
• Ductal carcinoma – ကင္ဆာဟာ ႏို႔ျပြန္ေတြရဲ႕ နံရံမွာ ျဖစ္ေပၚတာျဖစ္ၿပီး သူဟာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။
• Lobular carcinoma – ကင္ဆာဟာ ႏို႔ျဖစ္ေပၚတဲ့ ရင္သားရဲ႕ lobules ေတြ ထဲမွာ ျဖစ္ေပၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။
• Sarcoma – ကင္ဆာဟာ ရင္သားရဲ႕ connective tissue ေတြမွာ ျဖစ္ေပၚတာျဖစ္ပါတယ္။

မ်ိဳးရိုးဗီဇနဲ႔ ေဟာ္မုန္းေတြဟာ ကင္ဆာ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈကို သက္ေရာက္မႈ ရွိပါတယ္။
မ်ိဳးရိုးဗီဇဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္သူေတြဟာ မ်ိဳးရိုးဗီဇနဲ႔ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ ဘယ္လို ဆက္စပ္ေနလဲဆိုတာ ရွာေဖြေနၾကၿပီး တစ္ခုကိုေတာင္ သက္ေသျပႏိုင္ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။
• HER 2 – ကင္ဆာဆဲလ္ေတြမွာ ရွိတဲ့ HER 2 ဟာ သူတို႔ရဲ႕ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈကို တစ္ရွိန္ထိုး တက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ HER2 ကို ပိတ္ပင္ႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။
• Estrogen receptor positive – ဒီကင္ဆာဟာ estrogen ကို တုန္႔ျပန္ႏိုင္ပါတယ္။
• Progesterone receptor positive – ဒီကင္ဆာဟာ progesterone ကို တုန္႔ျပန္ႏိုင္ပါတယ္။
• Hormone receptor negative – ေဟာ္မုန္း receptor ေတြ မပါဝင္ပါဘူး။

ကုသမႈ
အမ်ိဳးအစားနဲ႔ ကင္ဆာအဆင့္ေတြေပၚမူတည္ၿပီးေတာ့ ကုသမႈေတြဟာ ကြဲျပားျခားနားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာဝန္နဲ႔ကြ်မ္းက်င္သူေတြဟာ ကင္ဆာေရာဂါကိုကုသဖို႔ ေအာက္ပါနည္းေတြကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။
• Lumpectomy – ရင္သားကို မထိခိုက္ပဲ အက်ိတ္ထုတ္ျခင္း
• Mastectomy – အက်ိတ္ေရာ connective tissue ေရာပါဝင္တဲ့ breast tissue အကုန္ကို ခြဲထုတ္ျခင္း
• Chemotherapy – ဒါဟာ အသံုးအမ်ားဆံုး ကင္ဆာကုသမႈ တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ကင္ဆာေဆးေတြဟာ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ ပြားႏႈန္းကို တားျမစ္ပါတယ္။
• ဓါတ္ေရာင္ျခည္ – သူဟာ ကင္ဆာကို တိုက္ဖ်က္ဖို႔ X-rays ေတြကို အသံုးျပဳပါတယ္။
• ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ပစ္မွတ္ထားကုသမႈ – မ်ိဳးရိုးဗီဇ (သို႔) ေဟာ္မုန္းေတြဟာ ကင္ဆာႀကီးထြားျခင္းမွာ အေရးပါရင္ ဒီနည္းေတြကို သံုးၾကပါတယ္။

ဘာကိုသတိရ ရမလဲ။

ဘယ္ကင္ဆာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေစာစီးစြာ သိရွိကုသႏိုင္ျခင္းဟာ ေရရွည္ ရလဒ္ကို ဆံုးျဖတ္တဲ့ အဓိက အခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာဟာ လြယ္ကူစြာကုသႏိုင္ၿပီး ေစာစီးစြာ ေတြ႔ရွိရင္ လံုးဝအျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုသႏို္င္တဲ့ ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရင္သားနာက်င္မႈဟာ ျပင္းထန္တယ္လို႔ ထင္ရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ ဒီေန႔ပဲ ျပသသင့္ပါတယ္။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။