လူငယ္ႏွင့္ ဆုိရွယ္မီဒီယာ (အပုိင္း ၁)

.

 

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဒီကေန႔ ကၽြန္မတို႔ ေဆြးေႏြးသြားမယ့္ အေၾကာင္းအရာေလးကေတာ့ လူငယ္နဲ႔ ဆုိရွယ္မီဒီယာျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအေၾကာင္းအရာကုိ ကူညီေဆြးေႏြးသြားၾကမယ့္ သူမ်ားကေတာ့ ဦးေနဘုန္းလတ္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္၊ သန္လ်င္ ပို့စ္ ဂ်ာနယ္က အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ မတူးတူးသာနဲ႔ စာေရးဆရာ ကုိစိုေျပတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေတာ့ ကၽြန္မအေနနဲ႔ ကၽြန္မတို႔ ဒီေန႔ေခတ္ Social Media မွာဆုိလုိ႔ရွိရင္ ဗမာျပည္မွာ Social Media နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရင္းႏွီးကၽြမ္းဝင္ၿပီးေတာ့ သံုးစြဲသူမ်ား သန္းခ်ီၿပီး ရွိလာတဲ့အခါမွာ ဒီထဲမွာ ကၽြန္မတို႔ အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳၾကတာကေတာ့ Facebook ဆုိတဲ့ Social Media ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီမွာလည္း Social Media လုိ႔ ေျပာၾကေပမယ့္လည္း ဒီဟာသည္ Social Media ဆုိတာ တကယ့္ မီဒီယာမဟုတ္ပါဘူးလို႔ေတာ့ ကၽြန္မတို႔ နဂိုေဆြးေႏြးတဲ့အထဲမွာ ကၽြန္မတို႔ ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။

အဲဒီေတာ့ အဲဒီဟာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ Social Media ကုိ မီဒီယာလို႔ မေျပာဘူးဆုိရင္ Social Media ကုိ ဘယ္လုိအေနနဲ႔ ကၽြန္မတို႔က ဘယ္လုိနာမည္နဲ႔ စၿပီးေတာ့ တီထြင္ခဲ့တာလဲ Social Media ဆုိတာ ဘာလဲဆုိတဲ့ အေၾကာင္းေလးကုိ ဦးေနဘုန္းလတ္ကုိ စတင္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေပးဖုိ႔ ဖိတ္ေခၚခ်င္ပါတယ္။

ဦးေနဘုန္းလတ္

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္

ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီ Social Media လုိ႔ေျပာတာကိုက နည္းနည္းေလးေတာ့ လြဲေနတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ ဒီဟာႀကီးကုိ စၿပီးေတာ့ တည္ထြင္ကတည္းက မီဒီယာအလုပ္ႀကီးကုိ လုပ္မယ္ဆုိၿပီးေတာ့ မီဒီယာတစ္ခုအေနနဲ႔ တီထြင္ခဲ့တာမဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က Network ပဲ လူမႈကြန္ရက္ေပါ့ေနာ္။ Social Network လူမႈကြန္ရက္သေဘာပဲ။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အဲလုိပဲျမင္တယ္ သူကလည္း အဲလုိပဲ တီထြင္ခဲ့တာ။

အဲေတာ့ Network သေဘာနဲ႔ Media သေဘာက မတူဘူးေလ။ မတူတဲ့အခါမွာ Network ဆုိတာက လူေပါင္းစံုရွိမယ္၊ အလႊာေပါင္းစံုရွိမယ္၊ အေတြးအေခၚေပါင္းစုံရွိမယ္၊ အယူအဆေပါင္းစံုရွိမယ္။ အဲဒီလူေတြက ကုိယ္ထင္ရာျမင္ရာေတြကုိ ဒီအေပၚမွာ ေလွ်ာက္ေရးမွာပဲ။ အခုကက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဘာျဖစ္လဲဆုိေတာ့ အဲလုိမ်ိဳး ကုိယ္ထင္ရာ ျမင္ရာေတြကုိ မ်ိဳးစံုရွိပါတယ္ မီဒီယာသမားေတြလည္း မရွိဘူး မဟုတ္ပါဘူး။ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အကုန္လံုးကုိ Social Media ျဖစ္တယ္။ ဒါေတြက ငါတို႔ကုိ သတင္းေတြ ေပးေနတာပဲဆုိၿပီး ေတြ႔သမွ်အရာေတြကုိ သတင္းအမွတ္နဲ႔ စားသံုးတဲ့အခါမွာ မျဖစ္သင့္မျဖစ္ထိုက္တဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြက ျဖစ္လာတာကုိ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေတြ႔တယ္ေပါ့ေနာ္။

ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ Social Media ဆုိတဲ့ အသံုးအႏႈန္းကုိ လက္မခံပါဘူး။ ဒီေကာင္က မီဒီယာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေကာင္က Network ျဖစ္တယ္။ လူေပါင္းစံု ထင္ရာျမင္ရာဝင္ေရးတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္တယ္။ အဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မီဒီယာတစ္ခုအေနနဲ႔ သေဘာထားၿပီးေတာ့ အရာရာကုိ သတင္းလုိ႔သေဘာထားၿပီးေတာ့ စားသံုးရင္ေတာ့ မွားပါလိမ့္မယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္ကဲ့။ ဒါေပမယ့္လည္း Social Media , Social Network ကုိ ပလက္ေဖာင္းတစ္ခုအေနနဲ႔ သံုးၿပီးေတာ့ သတင္းစာေတြကအစ ဒီပလက္ေဖာင္းေပၚကုိ ဆင္းလာၾကၿပီးေတာ့ လူေတြမ်ားမ်ားဖက္ေအာင္ ဆင္းလာတဲ့ အေနအထားရွိတယ္။ ကၽြန္မတို႔ ဗမာျပည္မွာဆုိရင္လညး္ ၂၀၁၀ ေလာက္ကဆိုလို႔ရွိရင္ ျမန္မာျပည္မွာရွိတဲ့ မီဒီယာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက Social Media ကုိ မသံုးၾကပါဘူး။ Social Network ကုိလည္း မသံုးၾကေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အခု ဒီ ၆ ႏွစ္ေလာက္အတြင္းမွာ မီဒီယာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက Social Media, Social Network ပလက္ေဖာင္းေပၚမွာ ေနရာယူလာၾကၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ကုိ ကၽြန္မတို႔ စာဖက္သူေတြေရွ႕ကို ေရာက္လာတာ ေတြ႔ရတယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ သန္လ်င္ Post ဂ်ာနယ္က အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ မတူးတူးသာရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ကိုလည္း သိခ်င္ပါတယ္။

မတူးတူးသာ (အယ္ဒီတာခ်ဳပ္)

သန္လ်င္ပို႔စ္ ဂ်ာနယ္

မျမတ္ေျပာတာလည္း မွန္ပါတယ္။ ဒီကိစၥက မီဒီယာႀကီးေတြကုိယ္၌က Social Network ကုိ ဆင္းလာတယ္။ Page ေတြေထာင္ၾကတယ္။ သူတို႔ Page ေတြမွာ Like မ်ားမ်ား ပရိသတ္မ်ားမ်ား ထပ္ၿပီးေတာ့ ရွာၾကတယ္ေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ရဲ႕ Website ရဲ႕ Website ကုိ ၾကည့္ဖုိ႔အတြက္ ဒီ Facebook ကေန ပလက္ေဖာင္းအေနနဲ႔ ပရိသက္ရွာၾကတဲ့အခါ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခုနက ကၽြန္မ ကိုေနဘုန္းလတ္ေျပာတာကို သေဘာေပါက္တာကေတာ့ သူဆုိလုိခ်င္တာသည္ ဒီဟာသည္ မီဒီယာမဟုတ္ဘူး၊ ေရးခ်င္တဲ့သူေတြက ေရးခ်င္သလုိ ဝင္ေရးေနတဲ့ အပုိင္းေတြရွိတယ္။ ကၽြန္မတို႔ မီဒီယာေတြအေနနဲ႔ကလည္း မီဒီယာဆုိတာက ကၽြန္မဆိုလုိတာက မွတ္ပံုတင္ထားတဲ့ မီဒီယာေပါ့။ အဲလိုမ်ိဳး မီဒီယာေတြလည္း ဒီ Facebook ေပၚမွာ Page ေတြ ရွိၾကတယ္။ ဆိုေတာ့ လူေတြက အဲဒါကို ကြဲကြဲျပားျပား သိဖုိ႔ေတာ့လုိတယ္။ ဘယ္ဟာေတြသည္ မွတ္ပံုတင္ထားတယ္ တကယ္စိတ္ခ်ေလာက္တဲ့ဟာေတြက ေရးတဲ့သတင္းေတြျဖစ္တယ္။ ဘယ္ဟာေတြသည္ ေပါက္ပန္းေလးဆယ္ေရးထားတာ ျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိေတာ့ ပရိသတ္က ခြဲျခားၿပီးေတာ့ သိဖို႔လိုတာေပါ့ေနာ္။

ဒါေပမယ့္ တစ္ခုရွိတာက ဒီဟာကို ခြဲျခားၿပီး သိသည့္တုိင္ေအာင္မွ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့ အဲဒါကို ေရာေထြးၿပီး သိေနတာေတြရွိတယ္။ သတင္းမီဒီယာေတြဘက္ကလည္း ဒီ Social Network ကုိ အထင္ေသးလုိ႔မရဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ဒီ Social Network ေၾကာင့္ပဲ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔သိသလုိ တခ်ိဳ႕သတင္းအစအနေတြလည္း အဲဒီကေန ရတာရွိတယ္။ Source ေတာ့မဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အစအနေလးေတြေပါ့။ အဲဒီအစအနေလးေတြေနာက္ကေန ကၽြန္မတို႔က ေျခရာခံလုိက္ၿပီးေတာ့ သတင္းအႀကီးေတြ ျဖစ္သြားတာမ်ိဳးလည္း ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒါမ်ိဳး ရွိပါတယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

အဲဒီေတာ့ Social Network  မွာ သတင္းမီဒီယာသမားေတြအတြက္ေတာ့ ေကာင္းက်ိဳးေရာ ဆုိးက်ိဳးေရာ ႏွစ္ခုစလံုး သက္ေရာက္ႏုိင္တယ္။ တက္ႏုိင္သမွ် ဒီ social network မွာ တက္လာတဲ့သတင္းေတြ သတင္းအစအနေတြကို Verifyne လုပ္ႏုိင္မွသာလ်င္ ကၽြန္မတို႔ မွန္ကန္တဲ့ တိက်ေသခ်ာတဲ့ သတင္းမ်ိဳးကုိ ဖန္တီးႏို္င္မယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါကေတာ့ သတင္းမီဒီယာအပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ စာေရးဆရာ ကိုစိုေျပတုိ႔လုိမ်ိဳး ရသပုိင္း မီဒီယာသမားေတြအတြက္က်ေတာ့ ကဗ်ာဆရာေတြရွိမယ္။ ကၽြန္မလည္း တစ္ခါတစ္ေလ ကဗ်ာေလးဘာေလးေရးေတာ့ ထားပါေတာ့ ဒီ Social Network သည္ ကၽြန္မတုိ႔အတြက္ အင္မတန္မွ ရသစာေပရွားပါးတဲ့ေခတ္မွာ Social Network အေပၚမွာ ကၽြန္မတို႔ ေရးသားျခင္းအားျဖင့္ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕စာေတြကုိ စာဖက္သူေတြဆီကုိ အျမန္ဆံုးေရာက္ႏုိင္တယ္ ဘယ္မဂၢဇင္းမွ Print လုပ္တာကို ေစာင့္စရာမလုိေတာ့ပဲနဲ႔ ကုိယ့္စာေတြကုိ စာဖက္သူေတြဆီကုိ တုိက္႐ုိက္ေ၇ာက္တဲ့ အေနအထားေတြေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ကုိစိုေျပအေနနဲ႔ေရာ ဒီအေတြ႔အႀကံဳေလးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေျပာျပပါဦး။ Social Media က ရသသမားေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္ထိ အသံုးဝင္သလဲ ဆုိတဲ့ဟာေလး နဲနဲေတာ့ သိခ်င္ပါတယ္။

ကိုစိုေျပ (စာေရးဆရာ)

အသံုးဝင္တာကေတာ့ ေတာ္ေတာ္အသံုးဝင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ကုိယ္တုိင္ေတာင္မွ စာေရးဆရာျဖစ္လာတယ္ဆုိတာက ဒီ Social Network ေပၚမွာ ေရးၿပီးေတာ့မွ ပုႏွိပ္မီဒီယာအေပၚကုိ ေရာက္တာေပါ့ေလ။ ကၽြန္ေတာ္နဲ႔တူတူပဲ စာေရးဆရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိၾကတယ္။ သူတုိ႔ေတြအကုန္လံုးကလည္း စာေရးမယ္ဆုိလုိ႔ရွိရင္ Social Network ေပၚမွာေရးတယ္။ အဲဒီကေန တစ္ဆင့္ခ်င္းစီ တက္သြားၾကတာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အခုေခတ္မွာ ပံုႏွိပ္မီဒီယာေတြက တျဖည္းျဖည္း ရွားလာတာေတြရွိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ပုံႏွိပ္မီဒီယာကုိ တုိက္႐ုိက္ႀကီး ဝင္တုိးဖုိ႔ကက်ေတာ့ အရမး္ခက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အရမ္းခက္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ဒီကေနသြားတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေနာက္တစ္ခုက ကၽြန္ေတာ္တို႔ စာေရးတဲ့အခါမွာလည္း လူတုိင္းေရးတာက်ေတာ့ ဘယ္လုိေျပာမလဲ ေကာင္းတာလည္းရွိမယ္ ဆုိးတာလည္းရွိမယ္ေပါ့ေလ။ ေနာက္တစ္ခုက ကၽြန္ေတာ္တို႔ စာေရးဆရာျဖစ္လာသလို စာေရးဆရာ ရြက္ပုန္းသီးေလးေတြလည္း တကယ့္ Main Stream ေပၚ ေရာက္သြားႏုိင္တာေပါ့ေလ။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္ကဲ့ပါ အဲေတာ့ Social Network, Social Media က ေစာေစာကေျပာသလုိ ေကာင္းက်ိဳးနဲ႔ ဆိုးျပစ္နဲ႔ ဒြန္တြဲေနတဲ့ Network ႀကီးတစ္ခုလို႔ ကၽြန္မတို႔ ေျပာမယ္ဆုိရင္ ေျပာလုိ႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီမွာလည္း ကၽြန္မတို႔ လူငယ္နဲ႔ ဆုိရွယ္မီဒီယာမွာ လူငယ္ပုိင္းကုိ ကၽြန္မ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေကာက္ခ်င္တယ္။

အခုေခတ္မွာဆုိရင္ လူငယ္ေလးေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေပါ့ ကၽြန္မတို႔ ကေလးေတြကအစ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေလးေတြက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ Social Network, Social Media ကုိ သံုးလာၾကတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေတြ႔တဲ့အခါမွာ တခ်ိဳ႕ ေတာ္ေတာ္စိုးရိမ္စရာေကာင္းတဲ့ဟာေတြက ဥပမာဆုိရင္ တစ္ရက္ကပဲ ကေလးေတြကုိ ဘယ္လုိ ထိန္းသိမ္းသင့္တယ္ဆိုတဲ့ ပညာေပး ဗီဒီယုိေလး ႐ုိက္ထားတဲ့အထဲမွာ ႏုိင္ငံျခားကပါပဲ Social Media ကေန ဆြဲေဆာင္ၿပီးေတာ့ မိန္းကေလးေတြကုိ အျပင္ထြက္ဖုိ႔ေခၚတာကို လြယ္လြယ္ကူကူပဲ မိဘေတြမသိပဲနဲ႔ ထြက္လာတဲ့ဟာမ်ိဳးေပါ့။ အဲဒါေတြကုိ ပညာေပးဖုိ႔ရာ မိဘေတြ အကူအညီနဲ႔ မိန္းကေလးေတြကုိ Try လုပ္ၿပီးေတာ့ အျပင္ထုတ္တာမ်ိဳး အဲဒါေလးေတြကို ျပခဲ့တယ္။ ဆိုေတာ့ အႏၱရာယ္ သိပ္မ်ားတယ္ဆုိတဲ့ဟာကုိ မိဘေတြ သိေစခ်င္တာေပါ့ေနာ္။

အဲေတာ့ Social Media ကေနတစ္ဆင့္ ျဖစ္လာႏုိင္တဲ့ ဆုိးက်ိဳးေတြကုိ ဘယ္လုိ္မ်ိဳး ကၽြန္မတို႔ေတြ ထိန္းခ်ဳပ္ၾကမလဲ။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ကေလးေတြအတြက္ သူ႔ရဲ႕အႏၱရာယ္နဲ႔ ဒီအေပၚမွာ သံုးတတ္ရင္ သံုးတတ္သလုိ ေကာင္းက်ိဳးေလးေတြလည္း ရွိလာႏုိင္မယ္ဆုိတာမ်ိဳးေပါ့ အဲဒါေလးကုိလည္း ဦးေနဘုန္းလတ္အေနနဲ႔ နည္းနည္းေလး ေဆြးေႏြးေပးပါဦး။

ဦးေနဘုန္းလတ္

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္

အဓိကကေတာ့ Social Network ထဲမွာ လူအရမ္းအစံုေတြကေန တင္ခ်င္တာေတြ တင္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ေရာယွက္ေနတာေပါ့ေနာ္။ အဟာရလည္းရွိတယ္။ အဆိပ္အေတာက္လည္း ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဆိပ္အေတာက္ေတြကလည္း ခုနကေျပာသလို မထိန္းရင္ အေတာ္ကို အႏၱရာယ္ႀကီးပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ေရာ ကေလးသူငယ္ေတြအတြက္ေရာ အဲေတာ့ ဘယ္လုိထိန္းမလဲဆုိတာက ေျပာမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အသက္အရြယ္ အပုိင္းအျခားလုိက္ ေျပာရမယ္ထင္တယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဒီ ကေလးအရြယ္ေလးေတြဆုိရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္နားလည္သေလာက္ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာမွာဆုိရင္ေတာ့ မိဘေတြကေနၿပီးေတာ့ လံုးဝ မသံုးနဲ႔ဆုိၿပီးေတာ့ ကန္႔သတ္တာမ်ိဳး မဟုတ္ပဲနဲ႔ ကေလးေတြကုိ ေပးသံုးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘာသံုးလဲဆုိတာကို ကုိယ္က သိေနရတယ္ သိေအာင္ႀကိဳးစားေနရတယ္ဆုိတာမ်ိဳးေပါ့ေနာ္။ ေပးမသံုးရင္ ဆုိတာမ်ိဳးကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔လည္း လက္မခံဘူးေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္ ကုိယ့္ကေလးက ဘာသံုးေနတယ္ ဘယ္သူနဲ႔ စကားေျပေနတယ္ ဒါေတြကုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို သိေအာင္ ႀကိဳးစားရတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးေတြ လုပ္သင့္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ အင္တာနက္ဆုိင္ဖြင့္တုန္းက အသက္ ၆၀ အရြယ္ေလာက္ အန္တီႀကီးတစ္ေယာက္ ဒီ G Talk တို႔ G Mail တုိ႔ လာသင္တယ္ဗ်။ အန္တီ ဘယ္လုိျဖစ္လို႔ ဒီအခ်ိန္ ဒီအရြယ္မွ သင္ရတာလဲေပါ့ မဟုတ္ဘူးတဲ့ သမီးက အိမ္မွာ သံုးေနၿပီတဲ့ ဆုိလုိတာက လူႀကီးေတြလည္း ဒါ နည္းပညာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သိၿပီးေတာ့ ကေလးေတြ ဘာေတြသံုးေနတယ္ ဘာေတြလုပ္ေနတယ္ဆုိတာကို သိၿပီးေတာ့ သိေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႀကိဳးစားသင့္တယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ ့က်င့္ဝတ္ေတြလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေကာင္းလာမယ္ ေကာင္ေသာက်င့္ဝတ္ေတြ ဒီ အြန္လိုင္းေလာကမွာ နည္းပညာေလာကမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေကာင္းေသာက်င့္ဝတ္ေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးလာေအာင္ အားလံုး ေပါင္းၿပီးေတာ့ ႀကိဳးစားၾကသင့္တယ္။ မဟုတ္ရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ခုနက အဟာရနဲ႔ အဆိပ္အေတာက္မွာ အဆိပ္မိတဲသူမ်ားၿပီးေတာ့ အဟာရျဖစ္တဲ့သူ နည္းမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အဆင္မေျပဘူးေပါ့။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အဲေတာ့ ေဖ့ဘုတ္မွာဆုိလို႔ရွိရင္ ကၽြန္မဖက္မိသေလာက္ ၁၃ ႏွစ္ဆုိရင္ စၿပီးေတာ့ သံုးလုိ႔ရၿပီ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီေဖ့ဘုတ္သံုးတဲ့ ကေလးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဆယ္ေက်ာ္သက္ေလးေတြ သံုးၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မ သြားၿပီးေတာ့ သတိထားမိတာက သူတို႔က နာမည္အမ်ိဳးမ်ိဳးေပါ့ေနာ္ သူ႔ရဲ႕ နာမည္အရင္းမဟုတ္ပဲနဲ႔ အမအေဖေတြ မသိတဲ့နာမည္နဲ႔ အေမအေဖေတြနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းမလုပ္ပဲနဲ႔ သူတို႔ေတြ သံုးေနၾကတာေတြ ရွိမယ္။ မိန္းကေလးသူငယ္ခ်င္းေတြရွာမယ္။ ေယာက်္ားေလးသူငယ္ခ်င္းေတြ ရွာမယ္။ အဲလုိမ်ိဳးေပါ့ေနာ္။ ၿပီးေတာ့အခါက်ေတာ့ Password ေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ သူတို႔ကလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ဖြင့္လုိ႔ရတဲ့အခါက်ေတာ့ ထိန္ခ်န္ထားတာမ်ိဳးလည္း ရွိမယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ အဲဒီမွာ Social Media သံုးတဲ့ ကေလးေတြရဲ႕ မိဘေတြကုိ Control လုပ္ဖို႔ေပါ့။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ မတူးသာကေရာ သားေလးလည္းရွိတဲ့အတြက္ အဲဒီအေတြ႔အႀကံဳေလးရွိရင္လည္း ေဆြးေႏြးေပးပါဦးလုိ႔။

မတူးတူးသာ (အယ္ဒီတာခ်ဳပ္)

သန္လ်င္ပို႔စ္ ဂ်ာနယ္

အေတြ႔အႀကံဳအရ ေဆြးေႏြးရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ကၽြန္မသားက ဆယ္ေက်ာ္သက္ေပါ့ ၁၆ ႏွစ္ ျပည့္ၿပီးသြားပါၿပီ။ အပြင့္လင္းဆံုးေျပာရရင္ ကၽြန္မသားရယ္မွမဟုတ္ဘူး သူတို႔ ရြယ္တူ တန္းတူ အဲဒီအရြယ္ေလးေတြက သူတို႔က နည္းပညာကုိ တတ္တာ အရမ္းလြယ္တယ္။ သိၾကတဲ့အတုိင္းပဲ ကၽြန္မတို႔လုိအရြယ္ အထက္ေပ့ါ ေလးဆယ္ေက်ာ္ေပါ့ အဲဒီအရြယ္ေတြရဲ႕ အထက္ေတြကက်ေတာ့ ဒီ နည္းပညာေနာက္ကုိ လိုက္ဖို႔ တခ်ိဳ႕ဆုိလုိ႔ရွိရင္ ကၽြန္မေတြ႔ဖူးတယ္ ကၽြန္မသူငယ္ခ်င္း စာေရးဆရာေတြဘာေတြဆုိ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ေတာင္ စာမေရးဘူး။ အဲေတာ့က်ေတာ့ ခုနက မြန္မြန္ျမတ္ေျပာတဲ့ မိဘေတြကလည္း ဒီဟာကုိ Contro လုပ္သင့္တယ္ဆုိရင္ မိဘေတြက ဒီနည္းပညာကုိ ကေလးေတြထက္ ပုိၿပီးေတာ့ သိမွျဖစ္မယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ အထူးသျဖင့္ ကၽြန္မထင္တာကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာေပါ့။ အျခားႏုိင္ငံေတြမွာေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။ မိဘေတြကေတာ့ ကေလးေတြထက္ သာရင္လညး္သာမယ္ေပါ့။ အခုက်ေတာ့ တခ်ိဳ႕ဆုိရင္ တစ္ခါတစ္ေလမွာ ကၽြန္မကိစၥေတာင္မွ သားကုိလုပ္ခုိင္းရတယ္။ သားရယ္ လုပ္ပါဦး ဒီဥစၥာကဘာလဲ ဒီ Application က ဘာလဲဆုိရင္ သူက ခပ္ျမန္ျမန္ပဲ လုပ္သြားလိုက္တာေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ သူတို႔ေတြက ကၽြန္မတို႔ထက္ကုိ အရမ္းကုိ ေရွ႕ေရာက္ေနတယ္။ နည္းပညာပုိင္းမွာ ကၽြန္မတုိ႔ Level က မနည္းကုိ လုိက္ေနရတဲ့အခါက်ေတာ့ ကၽြန္မတို႔ထက္ႀကီးတဲ့ Level ေတြဆုိလုိ႔ရွိရင္ အခုမွ ေဖ့ဘုတ္ ဘယ္လုိသံုးရလဲဆုိတာတို႔ ပံုေတာင္မတင္တက္တာတို႔ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မွားတင္မိတာတို႔ မွားၿပီးေတာ့ Share မိတာတုိ႔ ျဖစ္တာတုိ႔ကေတာ့ ကၽြန္မသိသေလာက္ကေတာ့ လူႀကီးေတြက မွားတာ လူႀကီးေတြက ပုိျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကေလးေတြက်ေတာ့ ဆင္ျခင္တံုတရားေပါ့ေနာ္။ ဆင္ခ်င္တံုတရားက်ေတာ့ သူတို႔က နညး္ပညာပုိင္း ကၽြမ္းက်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆင္ျခင္္တံုတရားက်ေတာ့ သူတို႔ရဲ႕အရြယ္အားျဖင့္ သူတို႔မွာ အားနည္းေသးတယ္။ အားနည္းတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ကုိ မိဘကေတာ့ နည္းပညာမကၽြမ္းက်င္ရင္ေတာင္မွ တျခားနည္းနဲ႔ စည္း႐ုံးၿပီးေတာ့ လံုးဝႀကီးပိတ္တာ မဟုတ္ပဲနဲ႔ သူတုိ႔ကုိ တျခားနည္းန႔ဲ စည္း႐ံုးၿပီးေတာ ့ကိုယ့္သားသမီး ဘာလုပ္ေနလဲ ဥပမာ အထူးသျဖင့္ မိန္းကေလးေပါ့ မိန္းကေလးေတြဆုိရင္ သူဘယ္သူနဲ႔ ခ်ိန္းေနလဲ။ ဘယ္သူနဲ႔ေျပာေနလဲဆုိတာကို အနည္းဆံုး ကေလးရဲ႕ ဖုန္း Password ကုိ ေတာင္းတာပဲျဖစ္ျဖစ္ အဲလုိမ်ိဳးလုပ္ၿပီးေတာ့ စညး္႐ံုးရင္ေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။

ေဒၚမြန္မြန္ျမတ္ (ဒါ႐ုိက္တာ)

လူ႔အခြင့္အေရး၊ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္

အဲေတာ့ ကၽြန္မကေတာ့ ငယ္ရာကေန ႀကီးလာတာဆုိေတာ့ အၿမဲတမ္း မိဘေတြကုိ ဒီလုိမ်ိဳး မိဘေတြမသိေအာင္ ခုိးလုပ္တဲ့ကိစၥေတြက ပုိကၽြမ္းက်င္တယ္ဆုိေတာ့ ဘယ္လုိပဲ သိေအာင္လုပ္လုပ္ သူတို႔မွာ နည္းလမ္းတစ္ခုခုေတာ့ ရွိေနမွာပဲေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ အၿမဲတမ္းေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ကေတာ့ မိဘရဲ႕တာဝန္ပါပဲ။ ဒီ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေတာ့ မိဘေတြမွာ တာဝန္ရွိပါတယ္။ အနည္းနဲ႔အမ်ား ဒါေပမယ့္ အခုေခတ္ကလည္း သိတဲ့အတုိင္းပဲ မိဘေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လုပ္ငန္းခြင္မွာ အခ်ိန္ျပည့္ ေနရတဲ့သေဘာရွိေတာ့ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ဒီ ၿမိဳ႕ေပၚက ကေလးေတြတင္မကဘူး ေက်းလက္က ကေလးေတြမွာပါ Social Media က ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ျပန္႔ႏွံ႔လာတာေလ။ ေကာင္းတာလည္းရွိ ဆုိးတာလည္းရွိဆုိတာမ်ိဳးေပါ့။ အဲဒီမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္က ေတာ္ေတာ္ႀကီးကုိ ဘယ္လုိေျပာမလဲ အရမ္းကို အႏၱရာယ္ရွိတယ္ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြအတြက္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီသေဘာမ်ိဳး ေတြ႔ေနရတယ္။ အဲေတာ့ ကိုစိုေျပ အေတြ႔အႀကံဳအရ ဆုိရင္ေရာ အဲလုိမ်ိဳး အခုဆုိရင္ မႈခင္းျပႆနာေတြက အင္တာနက္မွာက အမ်ားႀကီးျဖစ္လာတယ္။ အင္တာနက္ေပၚမွာ ေဖ့ဘုတ္ေပၚမွာ ျဖစ္လာတဲ့ကိစၥေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒါေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကိုစုိေျပအေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ိဳး သတိထားသင့္သလဲ လူငယ္နဲ႔ Social Media မွာ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ဆုိရွယ္မီဒီယာရဲ႕ ေထာင္ေခ်ာက္ေတြကုိ ဘယ္လုိေရွာင္ၾကမလဲေပါ့ေနာ္ အဲဒါေလးလည္း နည္းနည္းေဆြးေႏြးေပးပါဦး။

ကိုစိုေျပ (စာေရးဆရာ)

ကၽြန္ေတာ္အေနနဲ႔ ျမင္တာကေတာ့ေလ ကုိေနဘုန္းလတ္တုိ႔ေျပာသလို ေပးသံုးသင့္တယ္ေပ့ါေနာ္။ အမတို႔ေျပာသလို ေဖ့ဘုတ္စ္မွာကလည္း ၁၃ ႏွစ္ဆုိတာက ရွိတယ္ေလ။ ၁၃ ႏွစ္မတုိင္ခင္ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေပးမသံုးသင့္ဘူးေလ။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္စိတ္ထင္ေပါ့။ အနည္းဆံုး ၁၅ ႏွစ္ ၁၆ ႏွစ္ေလာက္ထိေတာ့ ေပးမသံုးသင့္ဘူးလုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်မွ သူတုိ႔ ဒါကုိ သင္မယ္ဆုိရင္လည္း သူတို႔က အတတ္ျမန္ပါတယ္။ ၾကားထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ဘယ္လုိျဖစ္လဲဆုိေတာ့ မိဘေတြက်ေတာ့ ကေလးနဲ႔ ဆက္သြယ္ဖုိ႔ ေက်ာင္းသြားရင္ ဆက္သြယ္ဖို႔ ဖုန္းေတြ ေပးထားတာတုိ႔ အဲဒါေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၾကားထဲမွာ ကေလးေတြအေနနဲ႔ သံုးျဖစ္သြားတာေတြလည္း ရွိတယ္ေပါေနာ္။ အဲေတာ့ မိဘေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ အျမင္ကိုေျပာရရင္ေတာ့ ကေလးေတြကုိ ဒီဟာက ဘယ္လုိဆုိးက်ိဳးေတြရွိတယ္ဆုိတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေသခ်ာနားလည္ေအာင္လို႔ ေျပာျပထားရမယ္။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔ေတြကုိလည္း ေစာင့္ၾကည့္တာကလည္း ေစာင့္ၾကည့္တာေပါ့ေလ ဒါေပမယ့္ အမေျပာသလုိပဲ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ဆုိတာကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကုိမလြယ္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆုိေတာ့ ကုိယ္တုိင္လည္းပဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လည္း ငယ္ရာကေန ႀကီးလာတာဆုိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လည္းသိတယ္။ ကုိယ့္အေမက ဒီအေကာင့္ထဲမွာ ရွိတယ္ဆုိရင္ေတာင္မွ ကုိယ္က ဒီအေကာင့္ကုိ မသံုးဘူး အျခားအေကာင့္ကုိ သံုးၿပီးေတာ့ လုပ္တာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မုိ႔ သူ႔ကို အဓိက နားလည္ေအာင္လုိ႔ ေျပာျပရမွာေပါ့ေလ။