ရတနာပံု ၿမိဳ႕တည္နန္းတည္ မႏၱလာေျမသို႔ အလည္တစ္ေခါက္

.

ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၂၁ ခုႏွစ္ကစလုိ႔ ျမန္မာဘုရင္တုိ႔ ေနာက္ဆံုးတည္ေဆာက္ နန္းစံခဲ့ၾကတဲ့ ရတနာပံု မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးဟာကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ မင္းတုန္းမင္းၾတားႀကီးလက္ထက္မွာ တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ နန္းၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

ရတနာပံုမႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ဟာစတင္တည္ေထာင္ခ်ိန္ကစလုိ႔ ျမန္မာဘုရင္ေတြ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ နီးပါးနန္းစံခဲ့တဲ့ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ သီေပါဘုရင္ ပါေတာ္မူၿပီးအဂၤလိပ္လက္ေအာက္က်ေရာက္ၿပီးခ်ိန္ကစလုိ႔ ေနာက္ဆံုးဘုရင့္ မင္းေနျပည္ေတာ္ႀကီးအျဖစ္ က်န္ရိွေနခဲ့သလို ျမန္မာမႈ အႏုပညာအရပ္ရပ္ စုေ၀းရာ ေဒသတခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈၿမိဳ႕ေတာ္လုိ႔ေတာင္ တင္စားခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္တဲ့ ရတနာပံု မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္မွာေတာ့ ေရွးဘုရင္ ေခတ္အဆက္ဆက္ရဲ႕ အေမြအႏွစ္လက္က်န္ ဗိသုကာလက္ရာေတြ၊ ယဥ္ေက်းမႈ အႏုပညာပန္းပညာရပ္ေတြ စုေ၀းေနရာ ဌာနတခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာဒီကေန႔ကာလအထိထင္ရွားေက်ာ္ၾကားေနတဲ့ အရာေတြထဲမွာမဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ႀကီးလည္း အပါအ၀င္ ျဖစ္ပါတယ္။

မဟာမုနိဘုရားႀကီးဟာေဂါတမဗုဒၶဘုရားလက္ထက္ စႏၵသူရိယဘုရင္မင္းျမတ္ ရခုိင္ျပည္ကုိအုပ္ခ်ဳပ္စဥ္အခါကဘုရားရွင္ရဲ႕ ရင္ေငြ႔ေတာ္ထည့္သြင္းထားတယ္လုိ႔ ေရွးအစဥ္အလာယံုၾကည္မႈ ရိွခဲ့ၾကတဲ့ ရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ဒီဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးဟာရခိုင္မင္းအဆက္ဆက္ ယံုၾကည္ကုိးကြယ္လာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ အမရပူရၿမိဳ႕တည္ ဘိုးေတာ္မင္းတရားႀကီးလက္ထက္၊ရခုိင္ကုိစစ္ေအာင္ၿပီးပင့္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့ ရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြသာမက အျခားေသာယံုၾကည္ကိုးကြယ္သူေတြပါ လာေရာက္ေလ့လာေနၾကတဲ့ ရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

ေဂါတမဘုရားရွင္ သက္ေတာ္ထင္ရွားရိွစဥ္အခါကရင္ေငြ႔ေတာ္သြင္းကုိယ္ပြားဖန္တီးခဲ့တယ္လုိ႔ သက္၀င္ယံုၾကည္ၾကတဲ့အတိုင္းမဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ရယ္လုိ႔ ဘြဲ႕ထူးတပ္ၿပီးကုိးကြယ္ေနခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

မဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ႀကီးဟာရတနာပံု မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ မတည္ခင္ ျမန္မာသကၠရာဇတ္ ၁၁၄၆ ခုႏွစ္၊ ဘိုးေတာ္ ဗဒုံမင္းတရားႀကီးရဲ႕ သားေတာ္အိမ္ေရွ႕မင္းကေနရခိုင္ျပည္ ဓည၀တီၿမိဳ႕ကေန ပင့္ေဆာင္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ဘိုးေတာ္မင္းတရားႀကီးဟာအမရပူရၿမိဳ႕ ေျမာက္ဘက္ ၄ မိုင္ေလာက္အကြာမွာေရႊျပသဒ္ေတာ္သြင္းလုိ႔ ကုိးကြယ္ထားရိွခဲ့ပါတယ္။

ဒီေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ မဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ႀကီးဟာ ေရႊေရာင္၀င္းတဲ့ ကႏၶကုဋိတိုက္အတြင္းမွာ ကိန္း၀ပ္စံပါယ္ေတာ္မူရင္း ျမန္မာႏုိင္ငံအလယ္ပုိင္းေဒသရဲ႕   ေရွးေဟာင္းမင္းေနျပည္ေတာ္ႀကီးအျဖစ္ ထင္ရွားလုိ႔ ေနပါၿပီ။

ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၄၅ ခုႏွစ္မွာမီးေလာင္ကၽြမ္းခဲ့တာေၾကာင့္ မဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ ကိန္း၀ပ္ေတာ္မူရာ တန္ေဆာင္းျပႆဒ္ႀကီးနဲ႔ ေစာင္းတန္းေတြဟာပ်က္စီးဆံုးရံႈးခဲ့ရပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း ၁၂၆၀ ခုႏွစ္အေရာက္မွာေတာ့ အုတ္၊ အဂၤေတေတြနဲ႔ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ခဲ့ရပါတယ္။

သီေပါမင္းလက္ထက္ကတည္းက ျပဳျပင္တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ မဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ေက်ာင္းေဆာင္ႀကီးဟာ ႀကီးမားတုတ္ခိုင္တဲ့ ေလးေဒါင့္ပံုအုတ္တိုင္ႀကီးေတြနဲ႔ ဒီေန႔အခ်ိန္ထိခန္႔ညားထယ္၀ါစြာ ရိွေနပါေတာ့တယ္။

ျမန္မာ့ေရွးေခတ္လက္ရာေတြမွာ ျခယ္သေလ့ရိွတဲ့ ေရႊေရာင္ေတြ၊ ဟင္းႆျပဒါးအညိုအေရာင္ေတြနဲ႔ တခ်ိန္က ထည္၀ါခဲ့တဲ့ ကႏၶကုဋိတိုက္ႀကီးဟာအခုေတာ့ ေခတ္အေျပာင္းအလဲေတြေအာက္မွာ   ေရွးမူလက္ရာေတြကလည္း ေျပာင္းလည္းလုိ႔ လာပါၿပီ။

ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးရဲ႕တိုင္ေတြကုိခရစ္ႏွစ္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ကတည္းကနီညိဳေရာင္ ေႀကြျပားေတြနဲ႔ အစားထိုးျပဳျပင္ခဲ့ၾကၿပီးအခုတဖန္ အျဖဴေရာင္ ေက်ာက္စိမ္းျပားေတြနဲ႔ ထပ္မံအစားထုိးဖုိ႔ စတင္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ဟင္ႆျပဒါးေဆးသားအေရာင္ေတြကေတာ့ ေပ်ာက္ကြယ္ သြားခဲ့တာ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။

မဟာမုနိရုပ္ရွင္ေတာ္ျမတ္ႀကီး ကိန္း၀ပ္ေတာ္မူရာ ကႏၶကုဋိတိုက္ေတာ္အတြင္းမွာေတာ့ ၁၂၆၅ ခုႏွစ္ကတည္းကဦးဘိုးႀကီးလွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ ဖလ္ပြတ္လံုးေတြကုိလည္းေတြ႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

က်မထူးထူးျခားျခားေတြ႔ခဲ့တာလည္းရိွပါတယ္။ အေနာက္ဘက္ေစာင္းတန္းလူသြားလမ္းတေနရာမွာျဖစ္ပါတယ္။

အေနာက္စျမင္ ေနရာဟာေရွးအစဥ္အဆက္ကတည္းကေရႊခ်ျခင္း လံုး၀မရိွပဲ ကတိအတိုင္းက်န္ရိွေနေသးတဲ့ ထူးျခားတဲ့ေနရာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ကြက္ၿပီးဘာေၾကာင့္ ေရႊမခ်ခဲ့ၾကသလဲ ဆိုတာေတာ့ က်မမသိခဲ့ရပါဘူး။

ျမန္မာ့ ေရွးေဟာင္းနံရံေဆးေရးပန္းခ်ီကုိခံစားလိုသူေတြအတြက္ဆိုရင္ေတာ့ ေတာင္ဘက္ေစာင္းတန္းေနရာမွာသြားၾကည့္ဖုိ႔လည္းလုိပါလိမ့္မယ္။

ေရွးအခါကရိွခဲ့တဲ့ ေစာင္းတန္းေတြအတြင္းကျမန္မာမႈလက္ရာေရာင္း၀ယ္မႈပံုစံတခ်ိဳ႕ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ၿပီျဖစ္ေပမယ့္ ပုဏၰားေတာ္ (ပုန္ဏေတာ္) ေတြရဲ႕ ေဗဒင္ေဟာခန္းေတြကေတာ့   ေရွးမူမပ်က္ ေတြ႔ေနရဆဲျဖစ္ပါတယ္။

မဟာမုနိဘုရားႀကီးရဲ႕ ေတာင္ဘက္ အာႏၵာဘုရားနဲ႔ ကူးတဲ့ေစာင္းတန္းတြင္းမွာေတာ့ ျမန္မာမႈလက္ရာနိဗၺာန္ကုန္ ျပဳလုပ္ေရာင္းခ်တဲ့ေနရာကုိေတြ႔ႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

အႏုစိပ္ ပံုေဖာ္ထားတဲ့ ပန္းကႏုပ္လက္ရာေတြ မွန္စီေရႊခ် ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ပံုေတြကုိလည္းေတြ႔ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဘုရားဖူးလာၾကသူေတြတိုင္းသြားေရာက္ေလ့ရိွတဲ့ ေနရာတခုကလည္းသမိုင္းမွတ္တမ္းမွာအေရးပါသလုိ႔ ယံုၾကည္ရာဓေလ့တခုအျဖစ္လည္းရိွေနျပန္ပါတယ္။

ေရွးေခတ္ ရခိုင္ျပည္ ဓည၀တီၿမိဳ႕ကေနရုပ္ပြားေတာ္ႀကီးနဲ႔အတူသယ္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့ ေၾကးရုပ္ႀကီးေတြျဖစ္ပါတယ္။

ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၉၆၀ ခုႏွစ္၊ ဟံသာ၀တီပ်က္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ယိုးဒယားေတြ ေတာင္ငူကုိ ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္ခ်ိန္ ျမန္မာဘက္ကရခိုင္ဘုရင္ မင္းရာဇာစစ္ကူခဲ့တာေၾကာင့္ ယိုးဒယားေတြ စစ္ရံႈးခဲ့ေၾကာင္းသမိုင္းမွတ္တမ္းမွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီလုိစစ္ကူခဲ့တာေၾကာင့္ ရခိုင္ဘုရင္ဟာဘ႑ာေတာ္ေတြနဲ႔အတူေၾကးရုပ္ႀကီးေတြ လက္ေဆာင္ရခဲ့ၿပီးအဲဒီကေနတဆင့္ ဒီကေန႔ မႏၱေလးမွာေတြ႔ျမင္ေနရတာျဖစ္ပါတယ္။

ဘုရားဖူးလာသူေတြကေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ယံုၾကည္ရာဓေလ့တခုအေနနဲ႔ ဒီရုပ္တုႀကီးကိုပြတ္သပ္ၿပီးဆုေတာင္းေနၾကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ခႏၵာက်န္းမာေရးအတြက္ ဒီရုပ္တုႀကီးကုိ ပြတ္သပ္ဆုေတာင္းၾကပါတယ္။ အခုက်မတို႔ ေတြ႔ေနရတဲ့အတိုင္းပါပဲ၊ ပြပ္သပ္ရာေတြကေၾကးရုပ္ႀကီးေပၚမွာထင္ထင္ရွားရွားေပၚလြင္ေနပါတယ္။

မဟာမုနိ ဘုရားပရ၀ုဏ္တြင္းမွာေတာ့ ေရွးေခတ္ သမိုင္းမွတ္ရာေတြ စုစည္းေနတဲ့ ေက်ာက္စာတိုက္ႀကီးလည္းရိွေနပါတယ္။ ေက်ာက္စာေပါင္း ၇၀၀ ေက်ာ္ရိွၿပီးအထက္ျမန္မာႏုိင္ငံတ၀ွမ္း ဘုရားေစတီေတြရဲ႕ အေၾကာင္းကုိေလ့လာႏုိင္မယ့္ ေနရာလည္းျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးၿမိဳ႕ရဲ႕ ေဒသတြင္းအထူးျခားဆံုးလုပ္ငန္းထဲမွာေတာ့ ျမန္မာမႈအႏုပညာပန္းဆယ္မ်ိဳးထဲမွာပါတဲ့ ပန္းတေမာ့ ေက်ာက္ဆစ္လုပ္ငန္းဟာထင္ရွားတဲ့ လုပ္ငန္းတခုပါ။

ဗုဒၶဘာသာအမ်ားစုရိွရာဒီႏိုင္ငံအတြင္းမွာေတာ့ ဘုရားေစတီနဲ႔ ဘုရားဆင္းေတာ္ေတြ တည္ထားကိုးကြယ္ေလ့ရိွသလိုအဲဒီအရာေတြ ပံုေဖာ္ထုလုပ္ရာေဒသဟာအဓိကအားျဖင့္ မႏၱေလးၿမိဳ႕လုိ႔ပဲဆိုရမွာပါ။

စက်င္ေက်ာက္သားေပါမ်ားရာေဒသျဖစ္တာေၾကာင့္လည္းဒီလုပ္ငန္းကဒီေနရာမွာတြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ရိွေနတာလည္းျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရွးအစဥ္အလာမပ်က္ ရိွခဲ့တဲ့ လုပ္ငန္းျဖစ္သလို မႏၱေလးရဲ႕ ျပယုဒ္တခုလုိ႔ေတာင္ ေျပာရမလုိျဖစ္ေနပါၿပီ။

မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာထင္ရွားတဲ့ ေနာက္ထပ္လုပ္ငန္းတခုကုိ ျပပါဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာတေနရာထဲမွာသာရိွေနတဲ့ ေရႊဆိုင္းလုပ္ငန္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

 ေရႊဆိုင္းဆိုတာစိတ္ကူးနဲ႔ေတာင္မွ ဆန္းဆဖို႔ခက္တဲ့ ပါးလႊာတဲ့ ေရႊရြက္လႊာေလးေတြ ဖန္တီးတဲ့ေနရာျဖစ္ပါတယ္။ဘယ္ေလာက္ထိပါးလႊာသလဲဆိုရင္ သုညဒသမ သုည သုည သုည သံုးမီလီမီတာထိရိွတယ္လုိ႔  ေျပာပါတယ္။ ဒါဟာတကယ့္ကုိမွန္းဆမရႏုိင္တဲ့ ပါးလႊာမႈ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါကိုဘယ္လုိလုပ္ၾကသလဲ၊ ျမန္မာမႈ နည္းပညာေတြနဲ႔ ေခတ္အဆက္ဆက္ အေမြဆက္ခံခဲ့ၾကတဲ့ ပညာရပ္ျဖစ္ပါတယ္။

မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာရိွတဲ့ မ်က္ပါးရပ္ကေနထုတ္လုပ္တာေၾကာင့္လည္းမ်က္ပါးေရႊဆိုၿပီးထင္ရွားပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ ေရႊဆိုင္းလုိ႔ေခၚေလ့ရိွပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအဆင့္ အပါးလႊာဆံုးေရႊဆိုင္းေတြျဖစ္လာဖို႔ စုစုေပါင္းထုခ်ိန္ကေတာ့ ၆ နာရီျဖစ္ပါတယ္။

ေရႊဆိုင္းထုေနသူတစ္ေယာက္ဟာမရပ္မနားပံုမွန္ထုေနရပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးသူ႔မွာသတ္မွတ္ထားတဲ့ အႀကိမ္အေရအတြက္နဲ႔ အခ်ိန္နာရီကိုလည္းသတ္မွတ္ထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေနရာမွာေတာ့ က်မတို႔ အမ်ားစုသိထားၿပီးျဖစ္တဲ့ နာရီတစ္လံုးကုိေတာ့ ေတြ႔ႏုိင္မွာမဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႔ အသံုးျပဳေနတာကေရွးအစဥ္အဆက္ ရိုးရာမပ်က္ အသံုးျပဳခဲ့တဲ့ ေရနာရီျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ နာရီဆိုတာထက္ အခ်ိန္မွတ္စက္ဆိုရင္ ပုိမွန္ပါလိမ့္မယ္။

ေရႊခတ္လုပ္ငန္းရဲ႕ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ရလာတဲ့ ေရႊဆိုင္းေတြဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြအထြဋ္အျမတ္ထားၾကတဲ့ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္ေတြ ဘုရားေစတီေတြမွာကပ္လွဴပူေဇာ္ေလ့ရိွၾကပါတယ္။

ပါးလႊာတဲ့ ေရႊရြက္ထုတ္ေလးေတြကုိ ႀကိဳးနဲ႔ခ်ည္ဆိုင္းထားတာကုိအစြဲျပဳၿပီးေရႊဆိုင္းလုိ႔ ေခၚၾကတဲ့အေၾကာင္းကိုလည္းက်မသိခဲ့ရပါတယ္။

က်မတို႔တေတြ မႏၱေလးကိုေရာက္တဲ့အခါ မျဖစ္မေန အပါ၀ယ္ေလ့ရိွတဲ့ ထိုးမုန္႔ဆိုတာကလည္း မႏၱေလးမွာထူးထူးျခားျခားရိွေနတဲ့ အစားအစာလုိ႔ ေျပာရအံုးမွာပါ။

ထိုးမုန္႔ဆိုတာနဲ႔ မႏၱေလးအမည္နဲ႔ တြဲေနသလို မႏၱေလးေရာက္ၿပီးရင္လည္းအိမ္အျမန္မွာထိုးမုန္႔ကေလးပါမွ မ်က္ႏွာပန္းလွရမယ့္ အျဖစ္ပါပဲ။

ေနာက္ဆံုးဘုရင့္ေနျပည္ေတာ္ ေရႊမႏၱေလးမွာအေနာက္ဘက္ ဧရာ၀တီျမစ္ကမ္းေျခကုိ က်မေရာက္ခဲ့ပါေသးတယ္။

ဒီေနရာဟာ ေဂါ၀ိန္ဆိပ္ကမ္းျဖစ္ပါတယ္။ ေဂါ၀ိန္ဆိပ္ကမ္းဟာ ျမန္မာေနာက္ဆံုးရွင္ဘုရင္ ထြက္ခြါရာ၊ ပါေတာ္မူရာေနရာျဖစ္သလုိ မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးအတြက္လည္း အေရးပါလြန္းလွတဲ့   ေနရာတခုျဖစ္ပါတယ္။

အထက္ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ကုန္စည္ျဖတ္သန္းစီးဆင္းရာအတြက္လည္း အေရးပါလွမယ့္ ေနရာတခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေနရာဟာ ျမစ္ေၾကာင္းသြားလာေရးအတြက္ေတာ့ ပုိၿပီးအဆင့္ျမွင့္တင္ဖုိ႔ လိုအပ္ေနတဲ့ေနရာျဖစ္ပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေနရာမွာ က်မေရာက္လာေတာ့ ကုန္းေဘာင္ေပၚကေန ထြက္ခြာပါေတာ္မူသြားတဲ့ သီးေပါမင္းနဲ႔ မိဘုရားကုိ ျမင္ေယာင္မိပါတယ္။

Tags: