အစုိးရ တစ္ႏွစ္ သက္တမ္းအတြင္း ဘာေတြလုပ္ေဆာင္ခဲ့သလဲ၊ အားနည္းခ်က္ေတြက ဘာေတြလဲ (အပုိင္း ၁)

မဂၤလာပါ။ Mizzima Dialouge TV Show အစီအစဥ္ကေန ႀကိဳဆုိလုိက္ပါတယ္။ ဒီတပတ္ ေဆြးေႏြးမယ့္ အေၾကာင္းအရာကေတာ့ အစုိးရ တစ္ႏွစ္ျပည့္အေျခအေနမွာ ဘာေတြမ်ား ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ခဲ့ၿပီးၿပီလဲ ဘာေတြမ်ား လုိအပ္ခ်က္ ရွိေနေသးလဲဆုိတဲ့ အေျခအေနေတြကုိ ေဆြးေႏြးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္ ဒီေန႔ ဖိတ္ေခၚထားတဲ့သူေတြကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးတက္ႂကြလႈပ္ရွားသူ လူငယ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေဒၚသဥၨာရႊန္းလဲ့ရည္၊ အမ်ဳိးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီဝင္ျဖစ္ၿပီး၊ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္လည္းျဖစ္သူ ဦးေက်ာ္ေဇယ် နဲ႔ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာရဲ႕ အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းတုိ႔က ေဆြးေႏြးထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ဦးမ်ိဳးသန္႔ (Mizzima Media)

ကၽြန္ေတာ္ ပထမဦးဆံုး ဆရာဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းကုိ ေမးပါရေစခင္ဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဒီအစုိးရက ျပည္သူရဲ႕ဆႏၵနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစုိးရလို႔ ဆုိၾကပါစုိ႔ေနာ္။ အဲေတာ့ စၿပီးေတာ့မွ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္တဲ့အခါမွာ ေျပာင္းလဲခ်ိန္တန္ၿပီဆုိၿပီးေတာ့ လာတယ္ေပါ့ေလ။ ဆုိေတာ့ ဘာေတြမ်ား ေျပာင္းလဲၿပီးၿပီလဲ။ ဘာေတြမ်ား လုိအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနေသးလဲ။ ဘာေတြမ်ား ျပန္ၿပီးေတာ့ သံုးသပ္ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ေပါ့။ ၿပီးခဲ့တဲ့တစ္ႏွစ္မွာေပ့ါ။

ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္း (အမႈေဆာင္ဒါ႐ုိက္တာ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ)

ေျပာင္းလဲခ်ိန္တန္ၿပီဆုိတဲ့ ေႂကြးေၾကာ္သံနဲ႔ တက္လာတဲ့ အစုိးရက ေျပာင္းလဲဖို႔အတြက္ ႀကိဳးစားတာေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေတြက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျငင္းလုိ႔မရပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ ဥပေဒပုိင္းဆုိင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြကုိ ျပန္လႊတ္ေပးၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဆုိတာ မရွိဘူးဆုိၿပီး လုပ္ေဆာင္တာေတြ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ ရလဒ္ေတြ ေဖာ္ေဆာင္ၿပီးေတာ့ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႔အတြက္ အရင္ကထက္ အားသြန္ခြန္စုိက္ လုပ္ေဆာင္ေနတာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါကေတာ့ တစ္ဖက္ကေနၿပီးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔တုိင္းျပည္က သိတဲ့အတုိင္းပဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တားဆီးမႈေတြ ပိတ္ပင္မႈေတြ ရွိေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေျပာင္းလဲခ်ိန္တန္ၿပီးေတာ့ ေျပာင္းလဲဖို႔အတြက္ ႀကိဳးစားသည္႔တန္ေအာင္ ေျပာင္းလဲမႈရဲ႕ အသီးပြင့္ကုိ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ မခံစားရေသးဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ လုပ္ႏုိင္တဲ့အေနအထားက နည္းနည္း ေျပာင္းရမယ့္ဟာက မ်ားမ်ား၊ အဲဒါမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ေျပာင္းလဲခ်င္သည့္တုိင္ေအာင္ ေျပာင္းလဲဖို႔အတြက္ အခက္အခဲေတြက အမ်ားႀကီးရွိေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာခ်င္တာက အရင္တုန္းက လႊတ္ေတာ္တုိ႔ အစုိးရနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ ေနရာမ်ိဳးေတြမွာ အရင္တုန္းကထက္စာလုိ႔ရွိရင္ေတာ့ လမ္းေတြပြင့္လာတာေတြ ရွိပါတယ္။ ျပည္သူေတြရဲ႕အသံကုိ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ နားေထာင္ေနလ်က္ ရွိပါတယ္။ အရင္တုန္းကလို တာဝန္ရွိတဲ့လူေတြက လာဘ္စားမႈေတြ ဘာေတြရွိခဲ့တယ္ဆုိတဲ့ အသံေတြ အမ်ားႀကီး ရွိခဲ့ဖူးတယ္။ အခုေနာက္ပုိင္းမွာ လာဘ္စားမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သူတို႔အေနနဲ႔ တာဝန္ခံမႈ၊ တာဝန္ယူမႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိလာတာကုိ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစခ်င္းမွာ လူတုိင္းက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီး ႀကီးပါတယ္။ အဲဒီ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႀကီးတဲ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုေတာ့ ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ေတာ့ အခက္အခဲ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ေျပာင္းလဲႏုိင္ဖို႔အတြက္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြျဖစ္တဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒထဲမွာရွိတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ မ်ားျပားလွေသာ ေျပာင္းလဲစရာ လုပ္ငန္းေတြကုိ ရႏုိင္တဲ့ အင္အားစုနဲ႔ လုပ္တဲ့အခါမွာ အခက္အခဲ အမ်ားစု ရွိေနတာေတြ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အားလံုးဟာ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ေတာ့ အခက္အခဲ အမ်ားႀကီး ရွိေနတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

ဦးမ်ိဳးသန္႔ (Mizzima Media)

အဲေတာ့ ေျပာင္းလဲခ်င္တဲ့ စိတ္ဆႏၵေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာင္းလဲဖုိ႔က တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ အခက္အခဲရွိေနတဲ့ဟာမ်ိဳးေပါ့။ အဲေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ လႊတ္ေတာ္ပုိင္းအေနနဲ႔ကေရာ အစုိးရပဲျဖစ္ျဖစ္ အစုိးရ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႔ကုိ ကၽြန္ေတာ္တို႔က တစ္စံုတစ္ရာ အေထာက္အပ့ံေပးႏုိင္မယ့္ ကိစၥေတြကုိ ဘယ္လုိမ်ား လုပ္ႏုိင္မလဲခင္ဗ်ာ။

ဦးေက်ာ္ေဇယ် (ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္)

ဘယ္လုိမ်ားလုပ္ႏုိင္မလဲဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ခုနက ဆရာ ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္း ေျပာသလိုေပါ့ ေျပာင္းလဲခ်ိန္တန္ၿပီဆုိတဲ့ စကားစုႀကီးကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးကုိ ႀကီးက်ယ္တာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေျပာင္းလဲခဲ့တာေတြက အစုိးရအဖြဲ႔က စတင္ေျပာင္းလဲတာနဲ႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံု အုပ္ခ်ဳပ္မႈဥပေဒ ဘယ္လုိပဲ ဘက္ေပါင္းစံု ျပည့္စံုေအာင္ ေရးဆြဲထားေသာ္လည္း ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ႏုိင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ရာထူးကုိ ေပၚလြင္ေအာင္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ႏုိင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒကုိ ေရးဆြဲႏုိင္ခဲ့တယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒကုိလည္း ေရးဆြဲႏုိင္ခဲ့တယ္။ ဒါေတြကေတာ့ သိသာတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေပါ့ေနာ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကုိလည္း ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ ဖြဲ႔စည္းႏုိင္ခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ဆံုး သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲတာကေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ အရင္တုန္းက နည္းနည္းေလး အားနည္းခဲ့တဲ့ မူးယစ္ေဆးဝါးလုိဟာမ်ဳိးေတြ သစ္ေတာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဟာမ်ဳိးေတြကုိ အလံုးအရင္းနဲ႔ ဖမ္းဆီးႏုိင္ခဲ့တာေတြကေတာ့ ထင္ရွားတယ္လို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဦးမ်ိဳးသန္႔ (Mizzima Media)

အဲေတာ့ ဆရာဦးေက်ာ္ေဇယ်ေတာ့ ေျပာသြားတယ္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ ေျပာင္းလဲေနၿပီလို႔ေတာ့ ေျပာတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္းကလည္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ဒီ ေျပာင္းလဲမႈအသီးအပြင့္ကုိ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ေရာ ခံစားေနရၿပီလား။

မသဥၨာရႊန္းလဲ့ရည္ (ႏုိင္ငံေရး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသည့္ လူငယ္တစ္ဦး)

အခုက တစ္ႏွစ္ျပည့္ေပါ့။ တစ္ႏွစ္ျပည့္ၿပီဆုိတဲ့အခ်ိန္မွာ လူငယ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ စစခ်င္း အစုိးရတက္ကတည္းက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အမ်ားႀကီးမထားဖို႔ရယ္ ေနာက္တစ္ခုက ကုိယ္ကေရာ ဘာေတြ ပါဝင္ကူညီေပးႏုိင္မလဲဆုိတဲ့ဟာမ်ိဳးနဲ႔ သြားခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ အဲလုိမ်ိဳး ခံယူခ်က္နဲ႔ေတာ့ ကၽြန္မတုိ႔ သြာတယ္။ အခု အစုိးရသစ္ တစ္ႏွစ္ျပည့္တဲ့အခ်ိန္မွာ ျပန္ၿပီးေတာ့ သံုးသပ္ၾကည့္လုိက္လို႔ရွိရင္ ကၽြန္မတို႔ လိုခ်င္ခဲ့တဲ့ လူငယ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ လူငယ္အစုအဖြဲ႔ေတြအေနနဲ႔ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြဆုိရင္ ဒီ အစုိးရသစ္လက္ထက္မွာ ပုိၿပီးေတာ့ ခ်ိတ္ဆက္လြယ္ကူခဲ့တာေတြ ရွိတယ္။ ကုိယ္ေတြျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ဥပမာအေနနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ လူငယ္ရဲ႕ မူဝါဒေရးရာ ကိစၥေတြေပ့ါေနာ္။ ဒါဆုိရင္ ကၽြန္မတို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ အစုိးရလက္ထက္ကတည္းက ႀကိဳးစားေနခဲ့ေပမယ့္ အခက္အခဲေတြရွိတယ္၊ မယံုၾကည္မႈေတြရွိတယ္။ အခုအစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ ျပန္ၿပီးေတာ့ ခ်ည္းကပ္တဲ့အခါမွာ အစုိးရဘက္က ေကာင္းမြန္တဲ့ တုန္႔ျပန္ခ်က္ေတြေပါ့ေနာ္။ အဲဒါကေတာ့ လူငယ္ေတြရဲ႕ စိတ္ခံစားခ်က္နဲ႔ ဦးေဆာင္မႈကုိ လက္ခံတဲ့ ဥပေဒ မူဝါဒ ျဖစ္ဖုိ႔အတြက္ ျဖစ္စဥ္ တည္တဲ့အခါမွာ သေဘာတူလက္ခံတာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ ဒါေတြကေတာ့ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ အရင္အစုိးရထက္စာရင္ အမ်ားႀကီး တုိးတက္လာတယ္။ ျပဳျပင္မႈေတြရွိလာတယ္။ ခ်ည္းကပ္ရတာလည္း ပုိၿပီးေတာ့ လြယ္ကူလာတယ္လို႔ ခံစားရတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ လုိအပ္ခ်က္ေတြကလည္း အမ်ားႀကီး ရွိေနေသးတယ္ေပါ့ေနာ္။ လိုအပ္ခ်က္ေတြဆုိတဲ့အခါ လူငယ္ေတြအေပၚမွာ ဒီအစုိးရသစ္တစ္ရပ္က အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီး ဒီလုိမ်ိဳး လူငယ္ေရးရာမူဝါဒ ႀကိဳးစားေနေပမယ့္ လူငယ္ေတြရဲ႕ အေရးပါမႈနဲ႔ အခန္းက႑ကုိ အသိအမွတ္ျပဳမႈေတြက အစုိးရသစ္အဖြဲ႔ဝင္ တစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ ခံယူခ်က္တုိင္းကေတာ့ ဘာမွ ကြဲျပားမႈမရွိေသးဘူးလို႔ေတာ့ ျမင္ရတယ္။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္တစ္ေလကေတာ့ ေျပာင္းလဲႏုိင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အားလံုၿခံဳၾကည့္ရင္ေတာ့ လူေတြေတြအေပၚမွာ ခံယူခ်က္က ကြ်န္မတို႔ရဲ႕ မ်ိဳးဆက္ေတြက သူတို႔ရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ေတြကေတာ့ တစ္ပံုစံတည္းပဲ။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မတုိ႔ အမ်ားႀကီး ဆက္ႀကိဳးစားရဦးမယ္လုိ႔လည္း ျမင္တယ္။ လူငယ္ေတြက အသီးအပြင့္ကုိ ခံစားရသလားဆုိေတာ့ မခံစားရေသးဘူး။ ႀကိဳးစားေနတုန္းလို႔ ကၽြႏ္မတို႔ ခံယူတဲ့အခ်ိန္မွာ အားနည္းခ်က္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အစိုးရသစ္မွာ အဓိက ဘာေတြ႔လဲဆုိေတာ့ စီမံခန္႔ခြဲမႈအပုိင္းနဲ႔ ဦးေဆာင္မႈအပုိင္းမွာ အားနည္းတယ္။ အားနည္းတာကိုလည္း ကြ်န္မတုိ႔ တစ္ဖက္က ၾကည့္လုိက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ျပည္သူ႔အစုိးရေပါ့ေနာ္။ ျပည္သူက ေရြးေကာ္တင္ေျမာက္လိုက္တဲ့ အစုိးရသစ္အေနနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မႈအပိုင္းေတြမွာ သူတို႔ ထင္သေလာက္ ေနရာမရေနဘူး။ တကယ္လည္း အုပ္ခ်ဳပ္မႈအပုိင္းေတြမွာ ဝင္ေရာက္လုိ႔ မရတာေတြေပါ့ ဒါေတြကုိလည္း ကြ်န္မတုိ႔ ျမင္ရတဲ့အခါမွာ လက္ရွိအေျခအေနကေတာ့ ႀကိဳးစားေနဆဲမွာ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ အားမလုိအားမရတာေတြလည္း ရွိတယ္။ သေဘာက်တာေတြလည္းရွိတယ္။ အဲလုိပဲ သံုးသပ္ရမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ဦးမ်ိဳးသန္႔ (Mizzima Media)

အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျပန္ၿပီးေတာ့ ၾကည့္မယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ အားမလုိအားမရ ျဖစ္တာအျပင္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ တပံုတပင္ႀကီး ထားခဲ့တာကို။ ထားခဲ့ၿပီးေတာ့မွ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခဲ့ၾကတယ္။ အဲေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္က မျပည့္မွီဘူး။ ဒါမွမဟုတ္ ေမွ်ာ္လင့္သလို ျဖစ္မလာတာေတြလည္း ရွိတာေပါ့။ အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အစုိးရ တာဝန္ရွိသူေတြကုိ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ ဘယ္ကိစၥကုိ ဘယ္လုိလုပ္သင့္တယ္ ညာကိစၥကေတာ့ ဘယ္လုိျဖစ္သင့္တယ္ဆုိတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အသံေတြကုိ သူတို႔ကုိ ေပးႏုိင္ရဲ႕လား။ သူတို႔ကေရာ Absorb လုပ္ရဲ႕လား ခင္ဗ်ာ။

ဦးေအာင္မ်ိဳးမင္း (အမႈေဆာင္ဒါ႐ုိက္တာ ညီမွ်ျခင္းျမန္မာ)

တတ္ႏုိင္သေလာက္ လုပ္ေပးသလို တတ္ႏုိင္သေရြ႕ အရင္ကထက္လည္း ေရာက္ေအာင္ ပုိ႔ေပးေနပါတယ္။ အရင္ကထက္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ နီးစပ္မႈေတြရွိလာတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ သတင္းမီဒီယာေတြက လြပ္လပ္ခြင့္ေတြ ရွိလာတဲ့အတြက္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔အသံေတြက သတင္းမီဒီယာေတြကေနတစ္ဆင့္ သူတုိ႔ဆီကုိ ပုိ႔ႏုိင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ျပည္သူ႔ကုိယ္စားလွယ္ေတြ ဒီေရြးေကာက္ပြဲ တင္ေျမႇာက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔က ထိေတြ႔မႈက ပုိမ်ားလာတယ္။ ဒါက တစ္ပုိင္းေပါ့။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေတြ႔လာတဲ့အပုိင္းတစ္ခုကုိ ေက်နပ္႐ံုမကဘဲနဲ႔ ေတြ႔လာတဲ့အေပၚကုိ ဘယ္ေလာက္ထိ အေကာင္အထည္ေပၚလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအရာကလည္း အေရးႀကီးတယ္ခင္ဗ်ာ။ နားေထာင္တယ္ဆုိတာက ၾကားနာမႈတစ္ခုတည္းနဲ႔ ၿပီးမွာမဟုတ္ဘူး။ ၾကားနာမႈကေနျဖစ္လာတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕ တင္ျပခ်က္ေတြ ျပည္သူေတြကေန အႀကံျပဳခ်က္ေတြ ျပည္သူေတြရဲ႕ နစ္နာတဲ့အခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေျပာဆိုတဲ့အခ်က္ေတြက တကယ္ အစုိးရရဲ႕ ေပၚလစီမွာ ပါဖုိ႔အပုိင္းကေတာ့ နည္းနည္းအခက္အခဲရွိတယ္။ အခုခ်ိန္ထိ အခ်ိဳ႕ေသာအရာေတြကုိ ဦးစားေပးေနရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အခ်ဳိ႕ေသာအရာေတြကုိ လက္ရွိ မေဆြးေႏြးပါနဲ႔ဆုိတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြက လူတုိင္းရင္ထဲမွာ ရွိေနတယ္။ ကန္႔သတ္ခံထားေနရတယ္လို႔လည္း ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ခံစားေနရတယ္။ ဒါက တစ္ခုေပါ့ေနာ္။ ေနာက္ထပ္တစ္ခုက ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က ဒီလုိမ်ိဳး အေကာင္အထည္ေဖာ္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီဥပေဒေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္ေျပာခ်င္တယ္။ ဥပေဒက တရားဥပေဒဆုိးမိုးေရးကို အရင္တုန္းကလည္း ေျပာေနၾကတယ္ အခုလက္ရွိအစုိးရမွာလည္း ေျပာေနၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တရားဥပေဒစုိးမိုးေရး မရွိဘူးဆုိတာ သိေပမယ့္ တရားဥပေဒစုိးမိုးေအာင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္မယ့္ေနရာမွာေတာ့ ထားဆဲခင္ဗ်ာ။ အထူးသျဖင့္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ တရားစီရင္ေရးအပုိင္းကုိ အခုခ်ိန္ထိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ထိထိေရာက္ေရာက္ မေျပာင္းႏုိင္ေသးဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက တရားဥပေဒရရွိေရး စစ္ပြဲေတြမွာ ပိုဆုိးလာတာေတြကုိ ေတြ႔ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ကေလးေတြ အၾကမ္းဖက္မႈအပုိင္းမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္ မကာကြယ္ႏုိင္တာကို ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္တစ္ခု အမ်ားစိတ္ဝင္စားေနတဲ့ ဦးကုိနီလုိလူမ်ိဳးေတြ ေန႔ခင္းေၾကာင္ေတာင္မွာ သတ္ျဖတ္ခံ လုပ္ႀကံခံရတဲ့အရာကုိ တရားဥပေဒက အေကာင္အထည္မေဖာ္ႏုိင္ေသးဘူး။ အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတြမွာ တစ္ဖက္ကေတာ့ တင္ျပေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔အတြက္က အခက္အခဲ ရွိေနတုန္းပါပဲ။

ဦးမ်ိဳးသန္႔ (Mizzima Media)

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔မွာ ျပန္ၾကည့္လုိ႔ရွိရင္ ခုနကေျပာတဲ့ အခက္အခဲေတြရွိခဲ့တယ္။ ေနာက္ လူ႔အခြင့္အေရး႐ႈေထာင့္ ဒါမွမဟုတ္လို႔ရွိရင္ တရားဥပေဒ စုိးမိုးေရး႐ႈေထာင့္ကေန ျပန္ၾကည့္လိုရွိရင္လည္း အခက္အခဲေတါ အမ်ားႀကီး ရွိေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ လႊြတ္ေတာ္ကေတာ့ ျပည္သူ႔ဆႏၵကုိ ဒီလုိရွိတယ္ဆုိတဲ့ေနရာကို ေဖာ္ျပေနတဲ့ ေနရာျဖစ္တဲ့အတြက္ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြ အခန္းက႑ကေရာ ဒီေနရာကို ဒီကြက္လပ္ကုိ ပုိၿပီေတာ့မွ ထိေရာက္ေအာင္ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အစုိးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ေပါ့ေနာ္ Check and Balence လုပ္ဖုိ႔ ဘယ္ေလာက္ထိ အတုိင္းအတာထိ လုပ္ႏုိင္ခဲၿပီလဲ။ ဒီ ၿပီးခဲ့တဲ့ တစ္ႏွစ္မွာေပါ့။

ဦးေက်ာ္ေဇယ် (ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္)

အဲဒီေမးခြန္းကုိ ကြ်န္ေတာ္ ေျဖခ်င္ပါတယ္။ ခုနက သမီးေလးလည္းေျပားသြားတယ္ လူငယ္တို႔ အျမင္႐ႈေထာင့္ကေန ကၽြန္ေတာ္တို္႔ လက္ရွိအစုိးရ တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ေနရာမွာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈပုိင္းဆုိင္ရာမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိခဲ့တယ္ဆုိတဲ့ဟာကုိ နည္းနည္းေလး ျပန္ေျပာခ်င္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကုိ တာဝန္ေပးလုိက္တဲ့ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ဝန္ႀကီး ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ မွန္ပါတယ္။ အလုပ္သင္ရင္းနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္မႈပညာကုိ ေလ့လာေနရတဲ့သူေတြ ဒီရာထူး တာဝန္ေတြ ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အစုိးရနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြက Check and Balance လုပ္ဖို႔က လုပ္ပါတယ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္တယ္ ဒါေပမယ့္ လူငယ္ေတြက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္ေပါ့။ လူငယ္တင္မကပါဘူး   ျပည္သူလူထုကပါ အမ်ားႀကီး ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့တယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္းပဲ တာဝန္ရွိတဲ့သူေတြအေနနဲ႔က လုပ္ကုိင္တဲ့ေနရာမွာ ျပည္သူလူထုကေတာ့   ေျပာင္းလဲခ်ိန္တန္ၿပီဆုိၿပီးေတာ့   ေမွ်ာ္လင့္ႀကီးခဲ့တယ္။ ကြ်န္ေတာ္ဆုိ Facebook မွာလည္း တင္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔အစုိးရကေတာ့ ဆင္ဖမ္းမယ္က်ားဖမ္းမယ္နဲ႔ ဆင္နဲ႔က်ား မမိရင္ေတာင္ ေၾကာင္နဲ႔ၾကြက္ မိရင္ေတာ့ ေတာ္ေသးတယ္လုိ႔။ အခုေတာ့ ဆင္ဖမ္းမယ္က်ားဖမ္းမယ္ ဟစ္ေႂကြးၿပီးေတာ့ လက္ရွိအေနအထားမွာ တစ္ႏွစ္ျပည့္ေတာ့မယ္ ေၾကာင္နဲ႔ႂကြက္ ဖမ္းမိတာမ်ိဳးေတာင္ မရွိေသးဘူး။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကလည္း လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြအေနနဲ႔ အဆိုတင္ပါတယ္။ အဆုိတင္ေပမယ့္လည္း အဲဒီအဆုိေတြကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အခါမွာ အစုိးရအေနနဲ႔က အုပ္ခ်ဳပ္မႈပညာရပ္ အားနည္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အစုိးရအဖြဲ႔အစည္းအေနနဲ႔က အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈက နည္းတယ္ေပါ။ အခု ကၽြန္ေတာ္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး အဆင့္အေနနဲ႔ပဲ ေျပာမယ္ေပါ့ေနာ္။ ေျပာမယ္ဆုိရင္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးဆုိတာကလည္း  ႏိုင္ငံရဲ႕ အေရးပါတဲ့ တုိင္းေဒသႀကီးတစ္ခုျဖစ္တယ္။ စီးပြားေရးအရလည္း အခ်က္အခ်ာ က်တယ္ေပါ့။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ YBS ကိစၥ အေကာင္အထည္ေဖာ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လႊတ္ေတာ္ကုိ အသိေပးမႈ အားနည္းတယ္။ တစ္ပတ္ေလာက္ပဲ ႀကိဳေျပာတယ္။ ႀကိဳေျပာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ကပဲ ထေျပာတယ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လႊတ္ေတာ္ကုိ အသိေပးတာလား၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လႊတ္ေတ္ာကုိယ္စားလွယ္ကုိ အႀကံေတာင္းတာလား လႊတ္ေတာ္အတြင္း အစညး္အေဝး တရားဝင္က်င္းပတဲ့ရက္မွာ ဒါကုိ တင္ျပမွာလားလုိ႔ေတာင္ ဒါ စီမံကိန္းဥပေဒေလ။ စီမံကိန္းဥပေဒဆုိတာက လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြ သံုးသပ္ၿပီးေတာ့မွ လုပ္ရမယ့္ဟာတစ္ခုပါ။ ဒီႏွစ္ပဲၾကည့္ သၾကၤန္ပိတ္ရက္ ႀကိဳၿပီးေတာ့ေျပာခဲ့ရင္ေတာ့ ေကာင္းတာေပ့ါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆုိရင္ Plan ခ်ၿပီးၿပီေပါ့။ ရံုးပိတ္ရက္ကုိ။ ဘယ္လုိလုပ္မယ္ ဘယ္လုိလုပ္မယ္ေပါ့။ ခ်က္ခ်င္းႀကီး ၅ ရက္ ေလ်ာ့ပစ္လုိက္တယ္။ ဟာ ဘယ္လုိျဖစ္တာလဲေပါ့။ အဲဒါေလးေတြက ဒါေတြက ျပည္သူအေနနဲ႔က တစ္မ်ိဳးႀကီးေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ဆိုရင္ ျပန္ၿပီးေတာ့ စဥ္းစားၾကည့္တယ္။ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲႀကီးကာလမွ အမ်ားႀကီးပဲ ေရာင္ျပန္ဟပ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ျပည္သူေတြကုိ ေရာင္ျပန္ဟပ္ႏုိင္တယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္လည္း အားမရပါဘူး။ အႏွစ္ခ်ဳပ္အားျဖင့္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ Check and Balance လုပ္ႏုိင္တဲ့အေပၚမွာ ႀကိဳးစားမႈက ေတာ္ေတာ္လည္း အားနည္းပါတယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ ဝန္ခံၿပီးေတာ့ ေျပာၾကားပါရေစ။

ဦးမ်ိဳးသန္႔ (Mizzima Media)

အဲေတာ့ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ အစုးိရၾကားေတာင္မွာမွ အျပန္အလွန္ေထာက္ျပမႈ အားနည္းတယ္လို႔ ဦးေက်ာ္ေဇယ်က ေထာက္ျပခဲ့တယ္။ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ေရာ အစုိးရကုိ လူူငယ္ေတြအသံကုိ ထင္ဟပ္ေစတဲ့ လူငယ္ေတြလုိလားတဲ့ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ ႏုိင္ငံတစ္ခုျဖစ္ဖို႔ ေျပာင္းလဲဖုိ႔ ဒီအေျပာင္းအလဲကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ တြန္းအားေပးႏုိင္မယ့္ အသံေတြကုိေပါ့ တကယ္ ေရာက္ေအာင္ ပို႔ႏုိင္ခဲ့လား။

မသဥၨာရႊန္းလဲ့ရည္ (ႏုိင္ငံေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသည့္ လူငယ္တစ္ဦး)

လူငယ္ေတြကေတာ့ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ အစုိးရသစ္ တက္ကတည္းက ခ်ိတ္ဆက္မႈကေတာ့ လုပ္ခဲ့တယ္။ လူငယ္ေရးရာ ဝန္ႀကီးဌာနဆုိၿပီးေတာ့ မရွိဘူး။ ဝန္ႀကီးဌာန မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အဓိကတာဝန္ယူမယ့္ လူကယ္ျပန္ကုိပဲ အနီးကပ္ကုိပဲ ကၽြန္မတို႔ ခ်ည္းကပ္ၿပီးတဲ့အခါမွာ တစ္ပြဲထုိးပံုစံမ်ိဳးဆုိတာထက္ ပုံမွန္ Channel ေပ့ါေနာ္။ လူငယ္ေတြရဲ႕အသံကုိ ပံုမွန္ထည့္သြင္းၿပီးေတာ့ အစုိးရနဲ႔ အၿမဲတမ္း ခ်ိတ္ဆက္မႈရတဲ့ Channel ပံုစံမ်ိဳး ေပၚေအာင္ေဖာ္တာေပါ့ေနာ္။ အဲလုိမ်ိဳး ပံုစံမ်ိဳးေတြနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာေတြကလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ လူငယ္ေတြကုိယ္တုိင္က အမ်ားႀကီး ႀကိဳးစားၿပီးေတာ့ ဖိုရမ္ေတြ ပြဲေတြကုိ ေစတနာ့ဝန္ထမ္းလုပ္ၿပီးေတာ့ ပြဲေတြလုပ္တယ္ ပြဲကထြက္လာတဲ့ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကုိ ဝန္ႀကီးဌာနအသီးသီးကုိ တင္ျပတဲ့ပြဲေတြကုိလည္း ေနျပည္ေတာ္မွာ လုပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ လူငယ္ေတြဘက္ကေတာ့ တာဝန္ေက်ေအာင္ လုပ္ကိုင္ေနၾကဆဲပါ။ အခုခ်ိန္ထိလည္း ရန္ကုန္တုိင္းဆုိရင္လည္း ရန္ကုန္တုိင္းဝန္ႀကီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြနဲ႔ အၿမဲတမ္း ခ်ိတ္ဆက္ဖို႔ ႀကိဳးစားတယ္။ ကၽြန္မတို႔ပြဲေတြကုိလည္း ဖိတ္တယ္။ အားတာ မအားတာတစ္ပိုင္း၊ လာတာ မလာတာက ေနာက္တစ္ပုိင္းျဖစ္သြားတာေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ အခုဆုိရင္ ကၽြန္မတို႔ ျမဴနီစီပယ္လုိ႔ေျပာတဲ့ စည္ပင္သာယာေရး ေရြးေကာက္ပြဲေတြကလည္း လာေတာ့မယ္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ လူငယ္ေတြရဲ႕အသံ အဓိကအားျဖင့္ ဥပေဒေတြမွာ ဘာကုိျမင္ေတြ႔ရလဲဆုိေတာ့ လူငယ္ေတြ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါဝင္မႈကုိ ကန္႔သတ္ထားတဲ့ ဥပေဒမ်ိဳးေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကုိ ကၽြန္မတို႔ ျပင္ဆင္ဖို႔အတြက္ လူငယ့္အသံဆုိတာမ်ိဳး သီးသန္႔ထုတ္ေဖာ္ဖို႔အတြက္ ပြဲေတြ စီစဥ္တာမ်ိဳးေတြ လုပ္တယ္။ ေနာက္ပုိင္းေတြကုိလည္း ကၽြန္မတို႔ ပြဲလုပ္လုိက္ တစ္ေခါက္သြားေတြ႔လုိက္ ရွင္းျပလုိက္ ေနာက္ျပန္လာလုိက္၊ ေပ်ာက္သြားလိုက္ဆုိတာမ်ိဳးထက္ ပံုမွန္ခ်ိတ္ဆက္ၿပီးေတာ့ ဝန္ႀကီးဌာနေတြ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြ ဒီ ရန္ကုန္တုိင္းအစုိးရနဲ႔ အၿမဲတမ္း ခ်ိတ္ဆက္လုိ႔ရေအာင္ Channel ေဖာ္တာမ်ိဳးေတြ အခုေတာ့ ႀကိဳးစားေနတယ္ေပါ့။ ျမဴနီစီပယ္ ေရြးေကာက္ခံကိုယ္စားလွယ္ဆုိတာမ်ိဳး လူငယ္ေတြ ေကာင္စီမ်ဳိး ေပၚေပါက္လာတဲ့အခါမွာ ဝန္ႀကီးဌာနေတြကုိ ပံုမွန္ စကားေတြသြားေျပာခြင့္ရမယ္။ ဟုိဘက္ကလည္း ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္ပဲေျပာေျပာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ပဲေျပာေျပာ အၿမဲတမ္း ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး လူငယ္ေတြအသံကုိ နားေထာင္လုိ႔ရတဲ့ Channel မ်ိဳးေတြက ပုိၿပီးေတာ့ ေရရွည္ခံတဲ့ နည္းလမး္စဥ္ေတြ ျဖစ္မယ္လို႔ ယူဆတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒီလုိလုပ္ငန္းမ်ိဳးေတြကေတာ့ လုပ္ေနဆဲပါ လုပ္လ်က္ရွိပါတယ္။