အာဆီယံစီးပြားေရးအသုိက္အဝန္း-AEC ကို ျမန္မာဝင္ေရာက္ဖုိ႔ ဘာေတြခက္ခဲေနလဲ

အရင္အစုိးရလက္ထက္မွာ ျမန္မာ့စီးပြားေရးက႑အတြင္းစုိးရိမ္မႈနဲ႔ အခြင့္အလမ္း ၂ရပ္အေနနဲ႕ လူေျပာမ်ားခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းတစ္ခုရွိပါတယ္။

အာဆီယံစီးပြားေရးအသုိက္အ၀န္း-AEC မွာ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ လြတ္လပ္စြာကုန္စည္ စီးဆင္းမႈေတြကုိ အာဆီယံတစ္ေျပးညီစံႏႈန္းထားေတြအတုိင္း လုပ္ကုိင္သြားၾကမယ္ဆုိၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ေလာက္ကတည္းက ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ အာဆီယံစီးပြားေရးအသုိက္အ၀န္းကုိ ၀င္ေရာက္ဖုိ႔ ရွိခဲ့တယ္ဆုိေပမယ့္ လုိအပ္ခ်က္ေတြရွိတာေၾကာင့္ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့ရပါတယ္။

အခုေတာ့ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မွာ အာဆီယံစီးပြားေရးအသိုက္အ၀န္းကုိ အမွန္တကယ္၀င္ေရာက္ႏုိင္ပါ့မလားဆုိတဲ့ ေမးခြန္းထပ္ရွိလာျပန္ပါတယ္။

ျပည္တြင္းကပုိ႕ကုန္လုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးကေတာ့ အာဆီယံစီးပြားေရး အသုိက္အ၀န္းအမွန္တကယ္ျဖစ္လာရင္ အက်ဳိးခံစားရဖုိ႔ဆုိတာထက္ အက်ဳိးမယုတ္သြားဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနရတယ္လုိ႔ ဖြင့္ဟလာပါတယ္။

ပရိေဘာဂလုပ္ငန္းရွင္ ဦးဥာဏ္ဝင္းက "အက်ိဳးခံစားဖို႔ထက္ အက်ိဳးမယုတ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ဒါ အာဆီယံလြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ခြင့္ေတြ ျဖစ္လာရင္ သူတို႔ရဲ႕ သြင္းကုန္ေတြကိုအခြန္ေတြ ကင္းလြတ္ခြင့္ျပဳတာတို႔ သက္သာခြင့္ျပဳတာတို႔ဆိုရင္ ဒီမွာစီးပြားေရးက ၿပိဳင္ဆိုင္ရေတာ့မယ္ေလ။
ၿပိဳင္ဆိုင္ရေတာ့မယ့္ အေနထားမွာအခုေတာ့ မေရာက္ေသးဘူးေပါ့ေနာ္ အဲလိုၿပိဳင္ဆိုင္ရဖို႔ဆိုရင္ အခက္ခဲရွိႏိုင္တာေပါ့။ အဲဒါေလးကေတာ့ ဦးတို႔ ဘက္ကလည္း ေတာ္ေတာ္ေလးကို ၾကိဳးစားျပင္ဆင္ရမယ္လို႔ထင္တယ္။" လို႔ ဖြင့္ဟလာပါတယ္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ထဲမွာ အသက္၀င္လာဖုိ႔ရွိေနတဲ့ အာဆီယံစီးပြားေရး အသုိက္အ၀န္းထဲမွာ ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္ေတြအေနနဲ႔ ရင္ဆုိင္ရမယ့္ စိန္ေခၚမႈေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနတာပါ။

ပုဂၢလိကလုပ္ငန္းအတြင္း ေငြေၾကးက႑ဖြံ႕ၿဖိဳးဖုိ႔လိုအပ္ေနတာေတြ၊ နည္းပညာအခက္အခဲေတြအျပင္ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈအခြင့္အလမ္းေတြကုိ ဖြင့္လွစ္ေပးႏိုင္ဖုိ႔ကလည္း လုိအပ္ေနပါတယ္။

"ဆိုတာစီးပြားေရးအသိုက္အၿမံဳေပါ့ေနာ္။ ကိုယ့္မွာစီးပြားေရးတကယ္တမ္းလုပ္ဖို႔ ဘဏ္စနစ္ေတြေရာလံုေလာက္ၿပီလား။ ဒါေမးရမယ္ ဘဏ္စနစ္သည္ ခုဏရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈရဲ႕ အဓိကKey ေပါ့ေနာ္၊ ၁၂ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ရွိေနတဲ့ အတိုးဆိုရင္ ခုဏေျပာသလိုသူတို႔ဆီက ၄ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ပဲရွိတဲ့ ဟာနဲ႔ သြားယွဥ္လိုက္ရင္ ပိုမလြယ္ဘူးေလတခ်ဳိ႕ ႏိုင္ငံအတိုးႏႈန္းက ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲရွိတဲ့အခါၾကေတာ့ ဒီမွာ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ သြားလိုက္ရင္ ဒါသည္ ဘဏ္စနစ္နဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ေတာင္ ကိုယ္ရႈံးေနၿပီ။" လို႔ အဏၰဝါေဒဝီ ငါ၊ပုဇြန္ပို႔ကုန္လုပ္ငန္း ဥကၠ႒ ေဒါက္တာတိုးနႏၵာတင္က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာ့စီးပြားေရး သုံးသပ္သူတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးလွေမာင္ကေတာ့ "နဂိုထဲကနယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးေတြ ပတ္လည္မွာရွိေနတဲ့အတြက္ တကယ္စလုပ္လည္းမသိသာဘူး၊ ဘာမွလည္း မထူးဘူး ၿပီးေတာ့ တကယ္ၾကေတာ့ terries တုိ႔ Custom Duty တုိ႔က လြတ္လပ္ေနရမွာ၊ အဲဒါကေတာ့ ၂၀၁၈ ၾကမွ ျဖစ္မွာေပါ့ေလ။ အဲဒီအခ်ိန္အခါၾကမွ နည္းနည္းေလးသိသာလာလိမ့္မယ္ အခုကေတာ့ နဂိုအတိုင္းပါပဲသိပ္ၿပီးမထူးပါဘူး။" လို႔ သံုးသပ္ပါတယ္။

ဒီအာဆီယံစီးပြားေရးအသိုက္ဝန္းမွာ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္ဖို႔ ပုိ႕ကုန္က႑အေပၚ အခြန္အခကင္းလႊတ္ခြင့္ကလည္း အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္မွာပါဝင္ေနတာပါ။ တစ္ဘက္မွာကလည္းကုန္ၾကမ္းရရွိမႈ၊ တန္ဘုိးျမင့္ပို႔ကုန္က႑ တုိးျမႇင့္သြားႏုိင္ဖုိ႔ကလည္း ႏုိင္ငံအတြက္ အေရးတႀကီးလုိအပ္ေနျပန္ပါတယ္။