တန္းတူညီမွ် အခြင့္အေရးအတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ ဆက္လက္ရင္ဆုိင္ေနရဆဲျဖစ္တဲ့ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ား

.

ေမစပယ္ျဖဴႏွင့္ မီရွယ္ အုိနယ္လုိ

ျမန္မာႏုိင္ငံအစုိးရမွ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ကတည္းက ကတိကဝတ္ျပဳ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈပေပ်ာက္ေရး ႏုိင္ငံတကာသေဘာတူစာခ်ဳပ္ (စီေဒါ) ပါ ျပဌာန္းခ်က္ေတြအတုိင္း အမ်ိဳးသမီးမ်ား အခြင့္အေရးအျပည့္အဝရရွိေရးအတြက္ ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရအေနနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေနျခင္း ရွိ၊ မရွိနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဇူလုိင္လ ၇ ရက္ေန႔၊ ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ၊ ဂ်နီဗာျမိဳ.မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ကုလသမဂၢစီေဒါေကာ္မတီရဲ႕ ၆၄ ၾကိမ္ေျမာက္အစည္းအေဝးမွာ ျပန္လည္သံုးသပ္ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံက လက္မွတ္ေရးထုိးအတည္ျပဳထားတဲ့ စီေဒါသေဘာတူစာခ်ဳပ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ.အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး တိက်စြာ အကာအကြယ္ေပးျပဌာန္းထားတဲ့ နုိင္ငံတကာဥပေဒတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ စီေဒါသေဘာတူစာခ်ဳပ္ထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကုိ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ အမ်ားျပည္သူဆုိင္ရာဘဝေတြမွာ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ခြဲျခားဆက္ဆံေနတာေတြ အားလံုးကုိ ရပ္တန္႔ဖုိ႔၊ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ တန္းတူညီမ ွ်အခြင့္အေရးကုိ အၾကြင္းမဲ့ရရွိခံစားရေစဖုိ႔နဲ႔ အဲဒါေတြကုိ ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရမွ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔ ဝတၱရားေတြဟာ အေျခခံမူမ်ားအျဖစ္ပါဝင္ပါတယ္။ စီေဒါစာခ်ဳပ္ကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးထားတဲ့ ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ဝင္ ႏုိင္ငံအစုိးရေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ.အခြင့္အေရးနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေျပာင္းလဲတုိးတက္မႈ အေျခအေနေတြကုိ ကုလသမဂၢစီေဒါေကာ္မတီထံ ၄ ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ ပံုမွန္အစီရင္ခံစာ တင္သြင္းဖုိ႔ တာဝန္ရွိပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံအစုိးရအေနနဲ႔ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ကတည္းက စီေဒါစာခ်ဳပ္ကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ေပမယ့္ ပထမဆံုးအၾကိမ္ အစီရင္ခံစာကုိ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွာတစ္ၾကိမ္၊ ဒုတိယအၾကိမ္နဲ႔ တတိယအၾကိမ္ ပူးတြဲအစီရင္ခံစာကုိ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွာ တစ္ၾကိမ္နဲ႔ စတုတၳအၾကိမ္နဲ႔ ပဥၥမအၾကိမ္အတြက္ ပူးတြဲအစီရင္ခံစာကုိ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တုိ႔မွာတစ္ၾကိမ္စီသာ ေရးသားတင္သြင္းႏုိင္ခဲ့တာမုိ႔ ယခုဂ်နီဗာျမိဳ.မွာ ကုလသမဂၢစီေဒါေကာ္မတီနဲ႔အတူ သံုးသပ္ခဲ့တဲ့အစီရင္ခံစာကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအစုိးရရဲ႕ တတိယအၾကိမ္ေျမာက္ တင္သြင္းတဲ့ အစီရင္ခံစာျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်နီဗာမွာက်င္းပခဲ့တဲ့ ကုလသမဂၢစီေဒါေကာ္မတီရဲ႕ ၆၄ ၾကိမ္ေျမာက္ အစည္းအေဝးမွာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ ဦးသိန္းစိန္ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သားအစုိးရတစ္ပုိင္း စစ္အစုိးရလက္ထက္ အေျပာင္းအလဲအခ်ိဳ႕ ျဖစ္ေပၚလာျပီးေနာက္ပုိင္း ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ေရးသားတင္သြင္းခဲ့တဲ့အစီရင္ခံစာကုိ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၊ ဧျပီလမွာ အာဏာရလာတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ အစုိးရအသစ္ရဲ. ကုိယ္စားလွယ္အဖြဲ႔ဟာ စီေဒါေကာ္မတီထံ အျပန္အလွန္ရွင္းလင္းတင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ ထူးျခားခ်က္အေနနဲ႔ အခုအစုိးရသစ္လက္ထက္မွာ ျပည္တြင္း/ျပည္ပမွ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးအတြက္ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ အမ်ိဳးသမီးကုိယ္စားလွယ္ေတြ အမ်ားအျပား ပထမဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ ပါဝင္ ေဆြးေႏြးခြင့္ရခဲ့တာျဖစ္လုိ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈအတြက္ သမုိင္းတြင္မယ့္ အစည္းအေဝး တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တုန္းက ျမန္မာအစုိးရအေနနဲ႔ စီေဒါအစီရင္ခံစာ တင္သြင္းခဲ့တယ္ဆုိေပမယ့္ စစ္အာဏာရွင္နဲ႔ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးလက္ေအာက္မွာ ေနခဲ့ရတဲ့အခ်ိန္ျဖစ္တာမုိ႔ ၾကံံဳေတြ႔ရႏုိင္တဲ့ အႏၱရာယ္နဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြကုိ စုိးရိမ္ပူပန္ရတာေၾကာင့္ ျပည္တြင္းမွ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးအတြက္ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအေနျဖင့္ ျပည္တြင္းက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ.အေျခအေနကုိ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအဝုိင္းသိေအာင္ အစီရင္ခံစာေရးသားရန္၊ အျခားတိုက္ရိုက္ လံႈ႔ေဆာ္တုိက္တြန္းသည့္ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ လုပ္ကုိင္ႏုိင္ရန္ အေျခအေနမေပးခဲ့ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ယခင္စီေဒါေကာ္မတီက ျမန္မာႏုိင္ငံမွ အစီရင္ခံစာေတြကုိ ၾကားနာတဲ့ အစည္းအေဝးေတြကုိ ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ခ်င္းမုိင္ျမိဳ.အေျခစုိက္ တုိင္းရင္းသူအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔ ၁၃ ဖြဲ႔ျဖင့္ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (ျမန္မာႏုိင္ငံ) တစ္ဖြဲ႔တည္းသာ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕အသံကုိ တက္ေရာက္ကုိယ္စားျပဳေဖာ္ျပႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ယခုက်င္းပျပီးစီးခဲ့တဲ့ စီေဒါေကာ္မတီအစည္းအေဝးနဲ႔ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မတူညီတဲ့အခ်က္မွာ ျပည္တြင္းမွ အဖြဲ႔အစည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ကုိယ္စားျပဳတဲ့ အမ်ိဳးသမီးကုိယ္စားလွယ္မ်ားအေနနဲ႔ စီေဒါေကာ္မတီေရွ.မွာ အစုိးရကေပးခဲ့တဲ့ ႏုိင္ငံကုိယ္စားျပဳ ကတိကဝတ္ေတြကုိတည္တံ့ေစဖုိ႔အလုိ႔ငွာ စင္ျပိဳင္အစီရင္ခံစာမ်ားကုိ တုိက္ရုိက္ေရးသားတင္သြင္းႏုိင္ခဲ့တာ သာမက ဂ်နီဗာမွာ စီေဒါေကာ္မတီနဲ႔ေတြ႔ဆံုတဲ့ အစည္းအေဝးမွာ ကုိယ္တုိင္ကုိယ္က် တက္ေရာက္ျပီး ရွင္းလင္းတင္ျပ၊ ၾကားနာခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ဒီအစည္းအေဝးအျပီးမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ ခဲြျခားဆက္ဆံမႈေတြအားလံုးကုိ ရပ္တန္႔ဖုိ႔၊ တန္းတူညီမွ် အခြင့္အေရးရရွိမႈကုိ ေသခ်ာေစဖုိ႔နဲ႔ အမ်ဳိးသမီးမ်ားရဲ.အခြင့္အေရးကုိ ေလးစားလုိက္နာ အကာအကြယ္ေပးဖုိ႔အတြက္ အေရးပါတဲ့ တုိင္းတာႏုိင္မယ့္ညႊန္းကိန္းေတြကုိ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ ခ်မွတ္ႏုိင္ဖုိ႔ စီေဒါေကာ္မတီက အၾကံျပဳတုိက္တြန္းခ်က္ေတြကုိ တရားဝင္ထုတ္ျပန္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ဒီမုိကေရစီ အကူူးအေျပာင္းကာလမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြေနာက္မွာ မက်န္ရစ္ရေလေအာင္ က်ား၊ မ ေရးရာ ကြာဟခ်က္ေတြနဲ႔ အဲဒီလုိကြာဟခ်က္ေတြကုိ ျဖည့္ဆည္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ့္ အဆင့္ေတြကုိ ေဖာ္ျပသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

၆၄ ၾကိမ္ေျမာက္ စီေဒါေကာ္မတီအစည္းအေဝးမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံအစုိးရ ကုိယ္စားလွယ္အဖြဲ႔က စီေဒါအစီရင္ခံစာတင္သြင္းေနစဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔မ်ားအေနနဲ႔လည္း သူတုိ႔ဘက္ကစီေဒါေကာ္မတီကုိ အသိေပးတင္ျပလုိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးအတြက္ အေရးပါတဲ့အခ်က္ေတြကုိ ပူးေပါင္းေဆြးေႏြးျပီး စုစည္းတင္ျပႏုိ္င္ခဲ့ပါတယ္။စီေဒါေကာ္မတီကုိ စင္ျပိဳင္အစီရင္ခံေရးသားတင္သြင္းခဲ့ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔ အစည္းေတြကေတာ့ စီေဒါအက္ရွင္ျမန္မာ၊ က်ား၊ မ ေရးရာတန္းတူညီမ ွ်ေရးကြန္ရက္၊ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားကြန္ရက္ႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (ျမန္မာႏုိင္ငံ) နဲ႔ ကရင္လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

စီေဒါသေဘာတူစာခ်ဳပ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခြင့္အေရးႏွင့္ပတ္သက္ျပီး က်ယ္ျပန္႔စြာေဖာ္ျပထားတဲ့ စာခ်ဳပ္ျဖစ္ တာနဲ႔အညီ ယခုဂ်နီဗာမွာ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့အစည္းအေဝးဟာ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ အလြန္မွအက်ိဳးရွိထိေရာက္တဲ့ အစည္းအေဝးတစ္ခုလုိ႔ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ ေဆြးေႏြးတင္ျပခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့ - တရားဥပေဒစုိးမုိးျခင္း၊ တရားမ ွ်တမႈကုိ လက္လွမ္းမီျခင္းနဲ႔ ျပစ္မႈမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ရေနမႈကုိ ရပ္တန္႔ေစျခင္း၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အပါအဝင္ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ့ေနရာေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္မႈရရွိေရး၊ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအပါအဝင္ ဥပေဒမ်ားနဲ႔ မူဝါဒမ်ားကဲ့သုိ႔ေသာ စနစ္ဆုိင္ရာ အဟန္႔အတားမ်ား၊ က်ား၊ မ ေရးရာ တန္းတူညီမွ်မႈအတြက္ အရင္းအျမစ္မ်ား မလံုေလာက္မႈ၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားဖြံ႔ျဖိဳးတုိးတက္ေရး အမ်ိဳးသားအဆင့္ မဟာဗ်ဴဟာစီမံကိန္း၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အား အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္မႈအေျခအေန၊ အမ်ိဳးသမီးလူ႔အခြင့္အေရးကာကြယ္သူမ်ား ဆက္လက္ၾကံဳေတြ႔ေနရသည့္ ျခိမ္းေျခာက္ခံရေနသည့္အေျခအေနမ်ား၊ ခြဲျခားဆက္ဆံရာ ေရာက္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာအေလ့အထမ်ားႏွင့္ တရားေသအျမင္မ်ားကုိ ေျပာင္းလဲ/ဖယ္ရွားႏုိင္မည့္ လုပ္ငန္းမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လိင္မႈဆုိင္ရာႏွင့္ မ်ဳိးဆက္ပြားက်န္းမာေရးဆုိင္ရာ အခြင့္အေရးမ်ားအား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ ပညာေရးႏွင့္ စီးပြားေရးဆုိင္ရာအခြင့္အလွမ္းမ်ားကုိ တန္းတူလက္လွမ္းမီရရွိခြင့္၊ လူကုန္ကူးျခင္း၊ လက္နက္ကုိင္တပ္ဖြဲ႔ဝင္ေတြက က်ဴးလြန္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကုိ စံုစမ္းစစ္ေဆးအေရးယူျခင္းႏွင့္ တန္းတူညီမွ်အခြင့္အေရးအတြက္ တုိင္းရင္းသူအမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ေက်းလက္ေနအမ်ိဳးသမီးမ်ား ၾကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အခက္အခဲမ်ား စတာေတြ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ စီေဒါေကာ္မတီက ေမးျမန္းေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့အခ်က္ေတြထဲမွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ အႏၱရာယ္ကင္းစြာ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ကုိ ေသခ်ာေစဖုိ႔ စီေဒါေကာ္မတီရဲ. အေထြေထြအၾကံျပဳတုိက္တြန္းခ်က္ (၃၀) မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အတုိင္း ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနတဲ့ တုိင္းရင္းသားေဒသေတြမွာ ေနထုိင္တဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ ဘယ္လုိသက္ေရာက္မႈေတြျဖစ္ေနသလဲ။ အစုိးရအေနနဲ႔ ဘယ္လုိအကာအကြယ္ေတြ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေပးေနသလဲဆုိတဲ့အခ်က္ေတြပါဝင္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ အမ်ားျပည္သူဆုိင္ရာဘဝေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရဖုိ႔အတြက္ အခက္အခဲအတားအဆီးမ်ားစြာနဲ႔ ယခုအခ်ိန္အထိ ရင္ဆုိင္ေနရျခင္းဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကုိ လက္ရွိျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ပါဝင္ခြင့္မရေစတဲ့ အေၾကာင္း တစ္ခုလည္းုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စီေဒါေကာ္မတီရဲ႕ သံုးသပ္အၾကံျပဳခ်က္ေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရေရးအတြက္ အစုိးရကုိ တုိက္တြန္းႏုိ္င္ဖုိ႔ အေရးပါတဲ့အခြင့္အေရးတစ္ခုျဖစ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။

စီေဒါေကာ္မတီက အေၾကာင္းအရာမ်ားစြာကုိ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးမႈေတြထဲမွာ ျမန္မာအစုိးရအေနနဲ႔ တုိးတက္ေကာင္း မြန္ေအာင္ ေျပာင္းလဲလုပ္ေဆာင္သြားရမယ့္ ကိစၥရပ္ေတြ အမ်ားၾကီးပါပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအဝုိင္းအေနနဲ႔ အဓိပၺါယ္ျပည့္ဝတဲ့ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈပေပ်ာက္ေရးတုိ႔အတြက္ အစုိးရကလုပ္ေဆာင္ေပးရမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံက အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔ေတြရဲ႕ ညီညြတ္တဲ့လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြနဲ႔ တုိက္တြန္းအားေပးႏုိင္ခြင့္ရရွိေအာင္ ဝုိ္င္းဝန္းပံ့ပုိးကူညီေပးဖုိ႔လုိအပ္ပါတယ္။ က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်ေရးကုိ ေလးစားတန္ဖုိးထားျပီး ႏုိင္ငံရဲ႕ ကိစၥရပ္တုိင္းမွာ ထည့္သြင္းစဥ္းစားမွသာ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမုိကေရစီတန္ဖုိးေတြန႔ဲျပည့္ဝတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတစ္ရပ္ျဖစ္လာမွာမုိ႔ အစုိးရအသစ္အေနနဲ႔ အေျပာင္းအလဲေတြကုိ လုပ္ေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်ေရးကုိ ဦးစားေပးကိစၥရပ္တစ္ခုအေနနဲ႔ အေလးထားေဆာင္ရြက္သင့္ပါေၾကာင္း တုိက္တြန္းလုိက္ရပါတယ္။

ေမစပယ္ျဖဴသည္ က်ား၊ မ ေရးရာ တန္းတူညီမ ွ်ေရးကြန္ရက္၊ ျမန္မာ၏ ဒါရုိက္တာျဖစ္ျပီး မီရွယ္အုိနယ္လုိသည္ နယူးေယာက္ျမိဳ.အေျခစုိက္ Global Justice Center မွ အၾကီးတန္းအတုိင္ပင္ခံတစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။