NEWS FLASH:  မင္းဘူးၿမိဳ႕အနီး တပ္မေတာ္တိုက္ေလယာဥ္ ပ်က္က်

YOPE ရုပ္/သံ Mizzima English

အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၉ )

.

အခြန္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား

အစိုးရ၏ အခြန္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားတြင္ အခြန္စည္းၾကပ္ျခင္း (အခြန္အေျခခံႏွင့္ အခြန္ႏႈန္းထားမ်ား သတ္မွတ္ျခင္း) ၊ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းႏွင့္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းတို႔အျပင္ အခြန္ဝင္ေငြခြဲေဝမႈမ်ားကိုလည္း ခြဲျခားသိရွိ ထားရန္ အေရးႀကီးသည္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရတို႔သည္ ၎တို႔ ေကာက္ခံခြင့္ရွိေသာ အခြန္မ်ားအေပၚ စည္းၾကပ္ခြင့္ ရွိၾကၿပီး ေဒသႏၱရအစိုးရမ်ား၏ အခြန္စည္းၾကပ္ခြင့္သည္ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ဖြဲ႔စည္းပံု ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားေပၚ မူတည္ၿပီးကြဲျပားသြားသည္။ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား၏ အခြန္ အာဏာမ်ားကို သီးျခားအခြန္အာဏာမ်ားႏွင့္ ထပ္ထူျပဳအခြန္အာဏာမ်ား ဟူ၍ ခြဲျခားႏိုင္သည္။ ဖက္ဒရယ္ အစိုးရ၏ သီးျခားအခြန္အာဏာ မ်ားတြင္ အေကာက္ခြန္၊ လက္ေဆာင္ခြန္ႏွင့္လုပ္ခလစာခြန္တို႔ပါဝင္ၿပီးျပည္နယ္ အစိုးရတို႔၏ သီးျခားအခြန္အာဏာ မ်ားတြင္ အေထြေထြေရာင္းဝယ္ခြန္၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ႏွင့္ လုပ္ငန္းလိုင္စင္ခြန္ တို႔ ပါဝင္သည္။

ဖက္ဒရယ္အစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရတို႔၏ထပ္တူျပဳအခြန္အာဏာမ်ားတြင္ဝင္ေငြခြန္၊ယစ္မ်ဳိးခြန္ ႏွင့္ အိမ္ၿခံေျမခြန္တို႔ပါဝင္ၿပီး ျပည္နယ္ အစိုးရႏွင့္ ေဒသႏၱရအစိုးရတို႔၏ ထပ္တူျပဳအခြန္အာဏာမ်ားတြင္ ဝင္ေငြ ခြန္၊ ေရာင္းဝယ္ခြန္ႏွင့္ ယစ္မ်ဳိးခြန္တို႔ ပါဝင္သည္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ အခြန္အေျခခံက်ယ္ျပန္႔ေသာ (ဝင္ေငြမ်ားစြာ ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏုိင္ေသာ) အခြန္ မ်ား (ဥပမာ - ဝင္ေငြခြန္မ်ား) အေပၚ စည္းၾကပ္ေကာက္ခံခြင့္ကို ဖက္ဒရယ္အစိုးရအျပင္ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ား ကိုလည္း ေပးထားသည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္သည္ ဝင္ေငြခြန္အေပၚတြင္ အမ်ားဆံုး မွီခိုေန ရသည္။ တစ္ဦးခ်င္းဝင္ေငြခြန္သည္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရအခြန္ရေငြ၏ (၈၀) ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ကိုလည္းေကာင္း၊ တစ္ႏုိင္ငံလံုးစုစုေပါင္းဝင္ေငြခြန္ရေငြ၏ (၈၀) ရာခိုင္ႏႈန္းကိုလည္းေကာင္း ကိုယ္စားျပဳသည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ဝင္ေငြခြန္အျပင္ အေထြေထြေရာင္းဝယ္ခြန္မ်ားမွလည္း ဝင္ေငြမ်ားစြာ ေကာက္ခံရရွိသျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္ ျဖန္႔က်က္မႈသည္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ ဝင္ေငြအရင္းအျမစ္ျဖန္႔က်က္မႈမ်ားထက္ ပိုမ်ားသည္။ ေဒသႏၱရအစိုးရ အခြန္ဝင္ေငြအားလံုး၏ ေလးပံုသံုးပံုနီးပါးကို ပစၥည္းခြန္မ်ားမွ ရရွိသျဖင့္ ပစၥည္းခြန္သည္ ေဒသႏၱရ အစိုးရမ်ားအတြက္ ဝင္ေငြအျမင့္ဆံုးရေစေသာ အခြန္အရင္းအျမစ္တစ္ခု ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၏ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားသည္ အခြန္မ်ားကို စည္းၾကပ္ေကာက္ခံရာတြင္ အခြန္စနစ္အမ်ဳိးမ်ဳိး (အခြန္  အေျခခံႏွင့္ အခြန္ႏႈန္းထားသတ္မွတ္မႈအမ်ဳိးမ်ဳိး) က်င့္သံုးၾကၿပီး ထိုမတူညီေသာ အခြန္စနစ္မ်ားကို စနစ္တက် စည္းဝါး ညီေစသည့္အစီအစဥ္ (formal tax harmonization) မရွိပါ။ သို႔ရာတြင္ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား သည္ ဖြဲ႔စည္းပံု အရ သီးျခား လြတ္လပ္ေသာ အခြန္အာဏာမ်ားရွိေသာ္လည္း လက္ေတြ႔တြင္ အစိုးရအဖြဲမ်ား၏ အခြန္ဖြ႔ဲစည္းပံု မ်ားသည္ အျပန္အလွန္ ဆက္ႏႊယ္မႈရွိသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ အခြန္စနစ္ကို လြတ္လပ္ စြာ ေရးဆြဲခ်မွတ္ၾကေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ အခြန္အခ်ဳိ႕ကို စည္းၾကပ္ေကာက္ခံ ရာတြင္ ဖက္ဒရယ္အခြန္ အေျခခံမ်ားကို ယူထားသည့္အျပင္ တစ္ခါတစ္ရံတြင္ ဖက္ဒရယ္အခြန္ႏႈန္းထားမ်ား အတိုင္း ေကာက္ခံၾကသည္။ ဥပမာ - ျပည္နယ္ (၃၇) ခု သည္ ၎တို႔၏ တစ္ဦးခ်င္းဝင္ေငြခြန္ အေျခခံအတြက္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားကို အသံုးျပဳလာၾကသည္။ ဖက္ဒရယ္ဥပေဒသည္ ဖက္ဒရယ္ဝင္ ေငြခြန္အေပၚ ျပည္နယ္ဝင္ေငြခြန္ ထပ္ေကာက္ခံျခင္း (တစ္နည္းအားျဖင့္ ဖက္ဒရယ္ဝင္ေငြခြန္စနစ္ျဖင့္ေကာက္ခံ ရရွိလာေသာ ဝင္ေငြခြန္ရေငြမ်ားအေပၚ ရာခိုင္ႏႈန္းတစ္ခုျဖင့္ ေကာက္ျခင္း - piggybacking) ကို ခြင့္ျပဳထား ေသာ္လည္း မည္သည့္ ျပည္နယ္မွ ထိုနည္းကို မေရြးခ်ယ္ၾကေပ။ ထို႔ျပင္ အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္မ်ားသည္ အခြန္ ေကာက္ခံရာတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကသည္။ အခြန္ဥပေဒလုိက္နာမႈကဲ့သို႔ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားမွ်ေဝရန္ အျခားျပည္နယ္မ်ားႏွင့္ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းဆိုင္ရာသေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ား ခ်ဳပ္ဆိုၾကသည္။ အခြန္စည္းၾကပ္ ေကာက္ခံမႈွႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားရွိသည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခြန္အာဏာမ်ားကို ဖြဲ႔စည္းပံုပါ ျပ႒ာန္းခ်က္ (၅) ခုႏွင့္ ညီညႊတ္မႈ ရွိရမည္။ ထိုျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားမွာ

၁- ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ အခြန္၊

အေကာက္ခြန္၊ သြင္းကုန္ခြန္ႏွင့္ ယစ္မ်ဳိးခြန္တို႔ကို စည္းၾကပ္ေကာက္ခံခြင့္အာဏာရွိသည္။ ၂ - ဖက္ဒရယ္ အစိုးရသည္ မည္သည့္ျပည္နယ္ ပို႔ကုန္မ်ားအေပၚ အခြန္ေကာက္ခံခြင့္ မရွိပါ။ ၃ - ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခြန္မ်ား သည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတစ္ဝန္းတြင္ တေျပးညီျဖစ္ရမည္။ ၄ - လူဦးေရအရ ျပည္နယ္မ်ားႏွင့္မွ်ေဝျခင္းမျပဳေသာ မည့္သည့္တိုက္ရိုက္ခြန္မွ စည္းၾကပ္ခြင့္ မရွိပါ။ ၅ - ဘ႑ာေရးမူၾကမ္းမ်ားအားလံုးသည္ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ (House of Represen tatives) မွ တစ္ဆင့္ ဆင္းသက္လာရမည္။ ထို႔အျပင္ ပုဒ္မ - ၅အရ“ဥပေဒလုပ္ထံုးလုပ္နည္း ႏွင့္အညီ   ေဆာင္ရြက္ရန္လိုအပ္ျခင္း” ျပ႒ာန္းခ်က္ျဖင့္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အခြန္အာဏာမ်ားကို ေလ်ာ့ရဲ စြာ ကန္႔သတ္ထား သည္ကိုေတြ႔ရသည္။ ထိုနည္းတူ ျပည္နယ္ႏွင့္ ေဒသႏၱရအစိုးရမ်ား၏ အခြန္အာဏာမ်ားကို လည္း ဖြဲ႔စည္းပံုထဲပါ ျပ႒ာန္းခ်က္ (၂) ခုျဖင့္ ကန္႔သတ္ထားသည္။ ထိုျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားမွာ ၁ -ျပည္နယ္တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခုအၾကား ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္မႈမ်ား(interstate commerce) အေပၚ ျပည္နယ္မ်ားက ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း မျပဳရန္ တားျမစ္ထားသည္ႏွင့္ ၂ - ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္မႈမ်ား (international trade) အေပၚ ျပည္နယ္မ်ားမွ အခြန္စည္းၾကပ္ေကာက္ခံျခင္း မျပဳလုပ္ရန္တားျမစ္ထားသည္။

ဘ႑ာေရး မညီမွ်မႈမ်ား

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားသည္ ပံုမွန္ျဖစ္စဥ္တစ္ခုအျဖစ္ ရွိေနသည္။ ျပည္နယ္ တစ္ခုစီ၏ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏိုင္စြမ္း (fiscal capacity)၊ သဘာဝသယံဇာတၾကြယ္ဝမႈ (natural resource endowment) ႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအဆင့္ (economic status) ေပၚမူတည္ၿပီး ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားသည္ ျပည္နယ္အလိုက္ ကြဲျပားသြားသည္။ ႏုိင္ငံအတြင္း ေဒါင္လိုက္ႏွင့္ အလ်ားလိုက္ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ား ရွိေနၿပီး အလ်ားလိုက္ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားမွာ အလြန္ျမင့္မားေနသည္။ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးစြမ္းေဆာင္ႏုိင္စြမ္း (တစ္နည္းအားျဖင့္ အခြန္ေကာက္ခံႏုိင္စြမ္း) မတူညီၾကသျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ားသည္ တစ္ေျပးညီအခြန္ႏႈန္း တစ္ခု ျဖင့္ အခြန္ေကာက္ခံၿပီး မွ်တေသာျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ျခင္း မရွိေပ။ထို႔ျပင္ျပည္နယ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ အသံုးစရိတ္တာဝန္မ်ားအတြက္ လိုအပ္ေသာ ဘ႑ာေငြမ်ားကို ၎တို႔၏ အခြန္အရင္းအျမစ္ တစ္ခု တည္းျဖင့္ ေျဖရွင္းႏုိင္ျခင္း မရွိၾကသျဖင့္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားကို မွီခိုအားထားရသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္ မ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားကို အလြန္အကြ်ံမွီခိုေနရၿပီး အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပ့ံေငြ အနည္းငယ္ကိုသာ ရယူၾကသည္။ ျပည္နယ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ အခြန္အာဏာမ်ားကို (အခြန္ႏႈန္းတိုးျခင္း သို႔မဟုတ္ အခြန္အေျခခံခ်ဲ႕ျခင္းျဖင့္) အတိုးအေလ်ာ့ျပဳခြင့္ရွိေသာ္လည္း ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ား ပါေလ့ရွိေသာ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြအေပၚ အနည္းႏွင့္အမ်ား မွီခိုအားထားေနရဆဲ ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ မွီခို အားထားေနရမႈမ်ားသည္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ႏွင့္ ဘ႑ာေရးတာဝန္ခံမႈမ်ားကို အားနည္းေစႏုိင္သည္ကို ျပည္နယ္အမ်ားစုက သိရွိနားလည္ၾကေသာ္လည္း လက္ေတြ႔တြင္ ဘ႑ာေရးအရ အမွီအခိုကင္းေသာ ျပည္နယ္သည္ အလြန္ရွားပါသည္။

ဘ႑ာေငြ လႊဲေျပာင္းမႈမ်ား

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ တိုက္ရိုက္ဘ႑ာေရးညီတူမွ်တူအစီအစဥ္မ်ား (direct fiscal equalization scheme) ခ်မွတ္ထားျခင္း မရွိေပ။ ယင္းအစား ဘ႑ာေငြလြဲေပးမႈအမ်ားစုမွာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားပါေသာ ေဒါင္လိုက္ ေထာက္ပံ့ေငြ (ဖက္ဒရယ္အစိုးရမွ ျပည္နယ္မ်ားသို႔ ခ်ေပးသည့္ ေထာက္ပံ့ေငြမ်ား) (conditional vertical transfers) ျဖစ္ၿပီး ဖက္ဒရယ္အစိုးရ၏ အထူးေထာက္ပံေငြ အစီအစဥ္အေပၚတြင္ အေျခခံထားသည္။ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ ျပည္နယ္ မ်ား၏ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ အိမ္ရာႏွင့္ ပို႔ေဆာင္ဆက္သြယ္ေရးစသည့္ က႑မ်ားကို ျမႇင့္တင္ေပးရန္ ရည္ရြယ္လ်က္ ျပည္နယ္မ်ားအား ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ား ခ်ေပးေလ့ရွိသည္။ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားသည္ အဓိကအားျဖင့္ အမ်ဳိးအစား (၂) မ်ဳိး ရွိသည္။ ပထမတစ္မ်ဳိးမွာ စီမံကိန္း ေထာက္ပံ့ေငြ (project grants) ျဖစ္ၿပီး သတ္မွတ္ ကာလတစ္ခုအတြင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္မည့္ စီမံကိန္းတစ္ခုခုအတြက္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ေပးျခင္းျဖစ္သည္။ ဒုတိယအမ်ဳိးအစားမွာ ပံုေသနည္းေထာက္ပံ့ေငြ မ်ား (formula grants) ျဖစ္ၿပီး ဝင္ေငြ၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈႏႈန္းႏွင့္ လူဦးေရစသည့္ အခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္း စားထားသည့္ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့မႈမ်ားကို ရည္ညြန္းသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ဖက္ဒရယ္ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားသည္ ျပည္နယ္အသံုးစရိတ္တစ္ခုခုအတြက္ လိုအပ္ေသာ ဘ႑ာေငြ အားလံုးထက္ စုစုေပါင္းလိုေငြ၏ အခ်ဳိးအစား တစ္ခုကိုသာ ပံ့ပိုးေပးျခင္းမ်ဳိးလည္းရွိသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဖက္ဒရယ္အစိုးရသည္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား မပါသ ေလာက္ နည္းေသာ ေထာက္ပံ့ေငြမ်ား (block grants) ကိုလည္း ျပည္နယ္မ်ားအတြက္ ခ်ေပးသည္။ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအရ ကုန္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ ထိန္းေၾကာင္းမႈအာဏာကို ဖက္ဒရယ္အစိုးရအား ေပးအပ္ထားၿပီး ျပည္နယ္မ်ားအၾကား ကူးသန္းေရာင္းဝယ္မႈအေပၚ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းႏွင့္ အခြန္ေကာက္ခံႏိုင္ေသာ နယ္ေျမ မ်ားကို ကန္႔သတ္ထားျခင္းျဖင့္ ျပည္နယ္သားမဟုတ္သူမ်ားအေပၚ ျပည္နယ္မ်ားမွ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းကို တားျမစ္ ထားသည္။  

  1. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁ )
  2. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၂ )
  3. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၃ )
  4. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္( ၄ )
  5. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္( ၅ )
  6. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၆ )
  7. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၇ )
  8. အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၈ )