လူငယ္ႏွင့္ ဆုိရွယ္မီဒီယာ (အပုိင္း ၂)

.

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ကေလးေတြက Facebook တို႔ Messanger တို႔မွာ သံုးၾကတဲ့စကားလံုးေတြက အဂၤလိပ္လုိ ေရးၿပီးေတာ့ သံုးၾကတာ။ အဲဒါေတြကုိ နားလည္ဖုိ႔ရာအတြက္ ၃ ရက္ေလာက္ ႀကိဳးစားလုိက္ရတယ္။ ဆုိေတာ့ ကၽြန္မအေတြ႔အႀကံဳအရေတာ့ ကိုေနဘုန္းလတ္ေရ အဲဒါေတြကလည္း လူငယ္ေတြၾကားမွာ ေတာ္ေတာ္ကို အသံုးမ်ားတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာ သူတို႔ေတြရဲ႕ျပႆနာက ဘာေတြရွိလဲဆုိေတာ့ အထူးသျဖင့္ မိန္းကေလးေတြ ေထာင္ေခ်ာက္ေတြကုိ မျမင္ပဲနဲ႔ အေတြ႔အႀကံဳမရွိတဲ့ ႏုနယ္တဲ့ မိန္းကေလးေတြက ကမာၻေပၚမွာ လြယ္လြယ္ကူကူ တုိးဝင္တက္တာ မွားဝင္တက္တာ အဲဒါေတြကုိ တာဝန္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လုိကာကြယ္ၾကမလဲ တာဝန္ရွိတဲ့အဖြဲ႔အစညး္ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လုိမ်ား ကာကြယ္ေပးႏုိင္မလဲေပါ့။

ဦးေနဘုန္းလတ္

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္

အဓိက သူမ်ားကာကြယ္ေပးတာထက္ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ကုိယ့္ကုိုယ္ကုိယ္ ကာကြယ္ဖုိ႔ ေျပာခ်င္တာေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆို ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေပါ့ေနာ္ ေခတ္ကို ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ငယ္ငယ္တုန္းကဆုိရင္ ေကာင္မေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ နာမည္ကုိ သိရဖို႔အတြက္ ေတာ္ေတာ္ကို လုိက္ေမးရတယ္ ေတာ္ေတာ္နဲ႔မေျပာဘူး။ တစ္ရက္လည္းမေျပာဘူး၊ ႏွစ္ရက္လည္းမေျပာဘူး၊ နာမည္သိျပန္ရင္လည္း ဓာတ္ပံုက ေတာ္ေတာ္ကုိ ေတာင္းယူရတယ္။ ၿပီးရင္ သူ႔ဖုန္းနံပါတ္တုိ႔ အိမ္နံပါတ္တုိ႔ ရဖုိ႔ကေတာ့ ေဝးေသးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အခုေခတ္က အမွန္တုိင္းေျပာမယ္ဆုိရင္ ကုိယ့္နာမည္တို႔ ကုိယ့္ဖုန္းနံပါတ္တို႔ ကုိယ့္ဓာတ္ပံုတို႔ ကုိယ့္အိမ္လိပ္စာတုိ႔ ဆုိတာက တကယ့္ ဒါ Private Data လို႔ေခၚတာေပ့ါေနာ္။ ကုိယ္တစ္ေယာက္တည္း သိရမယ့္ သိသင့္တဲ့အခ်က္ေတြပါ။ မ်ားမ်ားသိေလ အႏၱရာယ္မ်ားေလေလပဲ ဆုိတဲ့အေနအထားမ်ိဳးမွာ အဲဒါေတြကုိ မေမွ်ာ္လင့္္ပဲနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြက Facebook မွာ ကုိယ္မသိလိုက္ပဲနဲ႔ ရွဲမိေနတယ္။ သူမ်ားကုိ သြားၿပီးေတာ့ ပို႔မိေနတယ္။ ထိန္းသိမ္းေစခ်င္တယ္။ ဓာတ္ပံုေတြကုိလည္း ျပတာေတာ့ ျပခ်င္တာေပါ့ေနာ္ နည္းနည္း ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္းေပါ့ေနာ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ အႏၱရာယ္ကိုလည္း ကၽြန္ေတာ္ ျမင္ေစခ်င္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက ဘာလဲဆုိေတာ့ ကာကြယ္ဖုိ႔ဆိုတဲ့ အေနအထားတစ္ခုမွာ ကၽြန္ေတာ္ျမင္တာကေတာ့ နည္းပညာနဲ႔ အသိပညာက တစ္ၿပိဳင္တည္း တုိးတက္သင့္တယ္ဗ်။ မဟုတ္ရင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က နည္းပညာရဲ႕ ဆုိးက်ိဳးေတြကုိ ပုိရတတ္တယ္။ အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေနာက္က်တာက အသိပညာ ေနာက္က်ေနတယ္။ နည္းပညာကေတာ့ ဝုန္းခနဲဒိုင္းခနဲဆုိ ကၽြန္ေတ္ာတို႔မ်က္စိေရွ႕ကို ေရာက္လာ တာ၊ ဒါေပမယ့္ အသိပညာကေတာ့ အဲလုိမ်ိဳး မေရာက္ဘူး။ အသိပညာေပးမႈေတြ အမ်ားႀကီးလုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ျဖစ္ေစခ်င္တာက အမ်ိဳးသမီးေတြေရာ ကေလးေတြပါ   ႏိုင္ငံျခားမွာ ဆုိရင္ ကေလးေတြကုိ အဓိက သေဘာသဘာဝ နားလည္ဖို႔ပဲ။ ေဖ့ဘုတ္ဆုိတာ ဘယ္လုိဟာမ်ိဳး ဆုိရွယ္နက္ဝပ္္ေပၚမွာ ေျပာတဲ့စကားေတြကုိ ၁၀၀ ရာခုိင္ႏႈန္း မယံုၾကည္နဲ႔ဆုိတဲ့ ကိစၥ ဒါေတြသာ   ေခါင္းထဲမွာ သိေနတယ္ဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ္တုို႔က အႏၱရာယ္ကုိ ႀကိဳၿပီးေတာ့ ေရွာင္ႏုိင္တယ္။ အဲေတာ့ တစ္ဖက္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အသိပညာေပးတဲ့လုပ္ငန္းေလးေတြကုိ မီဒီယာေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္ အျခား အစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြကပဲျဖစ္ျဖစ္ ေပးသင့္တယ္။ သံုးတဲ့သူေတြကုိယ္တုိင္ကလည္း အဲဒီ အသိပညာေတြကုိ ဆည္းပူးသင့္တယ္။

အမွန္တုိင္းေျပာရရင္ ေဖ့ဘုတ္ေပၚမွာေတာင္မွ ေရးထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ လိုက္နာသင့္တဲ့ဟာေတြ Privacy ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မခ်ိဳးေဖာက္ဖုိ႔ေတြ အဲလုိမ်ိဳးေလးေတြ ေရးတာေတြ ေတြ႔ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဘယ္သူမွ မဖတ္ၾကပါဘူး။ အဲဒါမ်ိဳးေလးေတြကုိ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္လည္းေလ့လာ အမ်ားကလည္း ဝိုင္းရွယ္ၾကမယ္ဆုိရင္ ႏွစ္ခု ၿပိဳင္တူ တုိးတက္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ အႏၱရာယ္ နည္းသြားႏုိင္ပါတယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ကုိေနဘုန္းလတ္ေျပာသြားတဲ့သေဘာကေတာ့ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိယ္ တာဝန္ယူမႈလည္း ရွိရမယ္ေပါ့ေနာ္။ ကုိယ့္ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးအတြက္ အဓိက တာဝန္ရွိတာကေတာ့ ကုိယ္ကိုယ္တုိင္ပါပဲေပါ့။ ဆိုေတာ့ အသက္မျပည့္ေသးတဲ့ မိန္းကေလးငယ္ေတြ ေယာက္်ားေလးေတြရဲ႕အတြက္ကေတာ့ မိဘအုပ္ထိန္းမႈေအာက္ကေန သံုးတာေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့ေနာ္။ အသက္ၿပည့္ၿပီးတဲ့ မိန္းကေလးေတြအေနနဲ႔ ထားပါေတာ့ေလ ဒီလုိမ်ိဳး ဆုိရွယ္မီဒီယာေပၚမွာ ခ်စ္ႀကိဳက္ကြဲညားေတြ ျဖစ္ၿပီးေတာ့ တစ္စံုတစ္ရာ ကုိယ့္ေပၚမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္လာၿပီဆုိရင္ေတာ့ တာဝန္ရွိမႈဆိုေတာ့ ေယာက်္ားေလးနဲ႔ မိန္းကေလးၾကားမွာ တာဝန္ယူမႈက မိန္းကေလးေတြမွာလည္း ရွိလာႏုိင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အသက္အရြယ္ျပည့္ၿပီးသား မိန္းကေလးတစ္ေယာက္က ဆုိရွယ္မီဒီယာေပၚမွာ ေတြ႔တဲ့လူတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္စံုတစ္ရာ ျဖစ္ခဲ့တယ္ဆုိရင္ေရာ ဘယ္သူ႔မွာ ပိုၿပီးေတာ့ တာဝန္ရွိမလဲ သူ႔မွာေရာ တာဝန္မရွိဘူးလား။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အျခားတစ္ေယာက္ေယာက္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဆြဲေဆာင္တဲ့   ေယာက်္ားေလးတစ္ေယာက္ေယာက္မွာေရာ တာဝန္မရွိဘူးလား။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ဆရာမအေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးေပးပါဦး။

မတူးတူးသာ (အယ္ဒီတာခ်ဳပ္)

သန္လ်င္ပို႔စ္ ဂ်ာနယ္

ခုနက ကုိေနဘုန္းလတ္ေျပာသြားတာ ေကာင္းပါတယ္။ ကုိယ့္ကုိယ္ကိုယ္ တာဝန္ယူရမယ္ဆုိတာက ကုိယ့္ကုိယ္ကုိယ္ တာဝန္ယူမွပဲ လံုၿခံဳမွာေလ။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ တစ္ဖက္သားကုိ တာဝန္ယူခုိင္းတဲ့အခ်ိန္ဆုိရင္ ေနာက္က်ေနၿပီေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ဒီ အြန္လုိင္းမွာ ေတြ႔ၾကတယ္ မိန္းကေလးေတြ ကၽြန္မလည္း ႀကံဳဖူးပါတယ္။ တျခားမိန္းကေလးေတြေပါ့ေနာ္ မ်က္စိေရွ႕မွာတင္ မီဒီယာသမားလည္းျဖစ္ေတာ့ ဂ်ာနယ္လည္းလုပ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ကုိယ့္ေရွ႕ကိုေရာက္လာတဲ့ ျပႆနာမ်ိဳးေတြေပါ့။ အဲဒါမ်ိဳးေတြပါ ကၽြန္မ ႀကံဳရတယ္။ အဲလုိပဲ ယံုစားလုိက္မိတယ္။

 ၿပီးေတာ့ တစ္ဖက္က ေယာက္်ားက အိမ္ေထာင္ရွိေနတယ္ဆိုတဲ့ ဟာမ်ိဳးေပါ့။ အဲဒါဆုိ သူတို႔ ေနာက္က်သြားၿပီေပါ အဲလုိမ်ိဳးဆိုရင္ စိတ္မေကာင္းစရာပဲ၊ သူတုိ႔က လူပ်ိဳပါလုိ႔ ေျပာလိုက္ရင္လည္း ယံုလုိက္တာပဲ။ အြန္လိုင္းေပၚမွာက ေရးခ်င္တာေရးတာပဲေလ။ လုိင္းေပၚမွာ ကုိရီးယားမင္းသမီးတင္ထားၿပီးေတာ့ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါ သမီးပံုပါဆုိၿပီးေတာ့ အဖြားႀကီးေတြက တင္ရင္လည္း တင္ထားၾကတာပဲေလ။ အဖိုးႀကီးကလည္း လူပ်ိဳေလးပါဆုိၿပီးေတာ့ မင္းသားေလးပံု တင္ထားလည္း ရတာပဲေလ။ အဲလုိမ်ိဳး အမ်ဳိးမ်ိဳး လွည့္ပတ္လုိ႔ရတဲ့ကိစၥေပါ့ေနာ္။ ဒီဟာကိုေတာ့ နားလည္သင့္တယ္။

ေနာက္တစ္ခုက နည္းပညာေပါ့ေနာ္ အရမ္းဖြံ႔ၿဖိဳးလာၿပီးေတာ့ ဖုန္းေတြ တအားေပါလာတဲ့အခါမွာ ဒီဘက္ေခတ္မွာ တစ္ႏွစ္ႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ဖုနး္ေတြက တအားေပါလာတာေပါ့ေနာ္။ အရင္တုန္းက ဖုန္းတစ္လံုးကုိင္ဖုိ႔ ခက္ခဲ့တဲ့ကာလက သိပ္ျပႆနာမရွိေပမယ့္ အရမ္းေပါလာတဲ့အခါက်ေတာ့ လူတုိင္းကုိင္ႏိုင္တယ္။ လမ္းေဘးေစ်းသည္လည္း ကိုင္ႏိုင္တယ္။ ေတာကမိန္းကေလးလည္း ကုိင္ႏုိင္တယ္။ စက္႐ံုက အထည္ခ်ဳပ္သမားေလးေတြလည္း ကုိင္ႏုိင္တယ္ဆုိေတာ့ လူတန္းစားမ်ိဳးစံု ကုိင္ႏုိင္တဲ့အခါက်ေတာ့ ပညာတတ္္ရယ္ ပညာမဲ့ရယ္မဟုတ္ဘူး ဒီ ဆင္ျခင္တံုတရားရွိတဲ့သူရယ္ မရွိတဲ့သူရယ္ မဟုတ္ဘူး အကုန္လံုးကုိင္ႏုိင္တဲ့အခါက်ေတာ့ အရမ္း အႏၱရာယ္မ်ားတယ္လုိ႔ ကၽြန္မထင္တယ္။ အဲေတာ့ ဒီ ေဖ့ဘုတ္မွာ Friends မ်ားမ်ားရရင္ၿပီးေရာဆုိတဲ့ဟာမ်ိဳးကုိ ကၽြန္မအေနနဲ႔ သတိေပးခ်င္တာ ကေတာ့ အဲဒီမိန္းကေလးေတြကုိ သတိေပးခ်င္တယ္။ Friends မ်ားမ်ားရရင္ၿပီးေရာဆုိၿပီး လူတကာကုိ လုိက္အပ္(Add) တာတို႔ လူတကာလာအပ္သမွ်ကုိ လက္ခံတာတုိ႔ အဲဒါမ်ိဳးေတြကိုေတာ့ ကၽြန္မထင္တယ္ မလုပ္သင့္ပါဘူး။ ကုိယ္က နည္းခ်င္နည္းပါေစ အဲဒီလူေတြက ကုိယ္တကယ္သိတဲ့သူ မသိတဲ့သူဆုိရင္ေတာင္မွ အနည္းဆံုး ဒီလူရဲ႕အေၾကာင္းကုိ ျမင္ဖူးတဲ့သူ အနည္းဆံုးေတာ့ ကုိယ္ရဲ႕သူငယ္ခ်ငး္ကေန သိတဲ့သူပဲျဖစ္ျဖစ္ အဲလိုမ်ိဳးေလးေတြကုိ နည္းနည္း ေရြးခ်ယ္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေစခ်င္တယ္။ လူမ်ားရင္ၿပီးေရာ လူမ်ားမွ ငါတင္တဲ့ ပို႔စ္ Like မ်ားမ်ားရမွာဆုိတဲ့ အဲလုိ အေတြးမ်ိဳး ကလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကုိ လြဲေခ်ာ္ေနတယ္။ အဲဒါေတြေၾကာင့္လဲ အရမ္းကုိ စည္း႐ံုးရလြယ္တယ္၊ အရမ္းကုိ စြဲေဆာင္ရတာ အရမ္းလြယ္တယ္။ ေတာ္႐ံုေလာက္ Chat Box ကေန ေျပာလုိက္တာနဲ႔ ပါသြားတာ။ တခ်ိဳ႕ဆုိ ဒီဆုိရွယ္မီဒီယာမွာ ေျပာခ်င္တာေျပာတာေလ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္က အရမ္းခ်စ္လို႔လည္းရတယ္ အရမ္းမုန္းလုိ႔လည္း ရတယ္။ အဲဒီဟာေလးကုိ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ အထူးသျဖင့္ လူူငယ္မိန္းကေလးေတြေပါ့ အဲလုိမ်ိဳး ေျခလွမ္းကၽြမ္သြားၿပီဆုိရင္ တာဝန္ယူတာ ဘယ္သူတာဝန္ယူယူေလ ၿပီးသြားေတာ့မွ တာဝန္ယူတာ အရင္ဆံုး ခံလိုက္ရတာက ကၽြံသြားမွာက မိန္းကေလးဘက္က ကၽြံသြားမွာဆုိေတာ့ အဲဒါကိုေတာ့ စဥ္းစားသင့္တယ္။ ႀကိဳၿပီးေတာ့ ဆင္ျခင္တံုတရားေလးနဲ႔ သူငယ္ခ်င္း မ်ားရင္ၿပီးေရာဆုိတာမ်ိဳး မလုပ္သင့္ဘူးလုိ႔ေတာ့ ကၽြန္မ ထင္တာပဲ။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

တစ္ေန႔ကပဲ ဒါက မိန္းကေလးေတြအျပင္ေပါ့ ေနာက္ တစ္ခုရွိတာက တစ္ေန႔ကပဲ သတင္းတစ္ခုမွာ ဖတ္လုိက္ရတယ္။ အေနာက္ႏုိင္ငံတစ္ခုမွာပါပဲ။ ကေလးက သူ႔ပံုေတြကုိ ခြင့္ျပဳခ်က္မရပဲ သူ႔မိဘေတြက တင္လို႔ တရားစြဲမယ္ဆုိတဲ့ သတင္းေလး ဖတ္လုိက္ရမွာပါ။ အဲေတာ့ တခ်ိဳ႕မိဘေတြကလည္း ေမြးကတညး္က ရက္သားအရြယ္ေလးကို ေဖ့ဘုတ္မွာ တင္ၾကတာေပါ့ေနာ္။ ဒီကေလးေလးကေတာ့ မသိဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ကေလးေတြက အခြင့္အေရးကုိ ခ်ိဳးေဖာက္တယ္ဆိုတဲ့ဟာကုိလည္း သတိထားမိမွာမဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ သားေလးသမီးေလးကုိ ေျပာျပခ်င္တာေပါ့။ ဒါက ကုိယ့္မိတ္ေဆြေတြ ကုိလည္း ျပခ်င္တာေပါ့။ ဆုိေတာ့ အဲဒီဟာမ်ိဳးေတြကုိေရာက ကၽြန္မတုိ႔ ဘယ္လုိမ်ိဳး တခ်ိဳ႕ေတြက Sex Page ေတြမွာ ကုိယ့္ကေလးေတြပံုေတြကုိ တင္လုိက္တာမ်ိဳးေပါ့ ဆုိေတာ ့အဲဒါမ်ိဳးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး   ေတာ့ေရာ ကုိစုိေျပအေနနဲ႔ အေတြ႔အႀကံဳေတြ ျမင္ဖူးတာေတြ ဇာတ္လမ္းေတြ ေရးဖူးတာ ရွိလားေပါ့ေနာ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း ဖတ္ထားဖူးတဲ့ ဇာတ္လမ္းေလးေတြရွိရင္လည္း ေဝမွ်ေပးပါဦး။

ကိုစိုေျပ (စာေရးဆရာ)

ဖက္ထားဖူးတာေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ပတ္ဝန္းက်င္မွာပဲ ရွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္အိမ္ေဘးက အမႀကီးရဲ႕ သားတစ္ေယာက္ဆုိရင္ အသက္က ၅ ႏွစ္ပဲရွိေသးတယ္။ သူ႔ပံုတင္တာမဟုတ္ဘူး သူ႔မွာ အေကာင့္ရွိတယ္။ သူက ပံုေလးေတြတင္တယ္။ အဓိကကေတာ့ ကေလးသံုးတာမဟုတ္ဘူး။ သူ႔အေမက သံုးတာေပါ့ေလ။ အဲလုိမ်ိဳးေလးေတြေတာ့ ရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ခုကက်ေတာ့ ပံုေတြတင္တဲ့အခါက်ေတာ့ တခ်ိဳ႕ေတြက ကေလးပံုတင္တဲ့အခါမွာ ဘယ္လုိေျပာရမလဲ ကေလးကုိ လံုလံုၿခံဳၿခံဳမဟုတ္ပဲ တင္တဲ့ဟာေတြရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ တစ္ခါဖတ္ဖူးတာ တခ်ိဳ႕လူေတြမွာ စိတၱဇတစ္ခုရွိတယ္ အဲဒီကေလးေလးေတြကုိမွ ကေလးေတြရဲ႕ မျမင္ကြယ္ရာကုိမွ စြဲလမ္းတဲ့ဟာမ်ိဳး အဲလုိ စိတၱဇရွိတဲ့သူေတြလည္း ရွိတယ္တဲ့။ အဲခါက်ေတာ့ သူတို႔ေတြက ဒီပံုေတြတင္လို႔ရွိရင္ သူတုိ႔ေတြက ယူၾကတယ္ ယူၿပီးေတာ့ ၾကည့္တယ္ ၾကည့္ၿပီးေတာ့ တနည္းတဖံု လုပ္ၾကတာေတြလည္း ရွိတယ္တဲ့။ မသမာသူလက္ထဲ ေရာက္သြားတယ္ေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ ၾကားဖူးတာေပါ့။ ဖတ္ဖူးတာေပါ့။ အဲဒါမ်ိဳးက်ေတာ့လည္း မိဘေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ တင္တာေတာ့တင္ေပါ့ သူလည္းပါ ကေလးလည္းပါေပါ့။ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ေလးတင္တာကေတာ့ သိပ္ၿပီးေတာ့ ျပႆနာမရွိဘူးလို႔ေတာ့ ထင္တယ္။ အကုန္ခၽြတ္ၿပီးေတာ့ ေတြ႔သမွ်ပံု လုိက္တင္တာေတာ့ မေကာင္းဘူးေပါ့ေလ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အဲလုိျမင္ပါတယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အဲေတာ့ ကေလးေတြအတြက္ မိဘေတြအတြက္ သတိထားသင့္တာေလးေတြ ေဆြးေႏြးၿပီးတဲ့အခါမွာ ေနာက္တစ္ခု ေဆြးေႏြးခ်င္တာက ကၽြန္မတို႔ Social Network ေပၚမွာ လူေတြေပါင္းစံုက   ေစ်းအိမ္သာလုိပဲ ေရးခ်င္တာကို ေရးသြားၾကတယ္။ ကေလးပံုတင္လည္း ဒီကေလးကုိ ေနာက္တစ္ေနရာမွာ စြဲသံုးလုိ႔ရတယ္။ ကုိယ္တင္လုိက္တာကေတာ့ ကုိယ့္မိတ္ေဆြေတြ ေတြ႔႐ံုေလးပဲ တင္လုိက္ တာ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ ကုိယ့္ပံုကုိ သံုးၿပီးေတာ့မွ ေနာက္တစ္ေနရာမွာ မေလ်ာ္မကန္ျပန္သံုးတာေတြလည္း ရွိတယ္ေပါ့။ အဲဒါေတြကုိ ဘယ္လုိမ်ိဳး ေရွာင္က်ဥ္လုိ႔ရမလဲ။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အဲဒါေတြကုိ နည္းလာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲေပါ့ေနာ္ ကုိယ့္ရဲ႕အေကာင့္မွာေပါ့ အဲဒါေလးေတြကုိ ဘယ္လုိလုပ္ရင္ ရႏုိင္မလဲ။

ဦးေနဘုန္းလတ္

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္

ေရွ႕မွာေျပာသလုိပဲ သူက ဆုိရွယ္နက္ဝပ္ဆုိေတာ့ လူေပါင္းစံုေပါ့ေနာ္ အဲဒီမွာ ေရာယွက္မႈဆုိတာက အရမ္းကို အေရးႀကီးတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အဲလို ေရာယွက္မႈမ်ားတဲ့အခါမွာ တစ္ခုခုတင္လုိက္တဲ့ အခါမွာ အဲဒီအေပၚမွာ တုန္႔ျပန္မႈေတြကလည္း မ်ိဳးစံုျဖစ္ႏုိင္တယ္။ အသာလြတ္ႀကီး ဝင္ဆဲေနတာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကုိယ္ေျပာတာကို နားမလည္ပဲနဲ႔ နားလည္မႈ လြဲတာေတြလည္း   ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခ်ီးက်ဴးတာေတြလည္းျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ခ်ီးက်ဴးရင္လည္း ဘာတင္တင္ ခ်ီးက်ဴးေနတာမ်ိဳး။ ဒါမ်ိဳးေတြလည္း ရွိႏုိင္တယ္။ ဆုိလုိတာက အမွန္တုိင္းေျပာရင္ ဒီေကာင္က Speed နဲ႔သြားတာ။ အြန္လုိင္းေပၚမွာ ကလစ္ေတြႏွိပ္ရတာ အရမ္းလြယ္တယ္။ တစ္ခုခုကို ႐ုိက္ၿပီးေတာ့ Under ေခါက္ရတာလည္း အရမ္းလြယ္တယ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒီအေပၚမွာ Feeling သိပ္မထားေစခ်င္ဘူး။ ကုိယ္ကေတာ့ လုိက္ေတြအမ်ားႀကီးရတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ အရမ္းေပ်ာ္ေနတာ။ တခ်ိဳ႕ဆုိရင္ ပံုတင္မျမင္ေသးဘူး ႏွိပ္တာပဲ လုိက္ကုိ သူတင္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ေပါ့။ ေျပာခ်င္တာက ကၽြန္ေတာ္က သိပ္ၿပီးေတာ့ ဒီအေပၚမွာ အေလးအနက္မထားတဲ့သူ မရွိဘူးမဟုတ္ဘူး ရွိေကာင္းရွိႏုိင္တယ္ ဒါေပမယ့္ အမ်ားစုကေတာ့ သိပ္အေလးအနက္မထားပဲနဲ႔ ႏွိပ္ၾကတယ္။ အဲလုိပဲ ေျပာခ်င္တယ္။

အဲေတာ့ အဲဒီအေပၚမွာ ကုိယ္က အဲဒါေတြကုိ အရမ္းစြဲလမ္းၿပီးေတာ့ Emotionally အရမ္းကို အဲဒီထဲကုိ ႏွစ္လုိက္ၿပီဆုိရင္ ျပႆနာရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ဆုိရင္ေတာ့ ရွင္းရွင္းေလးပဲ ကၽြန္ေတာ္ အဲဒီေပၚမွာ သိပ္ၿပီးေတာ့ မခံစားဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ Facebook က ဘယ္လုိသေဘာလဲဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ဆုိ ေဖ့ဘုတ္ေပၚမွာ ဘယ္ေတာ့မွ ေတြးစရာမတင္ဘူး။

ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ေဖ့ဘုတ္ဖက္တဲ့သူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက မေတြးဘူး။ အဲေတာ့ သူတို႔မွာ ေတြးဖုိ႔အခ်ိန္္မရွိဘူး။ သူတုိ႔က ၾကည့္လုိက္တယ္ ျမင္တယ္ ႀကိဳက္လား မႀကိဳက္လား အရမ္းျမန္တယ္ ခလုတ္တစ္ခုကို ႏွိပ္ပစ္လုိက္တယ္ မႀကိဳက္ရင္လည္း မႀကိဳက္သလုိ ဆဲပစ္လုိက္တယ္။ အဲေတာ့ သိပ္ေတြးရတဲ့ကိစၥေတြ တင္လုိ႔မရဘူး။

ေနာက္တစ္ခု အရမ္းစိတ္ညစ္ဖို႔ေကာင္းတာက ေဖ့ဘုတ္မွာ သေရာ္စာတင္လို႔မရဘူး။ သေရာ္လုိ႔ သေရာ္ေနမွန္းမသိဘူး။ သေရာ္တာကို သေရာ္စာလုိ႔ နားလည္ႏိုင္ေလာက္တဲ့ စဥ္းစားမႈမ်ိဳးကုိ သူက အခ်ိန္မေပးႏုိင္ဘူး။ သူက Speed နဲ႔ သြားရတာကုိ။ အဲေတာ့ အဲလုိကိစၥမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ အဲဒါမ်ိဳးေတြဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ္ၾကည့္တယ္ ဖတ္တယ္ လက္ခံႏုိင္ေလာက္တဲ့အရာေတြဆုိရင္ ကၽြန္ေတာ္ ခံယူတယ္ တခ်ိဳ႕ တုန္႔ျပန္သင့္တဲ့ဟာေတြဆုိရင္ ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်းနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ တုန္႔ျပန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ အမ်ားစုကေတာ့ လ်စ္လ်ဴ႐ႈပစ္တာမ်ားတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ လူငယ္ေတြကုိ သိပ္ၿပီး ဖီလင္မထည့္ေစခ်င္ဘူး။ ႐ူးသြားလိမ့္မယ္၊ တကယ္႐ူးသြားလိမ့္မယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ မ်ိဳးစံုေတြလာေျပာေနတာ။ သူတုိ႔က သိပ္ၿပီးေတာ့ ခံစားၿပီး ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ အဲဒါကုိ ကုိယ္က အေလးအနက္ေတြထားၿပီး ခံစားေနရင္ေတာ့ ကုိယ္ပဲ ႏွလံုးလည္းထိခိုက္ႏုိင္တယ္၊ ဦးေႏွာက္လည္း ထိခိုက္ႏို္င္တယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္တာေပါ့။ ဒီ Reaction တုိင္းကုိသာ ယူေနမယ္ဆုိရင္ အခ်ိန္အရလည္း ေတာ္ေတာ္ႀကီးကုိ Wait ျဖစ္မယ္။ ၿပီးေတာ့ ကၽြန္မတို႔ လုိက္ဝဋ္တရားေက်႐ံုေလး Like ေလးေတြၾကည့္ၿပီး ေပ်ာ္ေန႐ံုနဲ႔ ကုိယ္က ဘယ္လိုေျပာမလဲ တကယ္တမ္း ေအာင္ျမင္သြားတာလည္း မဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္။ ထားပါေတာ့။ ဒါေပမယ့္လည္း တစ္ဖက္မွာလည္း ကၽြန္မတို႔ စာေရးတဲ့သူေတြအေနနဲ႔ေပါ့ေနာ္၊ ကုိယ္ေရးတဲ့စာကုိ ၿပီးေအာင္ဖတ္တဲ့သူေတြလည္း ရွိပါတယ္၊ အတုိေလးေတြပဲေရး ေတြးစရာမေပးနဲ႔ဆုိတာေလး အတုိေလးေတာ့မေရးဘူး အရွည္ႀကီးေရးခ်င္ေရးမယ္ ၃ မ်က္ႏွာေလာက္ ဒါေပမယ့္ အဲဒီဟာကုိမွ ဖတ္တဲ့ ကုိယ့္ရဲ႕ပရိသတ္ ေလးငါးဆယ္ေယာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အေယာက္ ၂၀ ေလာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါကေတာ့ ရွိေနေသးတာေပါ့။ ဆုိေတာ့ အဲဒီဟာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေရာ စာေရးဆရာတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ကုိစိုေျပကုိပဲ ကၽြန္မ ဒါ႐ိုက္ေမးလုိက္ေတာ့မယ္။ စာေရးဆရာတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ အဲဒီ Reaction ေတြကုိ ကုိစိုေျပအေနနဲ႔ ဘယ္လုိမ်ိဳး ဒီ Reaction ေၾကာင့္ စာေတြပုိေရးျဖစ္တာလားေပါ့ေနာ္ ဒီဟာေလးကုိလည္း ကၽြန္မ သိခ်င္ပါတယ္။

ကိုစိုေျပ (စာေရးဆရာ)

ေျပာရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အဲဒီဟာေတြေၾကာင့္ပဲ ပုိၿပီးေတာ့ ေရးျဖစ္တယ္လုိ႔ပဲ ေျပာရမွာေပါ့ေလ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ ကုိယ့္ကုိ အားေပးတဲ့သူရွိတယ္ေပါ့ေလ။ အဓိကကေတာ့ ကုိေနဘုန္းလတ္ေျပာသလိုပဲ ဟုတ္ပါတယ္။ ဆုိရွယ္နက္ဝက္ေပၚမွာ လုိက္ကေတာ့ ဘာမွမဟုတ္ဘူး။ လုိက္ကေတာ့ ေပးလုိ႔ရတယ္။ ေနာက္ပုိင္းက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၾကည့္တာက်ေတာ့ comment ရွိမယ္။ Share တာရွိမယ္ေပါ့ေနာ္။ ကုိယ့္စာကုိ ဖတ္ၿပီးတဲ့သူေပါ့။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဖတ္ၿပီးလုိ႔ ႀကိဳက္တယ္ဆုိရင္ Share ၾကတယ္။ Like တာကေတာ့ ဒီလုိပဲ ႀကိဳက္ႀကိဳက္ မႀကိဳက္ႀကိဳက္ ဘယ္သူတင္တာလဲ ၾကည့္လုိက္မယ္ ၿပီးရင္ Like မယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆုိရင္လည္း အဲလုိပဲ စာဆက္ေရးျဖစ္တယ္ဆုိတာကလည္း ဒါေတြေၾကာင့္လဲ ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ တျခား အားေပးတဲ့ဟာေတြလည္း ပါတာေပါ့ေနာ္။

မတူးတူးသာ (အယ္ဒီတာခ်ဳပ္)

သန္လ်င္ပို႔စ္ ဂ်ာနယ္

ကၽြန္မတစ္ခုေတာ့ ျဖတ္ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဘာလဲဆုိေတာ့ ခုနကေျပာတဲ့ Like ေတြဘာေတြ အမ်ားႀကီးလိုခ်င္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ေပါ့ အခုေနာက္ပိုင္းမွာ ေခတ္စားေနတာက Facebook Cele ဆုိတဲ့ဟာေပါ့။ လူငယ္ေတြၾကားမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ေခတ္စားတယ္။ Facebook cele ဆုိတဲ့ဟာကေလ အဲဒါကလည္း လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ သူတို႔ဟာ တခ်ိဳ႕ဆုိလို႔ရွိရင္ စိတ္ေရာဂါလုိ႔ေတာင္ ေျပာလုိ႔ရမလားမသိဘူး။ ဒီဟာကုိ သူတုိ႔က အရမ္းကို ႐ူးသြပ္တာေပါ့ေနာ္။ ကုိေနဘုန္းလတ္ေျပာသလို အဲဒါႀကီးက တကယ္ဆုိရင္ ဘာမွ ေဖ့ဘုတ္ေပၚမွာ တကယ္ျဖစ္လား မျဖစ္လား ကုိယ္လည္း ေသးခ်ာသိတာမဟုတ္ဘူးေလ။ အဲဒါကုိ ႐ူးသြပ္ေနတာ။ ငါကျဖင့္ တခ်ိဳ႕မိန္းကေလးေတြဆုိရင္ ကၽြန္မၾကားဖူးတာေပ့ါ ခပ္ငယ္ငယ္ေတြေပါ့ အဲဒါကိုပဲ အျပန္အလွန္ ရန္ျဖစ္ၾက ဘာညာေပါ့ အဲဒါမ်ိဳးထိေအာင္ ရွိတယ္လို႔ ၾကားဖူးတယ္။ ဒီဟာေတြက်ေတာ့ ကၽြန္မထင္တယ္ နည္းနည္းမ်ား အဲဒါက်ေတာ့ စိတ္ေရာဂါဆရာဝန္ေတြကုိ ေမးၾကည့္မွ ပုိသိမယ္ထင္တယ္။ နည္းနည္းေလးမ်ား စိတ္ေရာဂါဘက္ကုိ ႏြယ္ေလးလားေတာင္ မသိဘူးအဲဒါမ်ိဳးေတြကလည္း တအားရွိတယ္။ လူငယ္ေတြက ဒီဟာေလးေတြကုိ သိၿပီးေတာ့ ဒီဟာေလးေတြကုိ ဆင္ျခင္ႏုိင္ရင္ အရမ္းေကာင္းမယ္။

အပိုင္း( ၁) ကို ေအာက္ပါလင့္တြင္ ၾကည့္႐ႈ႕နိုင္ပါသည္။ http://www.mizzimaburmese.com/article/20602