အဆုတ္ႏွင့္ ရင္ေခါင္းအထူးကုဆရာဝန္ႀကီးပါေမာကၡဦးဝင္းႏိုင္ ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုျခင္း အပိုင္း(၁)

.

4R Health Talk Episode (4), Part-1 (က်န္းမာေရးရာအေျဖရွာအစီအစဥ္)

H1N1 ရာသီတုပ္ေကြးဘယ္လိုစျဖစ္သလဲ?

ပူျပင္းတဲ့ အညာေဒသေတြမွာေကာ H1N1 ကူးစက္ႏိုင္မလား?

လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြသြားရင္ ဘာလို႔ H1N1 ကူးစက္ႏိုင္တာလဲ?

H1N1 ပိုးနဲ႔ ၅ ေပအကြာ… ?

ဒါေတြကိုဒီတစ္ပတ္ 4R Health Talk အစီအစဥ္မွာ အဆုတ္ႏွင့္ ရင္ေခါင္းအထူးကုဆရာဝန္ႀကီးပါေမာကၡဦးဝင္းႏိုင္ရဲ႕ တိုက္႐ိုက္ေျဖၾကားထားတာေတြကို ျပန္လည္ထုတ္လႊင့္ေပးလိုက္ပါတယ္။

အပိုင္း (၁)

မဂၤလာပါ မဇၥ်ိမပရိသတ္မ်ား။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အပတ္စဥ္ တင္ဆက္ေပးေနၾက4R Health Talk က်န္းမာေရးရာ အေျဖရွာ အစီအစဥ္ကေန ႀကိဳဆိုပါတယ္ခင္ဗ်။ ဒီေန႔မွာေတာ့ အထူးအစီအစဥ္ အေနနဲ႔ H1N1 ရာသီတုပ္ေကြးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ Episode ကေတာ့ အထူးအစီအစဥ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ပံုမွန္ အစီအစဥ္ေတြကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ စေနေန႔ေတြမွာအပတ္စဥ္ ပံုမွန္ တင္ဆက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုပထမဆံုး ကၽြန္ေတာ္ ဖိတ္ေခၚထားတဲ့ ဆရာန္ႀကီးနဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးပါရေစ။ အဆုတ္ႏွင့္ ရင္ေခါင္းဆိုင္ရာ အထူးကုဆရာ၀န္ႀကီး ပါေမာကၡဦးဝင္းႏိုင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာႀကီးက ေဆးတကၠသိုလ္(၁) ရဲ႕ အဆုတ္ႏွင့္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေဆးပညာဌာနရဲ႕ ပါေမာကၡ ဌာနမွဴးလည္း ျဖစ္ပါတယ္ ခင္ဗ်။

မဇၩိမ - ဆရာႀကီးခင္ဗ် H1N1 က ဘယ္ကေနစျဖစ္ၿပီးေတာ့၊ ဘယ္လို အေျခအေနမ်ိဳးမွာ ျဖစ္သလဲဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္ ခင္ဗ်။

Prof: WN -တစ္ကယ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႀကံဳေတြ႕ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ H1N1 ဆိုတာရာသီတုပ္ေကြးလို႔ပဲ သတ္မွတ္ထားတာပါ။ ရာသီတုပ္ေကြးဆိုေတာ့ ရာသီေျပာင္းတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ မိုးအ၀င္ေပါ့..ေဆာင္းအကူးမွာလည္း ျဖစ္ေသးတယ္။ ဆိုေတာ့ ၂ ႀကိမ္ေလာက္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ရာသီတုပ္ေကြးေတြလည္း ရွိပါတယ္။ တုပ္ေကြးကတစ္ႏွစ္နဲ႔ တစ္ႏွစ္ မတူဘူးေပါ့။ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ Popular ျဖစ္ေနတာေပါ့။ အဲ့တာကေတာ့ H1N1 ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးေပါ့.. သူက ခါတိုင္းလည္းေတြ႕ဘူးတဲ့ တုပ္ေကြးပိုးပဲ ဒီႏွစ္မွာလည္း ထပ္ၿပီးေတာ့ ေတြ႕ရတာပဲ။

မဇၩိမ - ကၽြန္ေတာ္တို႔ အရပ္ထဲမွာေျပာေနၾကတာေပါ့။ ဥပမာ - ရန္ကုန္မွာ မိုးရာသီျဖစ္လို႔ နည္းနည္း ရာသီဥတုပူတဲ့ အညာေဒသ မႏၱေလးမွာ သြားေနရင္ေကာ ဒီဗိုင္းရပ္စ္က မကူးစက္ႏိုင္ဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆရွိပါတယ္။ အဲ့တာကိုလည္း ဆရာႀကီးေျပာေပးပါဦးခင္ဗ်။

Prof: WN -ရာသီေျပာင္းတဲ့အခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္ဆိုကတည္းက ဘယ္လိုေနရာမ်ိဳးမွာ စျဖစ္မလဲဆိုတာက ရွိၿပီးသားေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေအာက္ျပည္ကေတာ့ မိုးမ်ားတယ္။ မိုး၀င္တဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ တစ္ကယ္လို႔ မႏၱေလးကိုေရွာင္သြားမယ္ဆိုပါစို႔ မႏၱေလးမွာ မျဖစ္ေသးဘူး၊ ကိုယ္ကလည္း ပိုးမရွိေသးဘူးဆိုရင္ေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် နည္းမွာေပါ့။ တစ္ကယ္လို႔ မႏၱေလးကို သြားတဲ့လူကိုယ္တိုင္ကိုက ဒီက တုပ္ေကြးပိုး၀င္သြားတယ္ဆိုရင္ မႏၱေလးမွာလည္း သူက ျဖစ္မွာပဲ။ ပိုး၀င္သြားၿပီလား၊ ပိုးရွိေနၿပီလား အဲ့ဒီအေပၚလည္း မူတည္တာေပါ့။

မဇၩိမ -ဟုတ္ကဲ့ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက လူစုလူေ၀းေတြ လူထူထပ္တဲ့ေနရာေတြကိုလည္း မသြားမျဖစ္ သြားရတဲ့အခါမွာလည္း ဘယ္လိုျပဳမူေနထိုင္သင့္ပါသလဲ ခင္ဗ်?

Prof: WN -တုပ္ေကြးေရာဂါျဖစ္ၿပီဆိုရင္ ေနာက္တစ္ေယာက္ကိုကူးဖို႔ သိပ္လြယ္တဲ့ ေရာဂါပဲ။ ေရာဂါရွိတဲ့လူက ႏွာေခ်မယ္၊ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္လုပ္လိုက္ရင္ ထြက္လာတဲ့ ေလထဲမွာ ပိုးကပါသြားတာ။ ပါသြားရင္ အနီးအနား ၃ ေပကေန ၅ ေပေလာက္အထိ သူကတိုက္႐ိုက္ေရာက္သြားတာ။ ေရာက္သြားရင္ ႐ွဴသြင္းလိုက္တဲ့ေလထဲမွာ ပိုးပါသြားရင္ အဆုတ္ထဲကို ၀င္သြားၿပီးေတာ့ ပိုးကူးစက္ခံရတဲ့ သေဘာရွိတာေပါ့။ အဲ့ေတာ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္ေနတဲ့ ေနရာကိုသြားမယ္ဆိုရင္၊ ေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့လူနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ေနမယ္ဆိုရင္ ကိုယ္လည္း ကူးစက္ခံလုိက္ရတဲ့ သေဘာေပါ့။ လူစုလူေ၀းထဲကို သြားရင္ ေရာဂါျဖစ္မလားဆိုေတာ့ လူစုလူေ၀းထဲမွာ ေရာဂါရွိတဲ့ လူရွိမလားေပါ့။ ရွိတယ္ဆိုရင္ သူကေကာ က်န္းမာေရးအသိနဲ႔ ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္ကိုေသေသခ်ာခ်ာလံုၿခံဳေအာင္ ႏွာေခါင္းစည္းတို႔ ဘာတို႔နဲ႔ အုပ္ၿပီးေခ်ာင္းဆိုးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကူးစက္ဖို႔ နည္းတာေပါ့။ အဲ့လိုမွ မဟုတ္ရင္ အကူးခံရႏိုင္တာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက အျဖစ္မ်ားတယ္၊ ကူးစက္ခံရတဲ့ အေရအတြက္ မ်ားလာတယ္ဆိုတာက ကူးစက္ေရာဂါဆိုေတာ့ ကူးမွာပဲေလ။ ဒီရာသီကလည္း ကူးတဲ့ေရာဂါျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြးရာသီပဲေလ။ ဒါက ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္တိုင္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုသတိထားမိၾကတာေပါ့ေလ။

မဇၩိမ -အဲ့ဒီေတာ့ စိုးရိမ္စရာေတာ့ မလိုဘူး၊ ဂ႐ုစိုက္ဖို႔ေတာ့ လုိတယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္လားခင္ဗ်။

Prof: WN - ျဖစ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးက ဘယ္ေလာက္ထိဆိုးသလဲေပါ့။ ဘယ္ေလာက္ထိ လူေတြကို ဒုကၡေပးသလဲေပါ့။ သာမန္တုပ္ေကြးတစ္ခုပဲလား၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ထူးျခားတဲ့ ျပင္းထန္တဲ့ တုပ္ေကြးပဲလား ႐ိုး႐ိုးရွင္းရွင္းေလးေတာ့ စဥ္းစားဖို႔ လိုတာေပါ့။ အခုေၾကာက္ေနၾကတာက အေသအေပ်ာက္မ်ားတယ္။ ဒါဆိုရင္ ပိုးက ျပင္းတယ္လို႔ ထင္တယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါမွာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေရာဂါအခံေတြ ရွိေနၾကတယ္။ ျဖစ္သြားတဲ့အထဲမွာ ေရာဂါမရွိဘူးဆိုတဲ့ လူကပါေတာ့ ပါတယ္၊ နည္းတယ္။  ေနာက္.. ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြ ျဖစ္တယ္၊ အဲ့တာကေတာ့ တုပ္ေကြးပိုးတုိင္း အဲ့လို ဒုကၡေပးတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ပိုျပင္းတယ္လို႔ ေျပာရတာလည္း နည္းနည္းေတာ့ ခက္တယ္။ ေရာဂါကိုေတာ့ သတိနဲ႔ ေရွာင္တာကေတာ့ အေကာင္းဆံုးပဲေပါ့။ အသိကေတာ့ ရွိၿပီ။ ကူးတာကတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ ေခ်ာင္းဆိုးရာကေန ကူးတယ္။ သတိတစ္ခုထားရမွာေပါ့။ အဲ့ေတာ့ ကိုယ္က အကာအကြယ္ေဆာင္မလား၊ လူနာကေဆာင္မလား။ လူနာေဆာင္တာကေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့။

မဇၩိမ - H1N1 လို႔ေကာ ဘာ့ေၾကာင့္ ေျပာရပါသလဲခင္ဗ်။ အဲ့ဒီ အဓိပၸါယ္ေလးလည္း ရွင္းျပေပးပါ။

Prof: WN -တစ္ကယ္ေတာ့ Influenza Virus ေပါ့၊ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးပါပဲ။ ပိုးေတြကအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ သူ႔ရဲ႕ခႏၶာကိုယ္မွာပါေနတဲ့ Antigen လို႔ေခၚတဲ့ H ရယ္ N ရယ္ အမ်ိုးအစားေလးေတြ တစ္ေကာင္နဲ႔ တစ္ေကာင္ ကြာသြားတယ္။ အမ်ိဳးအစားေတြ ခြဲတဲ့အခါမွာဥပမာ - H5N1 ဆိုအခု ၾကက္၊ ငွက္ တုပ္ေကြး ျဖစ္ေနတာေပါ့။ H1N1 ဆိုအခုျဖစ္ေနတာေပါ့။ အမ်ိးအစားေလးေတြ ကြဲတာေပါ့။ တုပ္ေကြးျဖစ္ေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေလးေတြပါပဲ။ မ်ိဳးကြဲေလးေတြ ကြာတာပါ။ 

မဇၩိမ -ဘယ္လို လူေတြမွာ ကူးစက္လြယ္သလဲ ၊ အျဖစ္လြယ္ပါသလဲခင္ဗ်။

Prof: WN -လူတိုင္းကေတာ့ တုပ္ေကြးမလြတ္တတ္ဘူး။ ျဖစ္ႏိုင္တယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ခံအားနည္းေနရင္ေတာ့ ပိုျဖစ္တယ္။ ဥပမာ- အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ မမွန္ဘူးေပါ့။ အိပ္ေရးပ်က္တယ္၊ အစားကမမွန္ဘူး စသည္ျဖင့္ေပါ့။ ေနာက္ ေရာဂါအခံ ရွိတယ္ေပါ့။ ရင္ၾကပ္ပန္းနာ၊ ကင္ဆာေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ေရာဂါ ဒီလိုလူနာေတြဆို ပုိအျဖစ္မ်ားတယ္။ ျဖစ္လြယ္တယ္။

မဇၩိမ -ဆရာႀကီး ေျပာသြားတဲ့အထဲမွာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြလည္း ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြမွာ ဘယ္လိုမ်ိဳးမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္လို႔ ရႏိုင္မလဲခင္ဗ်။

Prof: WN - အငယ္ေလးေတြလည္း ျဖစ္တယ္၊ အသက္ႀကီးတဲ့ လူေတြမွာလည္း ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြမွာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္ေပါ့။ ျဖစ္ရင္ သူကပိုခံစားရတယ္။ ကာကြယ္တဲ့ နည္းကေတာ့ ခုနက ေျပာခ့ဲသလိုပဲ လူနာကကာကြယ္တာ အေကာင္းဆံုးပဲ။ က်န္တဲ့လူက ကာကြယ္တာေတာ္ေတ္ာ ခက္တယ္။ လူနာက ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲဆိုေတာ့ လူနာက သူ႔ဆီမွာဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးကရွိေနၿပီ၊ အဆုတ္နဲ႔ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းမွာ ပိုမ်ားတယ္။ ေခ်ာင္းဆိုးလုိက္တယ္ဆိုရင္ ခၽြဲသလိပ္တို႔နဲ႔ အတူ ထြက္လာမယ္။ ထြက္ၿပီးရင္ ေလထဲကိုျပန္႔သြားမယ္။ အဲ့ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြက ေလထဲမွာ စီးေမ်ာၿပီးေတာ့ ပါသြားမယ္။ အဲ့တာဆိုရင္ က်န္တဲ့လူကလိုက္ကာကြယ္ဖို႔ ခက္တယ္။ အလြယ္ဆံုးက ဘယ္မွာလဲဆိုေတာ့ တစ္ကယ္ထြက္မယ့္ အေပါက္။ လူနာကေနဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြ ထြက္မယ့္အေပါက္က ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ဆိုေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာလံုေအာင္ အုပ္ရမယ္။ နည္းနည္းအုပ္တာေတာင္ မလုံေလာက္ဘူး။ ႏွာေခါင္းစည္းနဲ႔ အုပ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ အျပင္ကို ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးက မထြက္ေတာ့ဘူး။ ဒါဆိုရင္ ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္သြားတာေပါ့။

မဇၩိမ - ႏွာေခ်တာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာလုပ္လိုက္ၿပီဆိုရင္ ဗိုင္းရပ္စ္က ဘယ္ေလာက္အကြာအေ၀းအထိ ျပန္႔ႏိုင္သလဲခင္ဗ်။

Prof: WN -ထြက္တဲ့အထဲမွာ ပါသြားတဲ့ ဥစၥာေတြက အသီးေလးေတြ၊ အမႈန္ေတြ အမႊားေတြပါတယ္ေပါ့။ အသီးေလးေတြ ပါသြားတဲ့အခါမွာသူက ၃ ေပေလာက္အထိဆိုရင္ ေအာက္ကိုက်သြားတာေပါ့။ ၃ ေပေလာက္ကေတာ့ ဒဲ့တိုးသြားေနတယ္။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့ နည္းနည္းထပ္ေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ ၅ ေပေလာက္ ေရာက္သြားတယ္။ အဲ့ေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္က ၅ ေပေလာက္အကြာမွာ ရွိတယ္ဆိုရင္ ကူးႏုိင္တဲ့ သေဘာျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒီကေနအမႈန္ အမႊားေသးေသးေလးေတြက ေလသယ္ေဆာင္ရာ ေရာက္ၿပီ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ကာကြယ္မယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ ထြက္မယ့္ ထြက္ေပါက္မွာ တစ္ခါတည္းပိတ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုးပဲ။

မဇၩိမ -အဲ့လို ကာကြယ္တဲ့ ေနရာမွာလည္း ႏွာေခါင္းစည္းက အမ်ိဳးအစားေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္ဆိုေတာ့ ဘယ္အမ်ိဳးအစားက လံုၿခံဳၿပီးေတာ့ စိတ္ခ်ရပါသလဲခင္ဗ်။

Prof: WN -လူနာတစ္ေယာက္ ဆိုပါေတာ့ လူနာဆိုရင္ သူ႔ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ကပဲ ထြက္မယ္ဆိုရင္ သူက Surgical Mask ေခၚတဲ့ သာမန္ ႏွာေခါင္းစည္းကို သံုးလို႔ရတယ္။ ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပါးစပ္ကိုလံုၿခံဳေအာင္ အုပ္ဖို႔ေတာ့ လိုတာေပါ့။ ေမးေစ့မွာအုပ္ထားတာေတြ၊ ႏွာေခါင္းေဖာ္တာေတြေတာ့ မလုပ္နဲ႔ေပါ့။ သူကေခ်ာင္းဆိုးလိုက္ရင္ ဒီမွာပဲကပ္ေနတာ။ ေဘးလည္းထြက္စရာ အေၾကာင္းမရွိဘူး၊ တည့္တည့္ကိုပဲ သြားမယ္ဆိုရင္ တံေတြးသီးေတြ၊ အမႈန္အမႊားေတြက ဒီမွာပဲကပ္ေနတာ။ ေဘးကိုမျပန္႔ေတာ့ဘူး၊ ေလထဲမေရာက္ေတာ့ဘူးဆိုလို႔ရွိရင္ တျခားလူေတြအတြက္ အႏၱရာယ္ ကင္းသြားတာေပါ့့။

မဇၩိမ -ဟုတ္ကဲ့ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ခင္ဗ်။

4R Health Talk က်န္းမာေရးရာ အေျဖရွာအစီအစဥ္ရဲ႕ အထူးအစီအစဥ္ အေနနဲ႔ H1N1 ရာသီတုပ္ေကြးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အဆုတ္ႏွင့္ ရင္ေခါင္းအထူးကု ဆရာ၀န္ႀကီးပါေမာကၡ ဦး၀င္းႏိုင္နဲ႔ တိုက္႐ိုက္ LIVE ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းထားတာေတြကို အပိုင္း (၁) အေနနဲ႔ ျပန္လည္ ထုတ္လႊင့္ေပးခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္ ခင္ဗ်။ ေနာက္ေန႔ေတြမွာ လည္းအပိုင္း (၂) (၃) (၄) ကို ျပန္လည္ ထုတ္လႊင့္ေပးသြားပါမယ္ခင္ဗ်။